Propofol

Stofnaam
Propofol
Merknaam
Diprivan, Propofol Lipuro
ATC code
N01AX10
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Label dosisadvies Kinderformularium

Algemene anesthesie:
Inductie: On-label
Onderhoud: On-label. Dosering < 9 mg/kg/uur: Off-label
Sedatie op IC: Off-label
 

Toon SmPC tekst

SmPC tekst

Algemene anesthesie:
Inductie algemene anesthesie:
1 mnd- < 8 jr: 2,5 - 4 mg/kg
>8jr: 2,5 mg/kg.
Bij kinderen met een verhoogd risico (ASA III en IV) wordt een lagere dosering aanbevolen.
Onderhoud anesthesie: kinderen: 9-15 mg/kg/uur continu infuus

Sedatie op de IC: Niet geregistreerd voor kinderen.

 

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Inj.emulsie 10 mg/ml; 20 mg/ml
Inj.emulsie "lipuro" 10 mg/ml
Inj.emulsie "MCT/LCT" 10 mg/ml

Eigenschappen

Propofol is een kortwerkend i.v. anestheticum. Versterkt waarschijnlijk de remmende werking van GABA op de signaaloverdracht. Heeft ook een anti-emetisch effect. Propofol verlaagt de cerebrale doorbloeding, intracraniële druk en het cerebrale metabolisme. Werkingsduur: inslapen binnen 1 minuut; duur van de anesthesie is 10 min tot ca. 1 uur (afhankelijk van dosering en comedicatie).

Kinetische gegevens

Bij (premature) neonaten zijn na een IV bolus van 3 mg/kg de volgende mediane (range) farmacokinetische parameters gevonden (Allegaert, de Hoon et al. 2007, Allegaert, Peeters, et al. 2007):

Cl (ml/min/kg) 13,6 (3,7-78,2)
Vd (l/kg) 3,7 (1,33-7,96)

Bij oudere kinderen (4 maanden tot 12 jaar) zijn de volgende gemiddelde farmacokinetische parameters gevonden (Murat et al. 1996, Raoof et al. 1995, Saint-Maurice et al. 1989):

t½ (min) 100-141
Cl (ml/min/kg) 30,6-49
Vd (l/kg) 2,4-10,9

Doseringen

Indicatie: Anaesthesie: inductie
Indicatie: Anesthesie, algemeen
  • Intraveneus
    • 1 maand tot 18 jaar
      • Startdosering: Propofol: 2 - 3,5 mg/kg/dosis, bolus in 40-80 sec.
      • Onderhoudsdosering: 3 - 15 mg/kg/uur, continu infuus. Dosis onderhoud afhankelijk van de anesthesie.
      • Bij continue sedatie op IC: maximaal 4 mg/kg/uur. Gebruik gedurende langere tijd (>6 uur)wordt afgeraden.

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

GFR ≥10 ml/min/1.73m2: aanpassing van de dosering is niet nodig.

GFR <10 ml/min/1.73m2: een algemeen advies kan niet worden gegeven.

ALGEMENE ANAESTHETICA

GEHALOGENEERDE KOOLWATERSTOFFEN

Desfluraan

Suprane
N01AB07
N01AB06

Sevofluraan

Sevorane
N01AB08
BARBITURATEN

Thiopental

Pentothal
N01AF03
OPIOIDE ANAESTHETICA

Alfentanil

Rapifen
N01AH02
N01AH01

Remifentanil

Ultiva
N01AH06

Sufentanil

Sufenta
N01AH03
OVERIGE ALGEMENE ANAESTHETICA
N01AX01

Esketamine

Ketanest S
N01AX14

Etomidaat

Etomidaat lipuro
N01AX07

Bijwerkingen bij kinderen

Bij gebruik als sedativum bij kinderen jonger dan 16 jaar zijn ernstige bijwerkingen, zoals metabole acidose, hyperlipidemie, rabdomyolyse en hartfalen gemeld, soms met fatale afloop. Dit trad vooral op bij kinderen met luchtweginfecties bij wie een hogere dosering dan die voor volwassenen werd gegeven.

Bijwerkingen bij volwassenen

Bij meer dan 10% van de patiënten: lokale pijn tijdens inductie.

Bij 1-10%: bradycardie, voorbijgaande hypotensie, tijdens de inductie voorbijgaande apneu, tijdens het ontwaken hoofdpijn, misselijkheid en braken en bij kinderen opvliegers en onthoudingsverschijnselen.

Zeer vaak (> 10%): lokale pijn bij inductie.

Vaak (1-10%): hypotensie, bradycardie (geïsoleerde meldingen van progressie tot asystolie zijn beschreven). Tijdelijke apneu tijdens inductie. Tijdens het ontwaken: hoofdpijn, misselijkheid en braken.

Soms (0,1-1%): trombose, flebitis.

Zelden (0,01-0,1%): epileptiforme bewegingen, incl. convulsies en opisthotonus (kan voorkomen tijdens de inductie, anesthesie én tijdens het ontwaken).

