Adalimumab

Stofnaam
Adalimumab
Merknaam
Humira
ATC code
L04AB04
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Label dosisadvies Kinderformularium

Polyarticulaire juveniele idiopathische artritis:  
≥2 jaar: on-label
<2 jaar: off-label
Juveniele ziekte van Crohn: on-label
Enthesitis-gerelateerde artritis: 
≥6 jaar: on-label
<6 jaar: off-label
Uveitis:
<2 jaar: off-label
≥2 jaar: on-label
Psoriasis:
<4 jaar: off-label
≥4 jaar: on-label

overige autoinflammatoire aandoeningen: off-label


 

Toon SmPC tekst

SmPC tekst

SUBCUTAAN
Polyarticulaire juveniele idiopathische artritis:

≥2 jaar: 
10-30 kg: 20 mg eenmaal per 2 weken
≥30 kg: 40 mg eenmaal per 2 weken

Enthesitis-gerelateerde artritis:
≥6 jaar:
15-30 kg: 20 mg eenmaal per 2 weken
≥30 kg: 40 mg eenmaal per 2 weken

Juveniele ziekte van Crohn:
≥6 jaar en <40 kg: Inductie: week 0: 40 mg, gevolgd door 20 mg in week 2. Indien snellere respons nodig is: week 0: 80 mg gevolgd door 40 mg in week 2. Onderhoud: 20 mg/dosis eenmaal per 2 weken. Bij onvoldoende respons kan de dosering verhoogd worden naar 20 mg/week
≥40 kg: Inductie: 80 mg in week 0, gevolgd door 40 mg in week 2. Indien een snellere respons op de therapie nodig is: 160 mg in week 0 (dosis kan worden toegediend als vier injecties op één dag of als twee injecties op één dag gedurende twee opeenvolgende dagen), gevolgd door 80 mg in week 2 worden gebruikt. Onderhoud: 40 mg eenmaal per 2 weken. Bij onvoldoende respons kan de dosering verhoogd worden naar 40 mg/week.

Juveniele plaque psoriasis:
≥4 jaar:
15-30 kg: start 20 mg, na 1 week 20 mg eenmaal per 2 weken
>30 kg: start 40 mg, na 1 week 40 mg eenmaal per 2 weken

Juveniele uveitis:
≥2 jaar
<30 kg: onderhoudsbehandeling 20 mg eenmaal per 2 weken icm methotrexaat. Een oplaaddosering van 40 mg 1 week voor de onderhoudsbehandeling kan overwogen worden voor kinderen > 6 jaar.
≥30 kg: onderhoudsbehandeling 40 mg eenmaal per 2 weken icm methotrexaat. Een oplaaddosering van 80 mg 1 week voor de onderhoudsbehandeling kan overwogen worden voor kinderen > 6 jaar.

Hidradenetis suppurativa:
≥12 jaar en ≥30 kg: Start 80 mg in week 0, gevolgd door 40 mg eenmaal per 2 weken vanaf week 1.

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Inj.vlst. "voor kinderen" 50 mg/ml 0.8 ml
Inj.vlst. "voor kinderen" 100 mg/ml 0.2 ml
Inj.vlst. "wwsp" 100 mg/ml 0.4 ml, 0.8 ml
Inj.vlst. "pen" 100 mg/ml 0.4 ml, 0.8 ml

Beschikbaar als:
20 mg/0,2 ml in een voorgevulde spuit.
40 mg/0,4 ml in een voorgevulde spuit.
40 mg/0,4 ml in een voorgevulde pen.
40 mg/0,8 ml in een flacon.
80 mg/0,8 ml in een voorgevulde spuit.
80 mg/0,8 ml in een voorgevulde pen.

Eigenschappen

Adalimumab is gericht tegen tumor-necrose-factor-alfa (TNF-alfa), een belangrijk cytokine in de pathogenese van inflammatoire aandoeningen. Uit in vitro onderzoek is gebleken dat de productie van TNF-alfa verhoogd is in de gewrichten van patiënten met reumatoïde artritis. Adalimumab bindt specifiek aan TNF en neutraliseert de biologische functie door de interactie met p55 en p75 celoppervlak TNF-receptoren te blokkeren

Kinetische gegevens

De volgende kinetische parameters zijn gevonden bij 10 FSGS patiënten (6-36 jaar), waaronder 7 kinderen [Joy]:

  Enkele dosis Steady state
Tmax 55 uur 34,2 uur
Cmax 9,2 µg/ml 12,8 µg/ml
t1/2 159 uur 273 uur
Cl/F 20,2 ml/uur 53,2 ml/uur
V/F 3,5 l 6,6 l

