Eigenschappen Bron: ZorgInstituut Nederland - Farmacotherapeutisch Kompas

Farmacokinetiek bij kinderen

Bij volwassenen passeert 80% van iedere oogdruppel het nasolacrimaal systeem vanwaar het snel wordt geabsorbeerd in de systemische circulatie via het neusslijmvlies, de conjunctiva, traanbuis, orofarynx en darmen of via de huid door traanvloeiing. Doordat het bloedvolume bij kinderen lager is dan bij volwassenen, moet rekening worden gehouden
met een mogelijk hogere circulatieconcentratie. Bij pasgeborenen is bovendien het enzymmetabolisme nog niet volledig ontwikkeld, waardoor mogelijk een verlengde eliminatiehalfwaardetijd ontstaat en er eerder bijwerkingen optreden.
De beperkte gegevens wijzen erop, dat de timololwaarden in het plasma bij kinderen na een dosis van 0,25% veel hoger zijn dan die bij volwassenen na 0,5%, met name bij zuigelingen; aangenomen wordt dat dit leidt tot een toegenomen risico op bijwerkingen als bronchospasme en bradycardie [SmPC Timolol Sandoz].

De absorptie van lokaal toegediend timolol werd onderzocht bij 40 zuigelingen met infantiele hemangiomen (mediane leeftijd 18 weken (range 2-25)). Ze werden tweemaal daags behandeld met lokaal timololgel 0,5%. De urineanalyse was positief bij 20 van de 24 patiënten en de serumspiegels van timolol waren gemiddeld 0,16 ng/ml [range 0,1-0,18 ng/ml] (n = 3) [Weibel 2016].

Label dosisadvies Kinderformularium

Oculair: on-label
Transdermaal: off-label

Toon SmPC tekst Toon SmPC tekst

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Overige info toediening/beschikbaarheid

Informatie over geneesmiddeltekorten

Doseringen

Glaucoom
Oculair 0 jaar tot 18 jaar [18] 0,25%: 1 druppel/dosis 1dd.  Bij onvoldoende effect overwegen om te verhogen naar 1 druppel 2dd

Infantiele hemangiomen
Transdermaal 0 jaar tot 18 jaar [3] [4] [5] [6] [7] [10] [11] [12] [13] [14] [16] [17] 0.5%: 1 druppel per cm² 2dd aanbrengen op haemangioom

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

GFR ≥10 ml/min/1.73m2: aanpassing van de dosering is niet nodig.

GFR <10 ml/min/1.73m2: een algemeen advies kan niet worden gegeven.

Bijwerkingen bij kinderen

Systemisch
Vanwege de relatief hogere bloedspiegels is er meer kans op bijwerkingen bij (kleinere) kinderen [SmPC Timolol].

Transdermaal
Dyspneu en slapeloosheid [Tawfik 2015], slaapstoornissen [Chakkittakandiyil 2012; Xia 2025], ademhalingsproblemen, plaatselijke huidirritatie (afschilfering, erytheem, jeuk) en huidlaesies [Xia 2025; Püttgen 2016]. Opgemerkt moet worden dat het onderzoek van Xia (2025) werd uitgevoerd tijdens de COVID-19-pandemie, wat mogelijk heeft bijgedragen aan de gemelde ademhalingsproblemen.

Bijwerkingen algemeen Bron: ZorgInstituut Nederland - Farmacotherapeutisch Kompas

Lokaal
Vaak (1-10%): (voorbijgaand) wazig zien, oogirritatie (jeuk, brandend en prikkend gevoel, droogte ), oogafscheiding, cornea-hypo-esthesie, keratitis, conjunctivitis, blefaritis.

Soms (0,1-1%): refractieveranderingen.

Zelden (0,01-0,1%): diplopie, loslating van de choroidea na een glaucoomingreep, ptosis.

Verder zijn gemeld: andere oogklachten (roodheid, tranen), cornea-erosie.

Systemisch
Vaak (1-10%): hoofdpijn.

Soms (0,1-1%): dyspneu. Bradycardie en syncope. Duizeligheid, depressie, asthenie, vermoeidheid. Misselijkheid, dyspepsie.