Zeer zelden (< 0,01%): anafylaxie (mogelijk met angio-oedeem, bronchospasme, erytheem, hypotensie). Postoperatieve bewusteloosheid. Longoedeem. Pancreatitis. Postoperatieve koorts. Seksuele ontlading. Verkleuring van de urine (meestal groen, na langdurige toediening). Na accidentele extravasculaire toediening: lokale pijn, zwelling, weefselnecrose.

Verder zijn gemeld: hartaritmie, hartfalen, Brugada-syndroom-type ECG. Ademhalingsdepressie (dosisafhankelijk). Euforische stemming, seksuele ontremming, misbruik. Onwillekeurige bewegingen. Hepatomegalie. Rabdomyolyse. Nierfalen. Metabole acidose, hyperkaliëmie, hyperlipidemie.

Combinaties van enkele bijwerkingen kunnen gezamenlijk voorkomen in het kader van het 'propofol-infusiesyndroom', vooral bij ernstig zieke patiënten die vaak meerdere risicofactoren hebben voor het ontwikkelen van deze bijwerkingen. Als onderdeel hiervan worden gezien: aritmieën, het Brugada-type ECG, hartfalen, rabdomyolyse, nierfalen, hepatomegalie, metabole acidose, hyperkaliëmie en hyperlipidemie. Risicofactoren hierbij zijn: verminderde zuurstoftoevoer naar de weefsels, sepsis, ernstige neurologische schade en het gebruik van een propofoldosering > 4 mg/kg/uur langer dan 48 uur.

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Contraindicaties bij kinderen

Propofol Lipuro niet toepassen bij kinderen die overgevoelig zijn voor pinda of soja.

Contraindicaties bij volwassenen

Overgevoeligheid en Brugada-syndroom, vanwege een verhoogd risico op hartritmestoornissen.

 

Waarschuwingen en voorzorgen bij kinderen

Cave tensiedaling bij snel inspuiten. Pijnlijk bij toedienen: eventueel lidocaine toevoegen. Propofol lipuro is minder pijnlijk bij inspuiten dan propofol. Opgelost in olie-emulsie (10% Intralipid). Cave triglyceriden <2 mmol/l. 

Cave propofol infusie syndroom.

Niet toepassen voor de algehele anesthesie bij kinderen < 1 maand; neonaten hebben een aanzienlijk verminderde klaring met een grote interindividuele variatie, hierdoor kan relatieve overdosering optreden met ernstige cardiovasculaire depressie.

Waarschuwingen en voorzorgen bij volwassenen

Misbruik door en afhankelijkheid van propofol zijn gemeld. Toepassing van propofol zonder de borging van een gezekerde luchtweg kan leiden tot fatale respiratoire complicaties.

Bij toediening aan epilepsie-patiënten is er kanstoename op convulsies; met vertraging kunnen epileptiforme bewegingen optreden, de vertraging kan variëren van enkele uren tot dagen.

Bij sedatie voor intensive care zorg zijn risicofactoren voor metabole aandoeningen en orgaanfalen:
- verminderde zuurstoftoevoer naar de weefsels;
- ernstige neurologische schade en/of sepsis;
- hoge doseringen van: vasoconstrictoren, steroïden, inotrope middelen en/of propofol (> 4 mg/kg/uur gedurende > 48 uur).

Bij een verlaagd albuminegehalte (bv. door gestoorde lever- of nierfunctie) kan hemolyse optreden door lysolecithine, een ontledingsproduct van de emulgator ei-fosfatide.

Houd rekening met de lipiden in de propofol-emulsie als de patiënt tegelijkertijd i.v. lipiden krijgt toegediend (bv. als onderdeel van totaal parenterale voeding).

Controleer de plasmalipidenspiegels bij patiënten met meer kans op het 'fat overload'-syndroom.

Patiënten met mitochondriale aandoeningen kunnen gevoelig zijn voor verergering van hun aandoening bij het ondergaan van anesthesie, ingrepen en intensive carezorg. Vroege vormen van verergering van mitochondriale ziekte en het propofolinfusiesyndroom kunnen op elkaar lijken. Behoud normothermie en zorg voor voldoende koolhydraten en hydratie.

Kan soja bevatten; niet toepassen bij overgevoeligheid voor pinda's en soja.

Dagelijkse bezigheden zoals autorijden kunnen enige tijd nadelig beïnvloed worden.

Interacties

Niet relevant: het risico op ernstige hartritmestoornissen is verhoogd bij combinatie met andere middelen waarbij ernstige hartritmestoornissen zoals torsade de pointes zijn gemeld. Propofol wordt in de praktijk gebruikt in een bewaakte setting. 

Niet beoordeeld: bij combinatie met lokale anesthetica, inhalatie-anesthetica, opioïden, benzodiazepineagonisten, geneesmiddelen voor premedicatie en spierrelaxantia is verlenging en versterking van de anesthesie, versterking van de ademhalingsdepressie en versterking van de circulatoire depressie mogelijk. Bij combinatie met lokale anesthetica kan een lagere dosering nodig zijn.
De sedatieve werking van alcohol en andere centraal-depressieve stoffen kan worden versterkt.
Fentanyl kan de plasmaconcentratie van propofol tijdelijk verhogen en versterkt de mate van apneu.
Bradycardie en hartstilstand kunnen voorkomen bij combinatie met suxamethonium en neostigmine.
Valproïnezuur kan de behoefte aan propofol voor algehele anesthesie verlagen.