Doseringen

Ga snel naar:

Indicatie: Ziekte van Crohn
  • Subcutaan
    • ≥ 6 jaar en < 40 kg
      [1]
      • Startdosering:
        Week 0: 40 mg/dosis
        Week 2: 20 mg/dosis
        Indien een snellere respons op de therapie noodzakelijk is:
        Week 0: 80 mg/dosis
        Week 2: 40 mg/dosis

        Onderhoudsdosering: 20 mg/dosis 1 x per 2 weken

      • Bij onvoldoende respons kan frequentie onderhoudsdosering opgehoogd worden naar 1 x per week

    • ≥ 40 kg
      [1]
      • Startdosering
        Week 0: 80 mg/dosis
        Week 2: 40 mg/dosis
        Indien een snellere respons op therapie noodzakelijk is:
        Week 0: 160 mg/dosis
        Week 2: 80 mg/dosis

        Onderhoudsdosering:
        40 mg/dosis 1 x per 2 weken.

      • Bij onvoldoende respons kan frequentie onderhoudsdosering opgehoogd worden naar 1 x per week.

Indicatie: Polyarticulaire juveniele idiopathische artritis, enthesitis gerelateerde artritis, psoriasis, uveitis
  • Subcutaan
    • < 30 kg
      [1] [4] [9] [12] [15]
      • 20 mg/dosis in 1 dosis per 2 weken
      • De fabrikant geeft aan dat er bij juveniele uveïtis eventueel een oplaaddosis gegeven kan worden van 40 mg, één week voor aanvang van de onderhoudsbehandeling.

    • ≥ 30 kg
      [1] [4] [9] [12] [15] [16]
      • 40 mg/dosis in 1 dosis per 2 weken
      • De fabrikant geeft aan dat er bij juveniele uveïtis eventueel een oplaaddosis gegeven kan worden van 80 mg, één week voor aanvang van de onderhoudsbehandeling.

Indicatie: Overige autoinflammatoire aandoeningen die niet reageren op de conventionele therapie, waaronder sarcoïdose, Blau syndroom en Chronische Recidiverende Multifocale Osteomyelitis (CRMO)/Synovitis, Acne, Pustulose, Hyperostose en Ostitis (SAPHO), persisterende oligoarticulaire juveniele idiopathische artritis
  • Subcutaan
    • < 30 kg
      [5] [6] [7] [11] [14]
      • 20 mg/dosis in 1 dosis per 2 weken
      • Er is weinig evidence omtrent het gebruik van adalimumab bij kinderen met deze aandoeningen. Behandeling door of na overleg met een kinderarts-specialist (reumatologie) die ervaring heeft met het gebruik van adalimumab voor deze indicatie.

    • ≥ 30 kg
      [5] [6] [7] [11]
      • 40 mg/dosis in 1 dosis per 2 weken
      • Er is weinig evidence omtrent het gebruik van adalimumab bij kinderen met deze aandoeningen. Behandeling door of na overleg met een kinderarts-specialist (reumatologie) die ervaring heeft met het gebruik van adalimumab voor deze indicatie.

Indicatie: Hidradenitis suppurativa
  • Subcutaan
    • 12 jaar tot 18 jaar en ≥ 30 kg
      [1]
      • Startdosering:
        Week 0: 80 mg/dosis
        Week 1: 40 mg/dosis
        Onderhoudsdosering: 40 mg/dosis 1 x per 2 weken

      • Bij onvoldoende respons kan frequentie onderhoudsdosering opgehoogd worden naar 1 x per week

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

GFR ≥10 ml/min/1.73m2: aanpassing van de dosering is niet nodig.

GFR <10 ml/min/1.73m2: een algemeen advies kan niet worden gegeven.

Bijwerkingen bij kinderen

Wratten, gewichtstoename, vermoeidheid, ziekte van Crohn, osteoporose, atypische cervixcellen[Tarkiainen]. Er zijn casussen beschreven waarin kinderen psoriatische plaques ontwikkelen tijdens gebruik van adalimumab[Perman].

Bijwerkingen bij volwassenen

Zeer vaak (> 10%): luchtweginfecties (waaronder lagere en hogere luchtweginfecties, pneumonie, sinusitis, faryngitis, nasofaryngitis en virale herpes pneumonie). Leukopenie (waaronder neutropenie en agranulocytose), anemie. Verhoogde lipiden, stijging van leverenzymwaarden. Hoofdpijn. Buikpijn, misselijkheid en braken. Huiduitslag. Spierpijn. Reacties op de injectieplaats.

