Doseringen
Nierfunctiestoornissen

Produkten, hulpstoffen, toediening en tekorten
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen

Interacties
Eigenschappen (PD/PK)

Registratiestatus
Middelen uit dezelfde ATC groep
Referenties
Versiebeheer

Rifabutine

Stofnaam
Rifabutine
Merknaam
Mycobutin
ATC code
J04AB04

Eigenschappen Bron: ZorgInstituut Nederland - Farmacotherapeutisch Kompas

Rifabutine is een semisynthetisch rifamycinederivaat. Het werkt bactericide door het blokkeren van het DNA-afhankelijke RNA-polymerase bij gevoelige bacteriën.

Doorgaans gevoelig zijn:

Mycobacteriën: Mycobacterium tuberculosis, niet-tuberculeuze (atypische) mycobacteriën, waaronder Mycobacterium avium-intracellulare (MAC);
sommige Gram-positieve en Gram-negatieve bacteriën (spectrum vergelijkbaar met dat van rifampicine).

Farmacokinetiek bij kinderen

De volgende kinetische parameters zijn gevonden bij 6 HIV-geïnfecteerde kinderen (0,8-3,4 jaar) die tevens ritonavir en lopinavir gebruikten (Siberry 2013):

Dosis3x/week 5mg, 6 doses
Cmax 0,39 µg/ml
Tmax 3 uur
16 uur

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Label dosisadvies Kinderformularium

Off-label

Toon SmPC tekst Toon SmPC tekst

SmPC tekst

Niet geregistreerd voor kinderen.

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Capsule 150 mg.

Overige info toediening/beschikbaarheid

Informatie over geneesmiddeltekorten

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Doseringen

Behandeling Mycobacterium avium-complex (MAC) infecties en tuberculose bij HIV-infectie of -blootstelling
  • Oraal
    • 1 maand tot 18 jaar
      [6]
      • Er is weinig literatuur beschikbaar over het gebruik van rifabutine bij de behandeling van MAC-infecties en tbc. Een Amerikaanse richtlijn geeft het volgende advies: 10 - 20 mg/kg/dag in 1 dosis. Max: 300 mg/dag.
        • In combinatie met proteaseremmers en NNRTI's dosis aanpassen, cave interacties.
        • Behandeling door of na overleg met een kinderarts-infectioloog die ervaring heeft met gebruik van rifabutine voor deze indicatie. 
Profylaxe Mycobacterium avium-complex (MAC) infecties bij HIV-infectie of -blootstelling
  • Oraal
    • 1 maand tot 18 jaar
      [6]
      • Er is weinig literatuur beschikbaar over het gebruik van rifabutine als profylaxe voor MAC-infecties. Een Amerikaanse richtlijn geeft het volgende advies: 5 mg/kg/dag in 1 dosis. Max: 300 mg/dag.
        • In combinatie met proteaseremmers en NNRTI's dosis aanpassen, cave interacties.
        • Behandeling door of na overleg met een kinderarts-infectioloog die ervaring heeft met gebruik van rifabutine voor deze indicatie.

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

Aanpassingen als volgt:

GFR 50-80 ml/min/1.73 m2
Aanpassing is niet nodig
GFR 30-50 ml/min/1.73 m2
Aanpassing is niet nodig
GFR 10-30 ml/min/1.73 m2
50 % van normale keerdosis en interval tussen twee doseringen: 24 uur
GFR < 10 ml/min/1.73 m2
Een algemeen advies kan niet worden gegeven.

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Bijwerkingen bij kinderen

Afzettingen in de cornea, uveïtis, verkleuring van urine, sputum, huid en traanvocht. Misselijkheid, braken, diarree, stijging leverenzymen, leukopenie, neutropenie en trombocytopenie.

Bijwerkingen algemeen Bron: ZorgInstituut Nederland - Farmacotherapeutisch Kompas

Zeer vaak (> 10%): leukopenie. Huidverkleuring.

Vaak (1-10%): misselijkheid. Anemie. Huiduitslag. Spierpijn Koorts.

Soms (0,1-1%): overgevoeligheid, bronchospasme. Braken. Uveïtis, afzettingen op de cornea (klein, bijna doorzichtig en asymptomatisch). Gewrichtspijn. Geelzucht, stijging van leverenzymwaarden. Agranulocytose, lymfopenie, granulocytopenie, neutropenie, trombocytopenie, eosinofilie.

Verder zijn gemeld: hoofdpijn. Diarree, dyspepsie, flatulentie. Dysgeusie. Myositis. Verkleuring van urine, sputum en traanvocht. Bij andere rifamycinen is colitis door Clostridioides difficile gemeld, mogelijk kan dit ook bij gebruik van rifabutine optreden.

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Contra-indicatie algemeen Bron: ZorgInstituut Nederland - Farmacotherapeutisch Kompas

  • geelzucht;
  • overgevoeligheid voor rifamycinen.

Waarschuwingen en voorzorgen bij kinderen

Rifabutine dient als onderdeel van een combinatiebehandeling toegediend te worden. Het verdient aanbeveling de witte bloedcellen, de bloedplaatjes en de leverenzymen regelmatig te controleren tijdens de behandeling.