Zelden (0,01-0,1%): palpitaties, hartblok, aritmieën, hartstilstand, hartfalen, pijn op de borst, cerebrale ischemie, CVA, hypotensie, claudicatio intermittens, koude handen en voeten, fenomeen van Raynaud, oedeem. Hoest, bronchospasmen, respiratoire insufficiëntie. Overgevoeligheidsreacties (urticaria, lokale/gegeneraliseerde huiduitslag, angio-oedeem, anafylaxie). Slapeloosheid, nachtmerries, geheugenverlies, paresthesie, verergering myasthenia gravis, verminderd libido. Tinnitus. Droge mond, diarree. (Verergering van) psoriasis, systemische lupus erythematodes, ziekte van Peyronie, alopecia.

Verder zijn gemeld: hypoglykemie. Buikpijn en braken. Dysgeusie. Myalgie. Impotentie. Hallucinaties. Jeuk. Positieve antinucleaire antilichamen.

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

• Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
• Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt

Meld hier

Contra-indicatie algemeen Bron: ZorgInstituut Nederland - Farmacotherapeutisch Kompas

Reactieve luchtwegaandoeningen met inbegrip van (actuele of doorgemaakte) astma en andere ernstige obstructieve longaandoeningen (COPD);
Manifest harfalen, cardiogene shock, sinusbradycardie, sick-sinussyndroom, sinoatriaal blok, tweede- en derdegraads AV-blok zonder pacemaker;
Overgevoeligheid voor β-blokkers.

Waarschuwingen en voorzorgen bij kinderen

Oculair

• Wees zeer voorzichtig bij neonaten, baby's en jonge kinderen vanwege de kans op apneu en Cheyne–Stokes–ademhaling.
• Met name bij kleinere kinderen op strikte indicatie
• Vooral bij neonaten na de eerste dosis het kind 1–2 uur nauwgezet controleren op oculaire en systemische bijwerkingen. De traanbuis bij hen gedurende 3–5 min dichtgedrukt houden.
• De ooggel (Timogel) en oogdruppels die na toediening een gel vormen (Timoptol 'XE') zijn niet onderzocht bij kinderen.
• Voor gebruik bij kinderen kan de concentratie van 0,1 % werkzaam bestanddeel al voldoende zijn.

Transdermaal 

• Wees voorzichtig bij de behandeling van premature baby's die nog geen postmenstruele leeftijd (PMA) van 44 weken hebben bereikt, evenals baby's met een gedocumenteerde voorgeschiedenis van apneu of bradycardie. Bij premature baby's en baby's met een laag geboortegewicht met gecompliceerde hemangiomen raden we aan om de temperatuur, bloeddruk en hartslag nauwlettend te controleren bij het starten van transdermaal timolol en gedurende de hele behandeling [Frommelt 2016].
• Wees voorzichtig bij de behandeling van ulceratieve hemangiomen, aangezien het aanbrengen pijnlijk kan zijn en een beschadigde huidbarrière de systemische absorptie kan verhogen [Richtlijnendatabase Infantiele Hemangiomen]. Er zijn gevallen bekend van bradycardie en hypothermie bij zuigelingen die timolol kregen toegediend op plaatsen met een hoge permeabiliteit, zoals ulceratieve hemangiomen en hemangiomen aan het ooglid, de luierzone of slijmvliesoppervlakken [Frommelt 2016]. De werkzaamheid bij ulceratieve hemangiomen is beperkt. Het wordt aanbevolen om 2-4 uur na het aanbrengen de hartslag te meten, met name bij premature of jonge zuigelingen [Püttgen 2016; Weibel 2016].
• Voorzichtigheid is ook geboden wanneer timolol onder occlusie wordt gebruikt. Occlusieve toepassing zal naar verwachting de absorptie aanzienlijk verhogen, tot niveaus die vergelijkbaar zijn met occulair gebruik, met een risico op therapeutische of supratherapeutische serumspiegels. Bepaalde locaties van hemangiomen kunnen de systemische blootstelling en het toxiciteitsrisico verder verhogen, waaronder intraoculaire locaties, ulceratieve laesies, slijmvliesoppervlakken en de huid van de oogleden [Weibel 2016; Frommelt 2016].
• De gelvormende oplossing kan de systemische absorptie verminderen vanwege de hogere viscositeit in vergelijking met de vloeibare oplossing [Khan 2017]. Bijgevolg is de systemische absorptie van timololgel aanzienlijk minder dan die van timololoplossing en wordt deze daarom in recentere studies de voorkeur gegeven [Chan 2013].

