Ritonavir

Stofnaam
Ritonavir
Merknaam
Norvir
ATC code
J05AE03
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Label dosisadvies Kinderformularium

< 2 jaar: Off-label
> 2 jaar: On-label

Toon SmPC tekst

SmPC tekst

> 2 jaar:  350 mg/m² tweemaal daags oraal, max 1200 mg/dag in 2 doses.  Norvir dient te worden gestart met 250 mg/m² en te worden verhoogd met intervallen van 2 tot 3 dagen met 50 mg/m² tweemaal daags.


 

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Drank 80 mg/ml
Tablet 100 mg

Eigenschappen

Ritonavir is een antiviraal middel, behorend tot de zogenaamde proteaseremmers. Het werkingsspectrum is beperkt tot HIV type 1 en, zij het in mindere mate, HIV type 2. Het is een selectieve, competitieve, reversibele remmer van HIV-protease.

Kinetische gegevens

Geen informatie

Doseringen

Indicatie: Als booster bij andere HIV middelen
  • Oraal
    • 1 maand tot 18 jaar
      [1] [4]
      • Ritonavir wordt gebruikt als PK booster van andere protease inhibitors. De dosering van ritonavir varieert en is afhankelijk van de betreffende protease inhibitor. De dosering ritonavir wordt bij de betreffende protease inhibitor vermeld.

      •  

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

GFR ≥10 ml/min/1.73m2: aanpassing van de dosering is niet nodig.

GFR <10 ml/min/1.73m2: een algemeen advies kan niet worden gegeven.

DIRECT WERKENDE ANTIVIRALE MIDDELEN

NUCLEOSIDE EN NUCLEOTIDE REVERSE-TRANSCRIPTASEREMMERS

Abacavir

Ziagen
J05AF06

Didanosine

Videx DDI
J05AF02

Emtricitabine

Emtriva
J05AF09

Entecavir

Baraclude
J05AF10

Lamivudine

Epivir 3TC, Zeffix
J05AF05

Stavudine

Zerit d4T
J05AF04
J05AF07

Zidovudine

Retrovir AZT
J05AF01
ANTIVIRALE MIDDELEN VOOR HIVINFECTIE, COMBINATIEPREPARATEN
J05AR02
J05AR13
J05AR19
J05AR03
J05AR18
J05AR09
NIET-NUCLEOSIDE REVERSE-TRANSCRIPTASEREMMERS

Efavirenz

Stocrin
J05AG03

Etravirine

Intelence
J05AG04

Nevirapine

Viramune
J05AG01

Rilpivirine

Edurant
J05AG05
NEURAMINIDASEREMMERS

Oseltamivir

Tamiflu
J05AH02

Zanamivir

Relenza
J05AH01
FOSFONZUURDERIVATEN

Foscarnet

Foscavir
J05AD01
NUCLEOSIDEN EN NUCLEOTIDEN (EXCL. REVERSE-TRANSCR-REMMERS)

Aciclovir

Zovirax
J05AB01
J05AB12

Ganciclovir

Cymevene
J05AB06

Ribavirine

Copegus, Rebetol
J05AB04

Valaciclovir

Zelitrex
J05AB11

Valganciclovir

Valcyte
J05AB14
OVERIGE ANTIVIRALE MIDDELEN

Dolutegravir

Tivicay
J05AX12

Enfuvirtide

Fuzeon
J05AX07

Maraviroc

Celsentri
J05AX09

Raltegravir

Isentress
J05AX08
PROTEASEREMMERS

Atazanavir

Reyataz
J05AE08

Darunavir

Prezista
J05AE10

Fosamprenavir

Telzir
J05AE07

Indinavir

Crixivan
J05AE02
J05AE06

Saquinavir

Invirase
J05AE01

Bijwerkingen bij volwassenen

Zeer vaak (> 10%): smaakstoornissen, circumorale en perifere paresthesie, hoofdpijn, buikpijn, misselijkheid, diarree, braken, asthenie. Vaak (1-10%): allergische reacties (waaronder urticaria, lichte huiduitslag, bronchospasme en angio-oedeem), duizeligheid, paresthesie, hyperesthesie, slaperigheid, slapeloosheid, angst, vaatverwijding, faryngitis, hoesten, dyspepsie, anorexie, lokale keelirritatie, flatulentie, droge mond, oprispingen en mondzweren, huiduitslag, pruritus, zweten, lipodystrofie, verhoogde CPK, myalgie, koorts, pijn, gewichtsverlies, verhoogde waarden van γ-GT, triglyceriden, ALAT, ASAT, amylase en urinezuur. Verlaagd kalium, verlaagd vrij en totaal thyroxine, verlaagd aantal witte bloedcellen, hemoglobine, aantal neutrofielen en verhoogd aantal eosinofielen. Soms (0,1-1%): verhoogd aantal witte bloedcellen, verhoogd aantal neutrofielen en een verlengde protrombinetijd, dehydratie, diabetes mellitus, hepatitis en geelzucht, myositis, rabdomyolyse, verhoogd glucose, verlaagd totaal calcium, verhoogd magnesium, verhoogd bilirubine, verhoogd alkalische fosfatase. Zelden (0,01-0,1%): anafylaxie en stevens-johnsonsyndroom, hyperglykemie. Gemeld zijn gevallen van osteonecrose, vooral bij gevorderde hiv-infectie of langdurige blootstelling aan combinatietherapie. Verder zijn gemeld: trombocytopenie, hypertriglyceridemie, hypercholesterolemie, hyperurikemie, CVA, syncope, orthostatische hypotensie, acuut nierfalen, menorragie.