Referenties

  1. Bray RJ., Propofol infusion syndrome in children., Paediatr Anaesth, 1998, 8(6), 491-9
  2. Hatch DJ, Propofol infusion syndrome in children, Lancet, 1999, 353:, 1117-8
  3. Wolf A, et al, Impaired fatty acid oxidation in propofol infusion syndrome, The Lancet, 2001, 357, 606-607
  4. Wolf A et al, Propofol infusion in children: when does an anesthetic tool become an intensive care liability?, Pediatric anesthesia, 2004, 14, 435-438
  5. Vasile B et al, The pathophysiology of propofol infusion syndrome: a simple name for a complex syndrome, Intensive Care Med, 2003, 29, 1417-1425
  6. B. Braun Melsungen AG, SPC Propofol Lipuro 10 mg/ml (RVG 24720) 09-01-2019, www.geneesmiddeleninformatiebank.nl
  7. ZorgInstituut Nederland, (Eigenschappen,Bijwerkingen, Contra-indicaties, Waarschuwingen en voorzorgen, Interacties), Geraadpleegd 04 feb 2020
  8. AstraZeneca BV, SmPC Diprivan (RVG 11549) 16 jan 2020, www.geneesmiddeleninformatiebank.nl
  9. Informatorium Medicamentorum, (Interacties, nierfunctiestoornissen), Geraadpleegd 04 feb 2020
  10. Werkgroep Neonatale Farmacologie NVK sectie Neonatologie, Expert opinie, 13 november 2018
  11. Allegaert, K., de Hoon, J. et al, Maturational pharmacokinetics of single intravenous bolus of propofol., Paediatr Anaesth, 2007, 17(11), 1028-34
  12. Allegaert, K., Peeters M. et al, Inter-individual variability in propofol pharmacokinetics in preterm and term neonates., Br J Anaesth, 2007, 99(6), 864-70
  13. Dekker, J. et al., Sedation during Minimal Invasive Surfactant Therapy in Preterm Infants, Neonatology, 2016, 109(4), 308-13
  14. Descamps, C. S. et al, Propofol for sedation during less invasive surfactant administration in preterm infants., Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed, 2017, 102(5), F465
  15. Ghanta, S., et al , Propofol compared with the morphine, atropine, and suxamethonium regimen as induction agents for neonatal endotracheal intubation: a randomized, controlled trial, Pediatrics, 2007, 119(6), e1248-55
  16. Murat, I. et al, Pharmacokinetics of propofol after a single dose in children aged 1-3 years with minor burns. Comparison of three data analysis approaches., Anesthesiology, 1996, A84(3), 526-32
  17. Nauta, M. et al, Propofol as an induction agent for endotracheal intubation can cause significant arterial hypotension in preterm infants, Paediatr Anaesth, 2011, 21(6), 711-2
  18. Papoff, P. et al, Effectiveness and safety of propofol in newborn infants., Pediatrics, 2008, 121(2), 448; author reply 448-9
  19. Penido, M. G. et al, Propofol versus midazolam for intubating preterm neonates: a randomized controlled trial., J Perinatol, 2011, 31(5), 356-60
  20. Raoof, A. A.et al, Propofol pharmacokinetics in children with biliary atresia., Br J Anaesth, 1995, 74(1), 46-9
  21. Saint-Maurice, C. et al, Pharmacokinetics of propofol in young children after a single dose, Br J Anaesth, 1989, 63(6), 667-70
  22. Simons, S. H. et al, Clinical evaluation of propofol as sedative for endotracheal intubation in neonates., Acta Paediatr , 2013, 102(11), e487-92
  23. Smits, A. et al, Propofol Dose-Finding to Reach Optimal Effect for (Semi-)Elective Intubation in Neonates., J Pediatr., 2016, 179, 54-60 e9
  24. Welzing, L. et al, Propofol as an induction agent for endotracheal intubation can cause significant arterial hypotension in preterm neonates, Paediatr Anaesth, 2010, 20(7), 605-11
  25. Dekker, J. et al, Sedation during minimal invasive surfactant therapy: a randomised controlled trial., Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed, 2019, 104(4), F378-F383

Wijzigingen

  • 04 februari 2020 08:52: De beschikbare wetenschappelijk literatuur over de toepassing van propofol bij neonaten is beoordeeld. Dit heeft geleid tot de toevoeging van doseeradviezen voor (premature) neonaten, de toevoeging van PK data
  • 02 juli 2019 13:07: Doseeraanbeveling voor neonaten toegevoegd op basis van expert opinie van Werkgroep Neonatale farmacologie
  • 12 mei 2015 19:07: Kinetische gegevens bij kinderen zijn toegevoegd op basis van de SmPC Diprivan