Waarschuwingen en voorzorgen algemeen Bron: ZorgInstituut Nederland - Farmacotherapeutisch Kompas

Niet gebruiken bij astma/ernstige COPD (zie ook de rubriek Contra-indicaties). Wees voorzichtig bij lichte/matige COPD. Overlijden door bronchospasmen bij astma is waargenomen na toediening van sommige oculaire β-blokkers.

Bij ernstige cardiovasculaire aandoeningen (zoals coronaire hartziekte, Prinzmetal-angina-pectoris en hartfalen) en hypotensie is bij toepassing van β-blokkers kritische evaluatie noodzakelijk. Wees voorzichtig bij een eerstegraads AV–blok vanwege een negatief effect op de AV–geleiding. Bij coronaire hartziekten de behandeling geleidelijk stopzetten. Door β-blokkers kan de kans op rebound–hypertensie toenemen.

Vanwege relatief weinig gegevens bij kinderen raadt de fabrikant aan timolol alleen te gebruiken bij primair congenitaal en juveniel glaucoom ter overbrugging van een eventuele operatieve behandeling of, indien operatief ingrijpen niet gewerkt heeft, tot een andere behandeling is gevonden. Wees zeer voorzichtig bij neonaten, baby's en jonge kinderen vanwege de kans op apneu en Cheyne–Stokes–ademhaling. Informeer ouders over mogelijke bijwerkingen (tekenen zoals hoest en piepende ademhaling) zodat zij de behandeling onmiddellijk kunnen staken; een draagbare apneumeter kan zinvol zijn. De ooggel (Timogel) en oogdruppels die na toediening een gel vormen (Timoptol 'XE') zijn niet onderzocht bij kinderen.

β-Blokkers kunnen symptomen maskeren van hypoglykemie en hyperthyroïdie. Wees voorzichtig bij labiele diabetes/spontane hypoglykemie. Patiënten die vermoedelijk thyrotoxicose ontwikkelen nauwlettend observeren.

Wees voorzichtig bij ernstige perifere circulatiestoornissen zoals ernstige vormen van het fenomeen van Raynaud.

Wees voorzichtig bij myasthenia gravis vanwege verergering van de spierzwakte zich uitend in ptosis en diplopie.

Bij een voorgeschiedenis van ernstige overgevoeligheidsreacties op allergenen kan tijdens gebruik van een β-blokker een versterkte reactie optreden bij herhaalde blootstelling aan die allergenen. Een opgetreden anafylaxie is vaak matig of slecht te beïnvloeden met de gebruikelijke hoeveelheid adrenaline.

Bij acuut glaucoom timolol oogdruppels samen met een mioticum geven.

Na glaucoomingrepen is bij toepassing van kamerwaterremmende therapie (timolol, acetazolamide) loslating van de choroidea gemeld.

Wees voorzichtig bij cornea-aandoeningen en droge ogen, omdat β-blokkers de traanvochtsecretie kunnen verminderen. Zie ook achter Hulpstoffen.

Contactlenzen: Timoptol 'XE' oogdruppels en Timogel niet gebruiken bij contactlensdragers vanwege de verlengde contacttijd. 

Hulpstoffen

• Wees voorzichtig met benzalkoniumchloride (in sommige oogdruppels) bij droge ogen of een beschadigde cornea, vanwege het risico op keratitis punctata en/of toxische ulceratieve keratopathie bij langdurig gebruik. Benzalkoniumchloride kan tevens zachte contactlenzen doen verkleuren. Contactlenzen (zowel harde als zachte) voor het indruppelen uitnemen en na 15 minuten weer indoen. 
• Fosfaathoudende oogdruppels (Timo-COMOD) kunnen bij een ernstig beschadigde cornea leiden tot corneacalcificaties.

Interacties Bron: KNMP/Informatorium Medicamentorum

Niet beoordeeld: Na oculaire toediening: combinatie met adrenaline kan leiden tot mydriasis.