Vaak (1-10%): systemische infecties (waaronder sepsis, candidiasis en influenza), intestinale infecties (waaronder virale gastro-enteritis), huid- en onderhuidinfecties (waaronder paronychia, cellulitis, impetigo, fasciitis necroticans en herpes zoster), oorontstekingen, orale infecties (waaronder herpes simplex, orale herpes en tandvleesinfecties), genitale infecties, urineweginfecties (waaronder pyelonefritis), schimmelinfecties, gewrichtsinfecties. Benigne neoplasma, huidkanker met uitzondering van melanoom (waaronder basaalcelcarcinoom en epitheelcelcarcinoom). Trombocytopenie, leukocytose. Hypersensitiviteit, allergieën. Dehydratie, hypokaliëmie, verhoogde waarden urinezuur, afwijkend bloednatrium, hypocalciëmie, hyperglykemie, hypofosfatemie. Stemmingswisselingen (waaronder depressie), angst, slapeloosheid. Paresthesieën (waaronder hypo-esthesie), migraine, zenuwwortelcompressie. Visusstoornis, conjunctivitis, blefaritis, oogzwelling. Draaiduizeligheid. Tachycardie. Hypertensie, blozen. Hoesten, astma, dyspneu. Maag-darmbloeding, dyspepsie, reflux-oesofagitis, siccasyndroom. Recidief of verergering psoriasis, jeuk, urticaria, dermatitis (waaronder eczeem), breken van de nagels, overmatig zweten, alopecia. Spierspasmen (waaronder verhoging van de hoeveelheid creatinekinase in het bloed). Hematurie, gestoorde nierfunctie. Pijn op de borst, oedeem, koorts. Stollings- en bloedingsstoornissen (waaronder verlengde APTT), positieve test op autoantilichamen (waaronder antilichamen tegen dubbelstrengs DNA), verhoogde waarden lactaatdehydrogenase in het bloed.

Soms (0,1-1%): opportunistische infecties en tuberculose (waaronder coccidioïdomycose, histoplasmose en MAC-infectie (Mycobacterium avium complex)), neurologische infecties (waaronder virale meningitis), ooginfecties, bacteriële infecties, diverticulitis, sarcoïdose. Lymfoom, solide tumoren (waaronder borstkanker, longkanker en schildklierkanker), melanoom. Idiopathische trombocytopenische purpura. Dubbel zien, doofheid, oorsuizen. Aritmieën, congestief hartfalen, myocardinfarct, aneurysma aortae, bloedvatafsluiting, tromboflebitis. CVA, tremor, neuropathie. COPD, interstitiële longaandoeningen, pneumonitis, longembolie, pleurale effusie. Pancreatitis, slikklachten, zwelling van het gezicht, cholecystitis en cholelithiasis, verhoogde waarden bilirubine, hepatische steatose. Nachtzweten, systemische lupus erythematodes. Rabdomyolyse. Nycturie. Erectiestoornis.

Zelden (0,01-0,1%): hartstilstand. Reactivatie van hepatitis B (mogelijk fataal), ernstige leverreacties waaronder (auto-immuun) hepatitis, pancytopenie, anafylaxie. Multipele sclerose, demyeliniserende aandoeningen (bv. neuritis optica, Guillain-Barrésyndroom), pulmonale fibrose, intestinale perforatie, (cutane) vasculitis, erythema multiforme, Stevens-Johnsonsyndroom (SJS), angio-oedeem, lupus-achtig syndroom. Leukemie.

Verder zijn gemeld: diverticulitis, hepatosplenisch T-cellymfoom, Merkel-celcarcinoom, leverfalen. CVA. Darmperforatie, pleurale effusie. Verergering van symptomen van dermatomyositis.



 

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Contraindicaties bij volwassenen

Sepsis of risico van sepsis. Actieve tuberculose. De behandeling niet beginnen bij ernstige actieve infecties met inbegrip van chronische of lokale infecties. Matig tot ernstig hartfalen (NYHA-klasse III/IV).
 