Waarschuwingen en voorzorgen algemeen Bron: ZorgInstituut Nederland - Farmacotherapeutisch Kompas

In geval van resistentie-ontwikkeling van M. tuberculosis voor rifabutine, rekening houden met een mogelijke (snel ontwikkelende) kruisresistentie voor rifampicine.

Controleer tijdens de behandeling regelmatig de aantallen leukocyten, trombocyten en de leverenzymen. Bij blijvende significante afwijkingen overwegen de behandeling tijdelijk te staken.

Bij optreden van uveïtis is verwijzing naar een oogarts aangewezen. Het risico van het optreden is verhoogd bij gelijktijdig gebruik van bepaalde andere geneesmiddelen.

Urine, zweet, speeksel, traanvocht, sputum en moedermelk kunnen oranje-rood verkleuren. Kleding en contactlenzen (m.n. zachte) kunnen blijvend oranje-rood verkleuren.

Over het gebruik bij kinderen zijn weinig gegevens bekend.

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Interacties Bron: KNMP/Informatorium Medicamentorum

Rifabutine induceert CYP3A4 en is substraat voor CYP3A4.

Relevant:
Afname rifabutine: bij combinatie met efavirenz moet de rifabutinedosis worden verhoogd (zie D.).

Toename rifabutine: de concentratie stijgt door krachtige CYP3A4-remmers, fluconazol en HIV-proteaseremmers, met als mogelijk gevolg uveïtis. Bovendien kan de concentratie van de CYP3A4-remmer dalen, met uitzondering van fluconazol. De rifabutinedosis moet worden verlaagd (zie D.). Combinatie met cobicistat wordt ontraden.

Rifabutine verlaagt de concentratie van: zie bij Interactielijsten, CYP3A4-inductoren, en van atovaquon, bepaalde corticosteroïden (cortison, dexamethason, fludrocortison, hydrocortison, methylprednisolon, prednisolon, prednison), VKA's, dapson, bepaalde HCV-middelen (sofosbuvir, ledipasvir, velpatasvir, voxilaprevir) en bepaalde HIV-middelen (HIV-proteaseremmers, rilpivirine, cobicistat, doravirine).

Niet relevant:
Rifabutine verlaagt de concentratie van: zie bij Interactielijsten, CYP3A4-inductoren.

Niet beoordeeld:
De concentratie van sulfonylureumderivaten en zidovudine kan dalen.

Isoniazide kan de ernst en frequentie van hematologische reacties verhogen.

Interacties antibacteriele middelen algemeen:

Relevant:
Het effect van VKA's kan worden versterkt. Het versterkte effect van de VKA kan het gevolg zijn van het effect van de infectie en/of koorts zelf, en soms ook van een interactie van bepaalde antibiotica met VKA’s. Door eliminatie van bacteriële darmflora kan de productie van vitamine K worden verminderd. Ook is er een verhoogde afbraak van stollingsfactoren gedurende een koortsperiode. Daarnaast remmen sommige antibiotica het metabolisme van de VKA. De interactie is niet relevant bij gebruik van het antibioticum gedurende maximaal 1 dag.

Geen interactie:
In de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met orale anticonceptiva (dit geldt niet voor de enzyminducerende antibiotica rifabutine en rifampicine) of met TNF-α-antagonisten.

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

ANTIBIOTICA

Rifampicine

Rifadin
J04AB02
HYDRAZIDEN
J04AC01
OVERIGE TUBERCULOSEMIDDELEN

Bedaquiline

Sirturo
J04AK05

Ethambutol

Myambutol
J04AK02
J04AK01

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Referenties

  1. ZorgInstituut Nederand, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 21-4-2022
  2. Informatorium Medicamentorum, (Interacties), Geraadpleegd 1-4-2022
  3. Dunn AM, et al, Rifabutin-associated uveitis in a pediatric patient., Pediatr Infect Dis J, 1995, 14, 246-7
  4. Olesen HH, et al, Rifabutin-associated uveitis in a child, Pediatr Infect Dis J, 2005, 24, 1023-5
  5. Smith JA, et al, Corneal endothelial deposits in children positive for human immunodeficiency virus receiving rifabutin prophylaxis for Mycobacterium avium complex bacteremia, Am J Ophthalmol., 1999, 127, 164-9
  6. Jewelewicz DA, et al, Rifabutin-associated uveitis in an immunosuppressed pediatric patient without acquired immunodeficiency syndrome, Am J Ophthalmol, 1998, 125, 872-3
  7. Moultrie H et al. 2015 , Pharmacokinetics and safety of rifabutin in young HIV-infected children receiving rifabutin and lopinavir/ritonavir. , J Antimicrob Chemother., 2015, Feb;70(2), 543-9
  8. Siberry GK et al. , Guidelines for the prevention and treatment of opportunistic infections in HIV-exposed and HIV-infected children: recommendations from <......>, Pediatr Infect Dis J. , 2013, Nov;32 , Suppl 2:i-KK4

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Wijzigingen

  • 06 juli 2017 15:30: De beschikbare wetenschappelijke literatuur over de toepassing van rifabutine bij kinderen is opnieuw beoordeeld. Dit heeft geleid tot toevoeging van een doseeradvies voor profylaxe van MAC infecties bij HIV en de toevoeging van een doseeradvies voor kinderen met nierfunctiestoornissen. Tevens zijn farmacokinetische parameters toegevoegd

Wijzigingen