• ZINTUIGLIJKE ORGANEN
• MIDDELEN VOOR OOGHEELKUNDIG GEBRUIK

GLAUCOOMMIDDELEN EN MIOTICA

Deze pagina geeft een overzicht van geneesmiddelen uit dezelfde ATC groep. Let op: Dit betekent niet per definitie dat deze middelen onderling uitwisselbaar zijn.

PARASYMPATHICOMIMETICA
	Pilocarpine Pilocarpine Minims, Pilogel	S01EB01

KOOLZUURANHYDRASEREMMERS
	Acetazolamide Diamox	S01EC01
	Dorzolamide Trusopt	S01EC03

PROSTAGLANDINE-ANALOGA
	Bimatoprost Lumigan	S01EE03
	Latanoprost Xalatan	S01EE01
	Travoprost Travatan	S01EE04

OVERIGE GLAUCOOMMIDDELEN
	Isosorbide	S01EX

Referenties

1. Rademaker C.M.A. et al, Geneesmiddelen-Formularium voor Kinderen, 2007
2. MSD BV, SPC Timoptol - XE (RVG 17017) 03-12-2019, www.cbg-meb.nl
3. Chakkittakandiyil A, et al, Timolol Maleate 0.5% or 0.1% Gel‐Forming Solution for Infantile Hemangiomas: A Retrospective, Multicenter, Cohort Study, Pediatric Dermatology, 2012
4. Chan H, et al, RCT of timolol maleate gel for superficial infantile hemangiomas in 5- to 24-week-olds, Pediatrics, 2013
5. Cheng J, et al, Randomised controlled trial: Can topical timolol maleate prevent complications for small superficial infantile haemangiomata in high-risk areas?, Pediatr Res, 2020
6. Frommelt P, et al, Adverse Events in Young and Preterm Infants Receiving Topical Timolol for Infantile Hemangioma, Pediatr Dermatol., 2016
7. Gong H, et al, Evaluation of the efficacy and safety of propranolol, timolol maleate, and the combination of the two, in the treatment of superficial infantile haemangiomas., Br J Oral Maxillofac Surg., 2015
8. Khan M, et al, The Role of Topical Timolol in the Treatment of Infantile Hemangiomas: A Systematic Review and Meta-analysis, Acta Derm Venereol., 2017
9. Moehrle M, et al, Topical Timolol for Small Hemangiomas of Infancy., Pediatric Dermatology., 2013
10. Ni N, et al, Topical Timolol for Periocular Hemangioma: Report of Further Study., Archives of Ophthalmology., 2011
11. Park K, et al, Topical timolol maleate 0.5% for infantile hemangioma; it’s effectiveness and/or adjunctive pulsed dye laser – single center experience of 102 cases in Korea., Journal of Dermatological Treatment., 2015
12. Püttgen K, et al, Topical Timolol Maleate Treatment of Infantile Hemangiomas. , Pediatrics., 2016
13. Tawfik A, et al, Topical timolol solution versus laser in treatment of infantile hemangioma: a comparative study., Pediatr Dermatol., 2015
14. Weibel L, et al, Topical Timolol for Infantile Hemangiomas: Evidence for Efficacy and Degree of Systemic Absorption., Pediatr Dermatol., 2016
15. Xia M, et al, The timing and safety of topical timolol treatment for superficial infantile hemangioma: a retrospective cohort study., European Journal of Pediatrics., 2025
16. Xu D, et al, Topical timolol maleate for superficial infantile hemangiomas: an observational study., Oral Maxillofac Surg., 2015
17. Yu L, et al, Treatment of superficial infantile hemangiomas with timolol: Evaluation of short-term efficacy and safety in infants., Exp Ther Med., 2013
18. Sandoz B.V., SmPC Timolol Sandoz 2,5 mg/ml (RVG 57608, 57609), www.cbg-meb.nl, 8-2024
19. Informatorium Medicamentorum, (Interacties), Geraadpleegd 19 nov 2014
20. ZorgInstituut Nederland, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 8-12-2020
21. Federatie Medische Specialisten, Richtlijnendatabase Infantiele Hemangiomen , https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/infantiele_hemangiomen/startpagina_-_infantiele_hemangiomen.html

Wijzigingen

Therapeutic Drug Monitoring

Overdosering