Waarschuwingen en voorzorgen bij volwassenen

Patiënten met anti-TNF therapie zijn vatbaarder voor ernstige infecties. Een verminderde longfunctie vermeerdert de kans op het ontwikkelen van infecties. Voorzichtigheid in acht nemen bij een voorgeschiedenis van recidiverende infecties of bij onderliggende aandoeningen die een predispositie voor infecties kunnen vormen (waaronder een verminderde longfunctie). Bij ouderen (> 65 j.) komen ernstige (soms fatale) infecties vaker voor. Patiënten voor, tijdens en tot en met vijf maanden na de behandeling met adalimumab zorgvuldig controleren op infecties, waaronder tuberculose. Profylactische anti-tuberculose therapie (voor begin van de behandeling met adalimumab) overwegen bij latente of actieve tuberculose in de voorgeschiedenis waarvan niet zeker is of deze adequaat is behandeld en ook bij de aanwezigheid van meerdere of significante risicofactoren voor tbc en een negatieve uitslag op de test voor latente tuberculose. Bij patiënten die zijn blootgesteld aan tuberculose en patiënten die hebben gereisd in gebieden met kans op tuberculose of endemische mycosen (zoals histoplasmose, coccidioïdomycose of blastomycose), het risico en de baten van behandeling met adalimumab afwegen, alvorens de therapie te initiëren. Ondanks adequate (profylactische) behandeling kan reactivatie van tuberculose optreden tijdens behandeling met adalimumab. Bij ontwikkeling van ernstige infecties, sepsis of vermoeden van acute tuberculose de behandeling staken. Patiënten die tekenen en symptomen ontwikkelen zoals koorts, malaise, gewichtsverlies, zweten, hoesten, dyspneu en/of pulmonale infiltraten of andere ernstige systemische ziekte al dan niet gepaard gaand met shock, verdenken op een invasieve schimmelinfectie en de toediening van adalimumab onmiddellijk staken en een geschikte antischimmeltherapie starten. Risicopatiënten screenen op hepatitis B voor aanvang van de behandeling. Bij reactivering hepatitis B de behandeling staken; dragers van het virus die behandeling met adalimumab nodig hebben zorgvuldig monitoren op symptomen van actieve ziekte.

Een mogelijke kans op ontwikkeling van lymfomen, waaronder hepatosplenisch T-cellymfoom, leukemie of andere hematopoëtische of vaste maligniteiten door behandeling met adalimumab kan niet worden uitgesloten. Langdurige behandeling met adalimumab kan het risico van het ontstaan van neoplasmata vergroten. Patiënten – in het bijzonder bij een voorgeschiedenis van behandeling met immunosuppressiva of PUVA – voor en tijdens de behandeling met adalimumab controleren op aanwezigheid van niet melanotische huidkanker. Patiënten met colitis ulcerosa en meer kans op dysplasie of coloncarcinoom of bij dysplasie in de anamnese regelmatig controleren op dysplasie. Voorzichtigheid is geboden bij COPD en zware rokers vanwege meer kans op maligniteiten.

Voorzichtigheid is geboden bij demyeliniserende aandoeningen van het centrale zenuwstelsel(waaronder multiple sclerose, optische neuritis) en perifere demyeliniserende aandoeningen, waaronder Guillain-Barrésyndroom en bij mild hartfalen (NYHA-klasse I/II). Bij uitbreiding of verergering van de symptomen de toediening staken. Tijdens de behandeling kunnen auto-immuunantilichamen zich ontwikkelen; de klinische betekenis hiervan is nog onbekend. Bij optreden van een lupusachtig syndroom in combinatie met anti-DNA-antilichamen de behandeling staken. Gebrek aan respons op behandeling voor de ziekte van Crohn kan wijzen op een gefixeerde fibrotische vernauwing van de dunne darm, waarvoor operatieve behandeling noodzakelijk is.


 

Interacties

Relevant: bij combinatie van de TNF-α-antagonist etanercept met abatacept, anakinra of een andere IL-1-remmer is een hogere incidentie van ernstige infecties waargenomen dan bij behandeling met etanercept alleen. Adalimumab is een TNF-α-antagonist; combinatie van adalimumab met anakinra of abatacept wordt ontraden.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met antibacteriële middelen.

Er bestaat een gering risico op hepatosplenisch T-cellymfoom bij combinatie met azathioprine of mercaptopurine bij de behandeling van inflammatoire darmziekten.

Niet beoordeeld: in combinatie met methotrexaat worden minder antilichamen tegen adalimumab gevormd en is de plasmaconcentratie hoger dan bij monotherapie met adalimumab.

Interacties immunosuppressiva algemeen
Relevant: vaccinatie met levende micro-organismen, zoals BCG- of mazelenvaccin, tijdens immunosuppressieve therapie (behalve lokaal toegediend pimecrolimus of tacrolimus) kan een gegeneraliseerde infectie veroorzaken. De combinatie wordt bij voorkeur vermeden.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met allergenen van natuurlijke oorsprong.

Niet beoordeeld: vaccinaties met gedode verwekker of afgeleid antigeen zijn tijdens immunosuppressieve therapie minder effectief door een verminderde immuunrespons, en worden om die reden soms herhaald toegediend.