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Contraindicaties bij volwassenen

Ernstige leverfunctiestoornissen.

Waarschuwingen en voorzorgen bij kinderen

Ritonavirdrank bevat 43% alcohol, ritonavircapsules bevatten 12% alcohol.

Waarschuwingen en voorzorgen bij volwassenen

Voorzichtigheid is geboden bij nierfunctiestoornis, bestaande leverziekten, leverenzymafwijkingen of hepatitis. Bij achteruitgang door een eerder bestaande leverziekte, onderbreking of beëindiging van de behandeling overwegen. Bij optreden van pancreatitis de behandeling staken. Bij een aantal hemofiliepatiënten die proteaseremmers gebruikten zijn spontane bloedingen (subcutane of musculaire hematomen, hemartrosen) opgetreden.

Interacties

Ritonavir remt CYP3A, CYP2D6 en P-gp, en is substraat voor CYP3A4 en CYP2D6; het induceert CYP3A4, CYP1A2 en CYP2C9.

Relevant:

Afname ritonavir: de plasmaconcentratie daalt door inductoren. De effectiviteit moet worden gecontroleerd, alsmede de effectiviteit van fenytoïne en de toxiciteit van carbamazepine.

Ritonavir remt het metabolisme van: zie bij Interactielijsten, CYP3A4-remmers, en van afatinib, alfentanil, antipsychotica, atomoxetine, carbamazepine, chloorpromazine, chloordiazepoxide, chloroquine, clindamycine, clonazepam, corticosteroïden, digoxine, DOAC's, domperidon, doxazosine, doxorubicine, erytromycine, ethosuximide, etoposide, fexofenadine, finasteride, fluoxetine, fusidinezuur, HCV-middelen, isotretinoïne, itraconazol, ivermectine, ketoconazol, kinine, lidocaïne, lomitapide, methylfenidaat, metoprolol, prazepam, promethazine, propranolol, pyrimethamine, rifabutine, rosuvastatine, salmeterol, sertraline, sulfonylureumderivaten, tamoxifen, tamsulosine, tetrabenazine, thalidomide, tolvaptan, tricyclische antidepressiva, venlafaxine, vinorelbine en vortioxetine. Combinatie met de volgende middelen wordt ontraden: alfuzosine, amfetaminen, amiodaron, clorazepinezuur, diazepam, flecaïnide, paroxetine, pethidine, piroxicam, propafenon, repaglinide en trazodon.

De plasmaconcentratie van claritromycine stijgt; bovendien kan de ritonavirconcentratie stijgen.

Ritonavir verkleint het effect van: albendazol, atovaquon, bupropion, clozapine, cumarinederivaten, cyclofosfamide, eltrombopag, fenytoïne, fluvastatine, ifosfamide, lamotrigine, levothyroxine, mebendazol, methadon, morfine, olanzapine, oxycodon, prasugrel, pravastatine, theofylline, valproïnezuur en voriconazol (ontraden).

De plasmaconcentratie van ethinylestradiol daalt; de betrouwbaarheid van orale anticonceptiva, de vaginale ring en de pleister kan afnemen. Een andere vorm van anticonceptie wordt aanbevolen.

Overig effect: ritonavircapsules bevatten ethanol 12% g/g. Bij combinatie met disulfiram of metronidazol kunnen ernstige bijwerkingen optreden. De capsule mag niet worden gebruikt. Alternatief: ritonavir tablet.

Combinatie met bosentan wordt ontraden.

Niet relevant: ritonavir remt het metabolisme van: zie bij Interactielijsten, CYP3A4-remmers, en van ciclesonide, docetaxel, duloxetine, galantamine en selexipag.

De AUC van docetaxel en paclitaxel kan toenemen na orale toediening van de intraveneuze vorm van docetaxel of paclitaxel.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met daunorubicine.

Niet beoordeeld: ritonavir verhoogt de biologische beschikbaarheid van HIV-proteaseremmers en HCV-middelen. Lage doses ritonavir wordt toegepast als 'booster' ter verhoging van de plasmaconcentratie van de HIV-proteaseremmer, en niet vanwege de antiretrovirale werking.

De biologische beschikbaarheid van efavirenz kan toenemen, en die van didanosine, raltegravir en zidovudine kan afnemen. Dosisaanpassing is in het algemeen niet nodig.

Referenties

  1. CBO, Richtlijn antiretrovirale therapie, www.cbo.nl, herziene versie december 2007
  2. ZorgInstituut Nederand, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 17 nov 2014
  3. Informatorium Medicamentorum, (Interacties), Geraadpleegd 12 juni 2018
  4. Panel on Antiretroviral Therapy and Medical Management of HIV-Infected Children. , Guideline for the use of Antiretroviral agents in pediatric HIV infection, https://aidsinfo.nih.gov/guidelines/html/2/pediatric-arv-guidelines/134/ritonavir, Geraadpleegd 09 Nov 2017

Wijzigingen

  • 09 november 2017 12:30: Doseeradvies verwijderd, ritonavir wordt uitsluitend in combinatie met andere middelen gebruikt.