Referenties

  1. AbbVIe Ltd, SPC Humira EU/1/03/256/002-005 (08-11-2017), www.emea.europa.eu
  2. Informatorium Medicamentorum, (Interacties), Geraadpleegd 28 juni 2017
  3. ZorgInstituut Nederland, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 17 feb 2016
  4. Chiu HY et al., The effectiveness and safety of adalimumab in the treatment of non-reimbursed patients with mild-to-moderate psoriasis., J Eur Acad Dermatol Venereol, 2012, Aug;26(8), 991-8
  5. Eleftheriou D et al. , Biologic therapy in refractory chronic non-bacterial osteomyelitis of childhood., Rheumatology (Oxford) , 2010, Aug;49(8):, 1505-12
  6. Ferguson PJ et al. , Current understanding of the pathogenesis and management of chronic recurrent multifocal osteomyelitis., Curr Rheumatol Rep, 2012, Apr;14(2):, 130-41
  7. Frkovic M et al. , Effects of anti-TNF therapy on ophtalmological complications in children with rheumatic diseases., Ped Rheum. , 2014, 12 suppl. 1
  8. Joy MS et al. , Phase 1 trial of adalimumab in Focal Segmental Glomerulosclerosis (FSGS): II. Report of the FONT (Novel Therapies for Resistant FSGS) study group, Am J Kidney Dis, 2010, Jan;55(1), 50-60
  9. Marmon S et al. , Psoriasis and Down syndrome: A report of three cases and a potential pathophysiologic link., Dermatol Online J., 2012, Jun 15;18(6):, 13
  10. Perman MJ et al. , Five cases of anti-tumor necrosis factor alpha-induced psoriasis presenting with severe scalp involvement in children, Pediatr Dermatol. , 2012, Jul-Aug;29(4):, 454-9
  11. Petiti Martin G et al. , Misdiagnosed childhood sarcoidosis as non-Langerhans' cell histiocytosis treated with tumor necrosis factors-α antagonists., J Am Acad Derm., 2012, 66(4) , suppl. 1:AB165
  12. Simonini G et al. , Current evidence of anti-tumor necrosis factor α treatment efficacy in childhood chronic uveitis: A systematic review and meta-analysis approach of individual drugs., Arthritis Care Res (Hoboken)., 2014, Jul;66(7):, 1073-84
  13. Tarkiainen M et al. , Occurrence of adverse events in patients with JIA receiving biologic agents: long-term follow-up in a real-life setting., Rheumatology (Oxford). , 2015, Jul;54(7):, 1170-6
  14. Arvesen KB et al., Diagnosis and Treatment of Blau Syndrome/Early-onset Sarcoidosis, an Autoinflammatory Granulomatous Disease, in an Infant, Acta Derm Venereol. , 2017, Jan 4;96(7), 126-127
  15. Ramanan AV et al., Adalimumab plus Methotrexate for Uveitis in Juvenile Idiopathic Arthritis, N Engl J Med. , 2017, Apr 27;376(17), 1637-1646
  16. Papp K et al., Efficacy and safety of adalimumab every other week versus methotrexate once weekly in children and adolescents with severe chronic plaque psoriasis: a randomised, double-blind, phase 3 trial, Lancet, 2017, Jul 1;390(10089), 40-49
  17. Anink J et al., ., , Tumour necrosis factor-blocking agents in persistent oligoarticular juvenile idiopathic arthritis: results from the Dutch Arthritis and Biologicals in Children Register, Rheumatology (Oxford), 2013 , Apr;52(4), 712-7
  18. Beukelman T et al., American College of Rheumatology recommendations for the treatment of juvenile idiopathic arthritis: initiation and safety monitoring of therapeutic agents for the treatment of arthritis and systemic features., , Arthritis Care Res (Hoboken), 2011 , Apr;63(4), 465-82
  19. Moued MM et al., Oligoarticular juvenile idiopathic arthritis among Saudi children, Ann Saudi Med, 2013, Nov-Dec;33(6), 529-32
  20. Schmeling H et al., Efficacy and safety of adalimumab as the first and second biologic agent in juvenile idiopathic arthritis: the German Biologics JIA Registry, Arthritis Rheumatol., 2014, Sep;66(9), 2580-9

Wijzigingen

  • 10 april 2018 12:11: registratiestatus aangepast nav herziene SmPC
  • 27 oktober 2017 15:15: Indicatie 'hidradenitis suppurativa' opgenomen op basis van de SmPC
  • 16 januari 2015 21:01: de indicatie Enthesitis-gerelateerde artritis is toegevoegd op basis van de herziene producinformatie (SmPC) van Humira.