Linezolid

Stofnaam
Linezolid
Merknaam
Zyvoxid
ATC code
J01XX08
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Label dosisadvies Kinderformularium

Off-label

Toon SmPC tekst

SmPC tekst

Niet geregistreerd voor kinderen.

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Infusievlst. 2 mg/ml
Tablet filmomhuld 600 mg

Eigenschappen

Linezolid is een synthetisch, antibacterieel middel behorend tot de oxazolidinonen. Linezolid Bindt aan een speciale plaats op het bacteriële ribosoom (23S van de 50S subunit) en voorkomt hiermee de vorming van een functioneel 70S initiatiecomplex dat een essentiële component is van het translatieproces. Hierdoor wordt de bacteriële eiwitsynthese geremd. Doorgaans gevoelig zijn: Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, Staphylococcus aureus, coagulase-negatieve stafylokokken, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, groep C streptokokken, groep G streptokokken, Clostridium perfringens en Peptostreptococcus spp. Bij verlengde therapieduur en aanwezigheid van prothetische materialen of abcessen zonder drain kan plotselinge resistentie ontstaan voor: enterokokken, Staphylococcus aureus en coagulase-negatieve stafylokokken. Ongevoelig zijn: Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Neisseria spp., Enterobacteriaceae en Pseudomonas spp. Linezolid is tevens een reversibele, niet-selectieve MAO-remmer; in de doseringen nodig als antibioticum, heeft het echter geen antidepressief effect.

Kinetische gegevens

Uit de review van Jungbluth et al. blijkt dat linezolid bij kinderen < 12 jaar, in vergelijking met kinderen > 12 jaar, een snellere klaring en een kortere eliminatie halfwaardetijd heeft. Klaring bij premature neonaten is vergelijkbaar met die bij volwassenen en neemt aanzienlijk toe gedurende de eerste levensweek.

De volgende farmacokinetische parameters zijn gevonden[Jungbluth 2003, Kearns 2003]:

LeeftijdCmax (microg/ml)t½ (uur)Cl (ml/min/kg)
Prematuur <1 wk 12,7 5,6 2,0
Prematuur 1-4 wk 9,8 2,0 5,2
A terme <1 wk 11,5 2,9 3,8
A terme 1-4 wk 12,8 1,5 5,2
1-2 mnd 11,0 1,8 5,4
3 mnd-11 jr 15,1 2,9 3,8
12-17 jr 16,7 4,1 2,1

Doseringen

Indicatie: Pneumonie, infecties van huid en weke delen
  • Oraal
    • Prematuren Postconceptionele leeftijd < 34 weken
      [10]
      • postnatale leeftijd < 7 dagen: 20 mg/kg/dag in 2 doses, max 30 mg/kg/dag in 3 doses
        postnatale leeftijd ≥ 7 dagen: 30 mg/kg/dag in 3 doses.

      • Behandelduur:

        Maximaal 28 dagen

    • a terme neonaat
      • 30 mg/kg/dag in 3 doses
      • Behandelduur:

        Maximaal 28 dagen

    • 1 maand tot 12 jaar
      • 30 mg/kg/dag in 3 doses , max: 1.200mg/dag
      • Behandelduur:

        Maximaal 28 dagen

    • 12 jaar tot 18 jaar
      • 1.200 mg/dag in 2 doses
      • Behandelduur:

        Maximaal 28 dagen

  • Intraveneus
    • Prematuren Postconceptionele leeftijd < 34 weken
      [10]
      • Postnatale leeftijd < 7 dagen: 20 mg/kg/dag in 2 doses, max 30 mg/kg/dag in 3 doses
        Postnatale leeftijd ≥ 7 dagen: 30 mg/kg/dag in 3 doses.

      • Behandelduur:

        Maximaal 28 dagen

    • a terme neonaat
      • 30 mg/kg/dag in 3 doses
      • Behandelduur:

        Maximaal 28 dagen

    • 1 maand tot 12 jaar
      • 30 mg/kg/dag in 3 doses , max: 1.200mg/dag
      • Behandelduur:

        Maximaal 28 dagen

    • 12 jaar tot 18 jaar
      • 1.200 mg/dag in 2 doses
      • Behandelduur:

        Maximaal 28 dagen

Indicatie: Multi-drug resistente tuberculose
  • Oraal
    • 3 maanden tot 12 jaar
      [17] [20]
      • 20 mg/kg/dag in 2 doses
      • Maandelijks monitoren, bij perifere neuropathie dosis met 33 - 50% reduceren.

    • ≥ 12 jaar
      [20]
      • 10 mg/kg/dag in 1 dosis , max: 600mg/dag
      • Bij ernstige ziekte of tbc meningitis max 600mg/dag, in andere gevallen 300 mg/dag.
        Maandelijks monitoren, bij perifere neuropathie dosis met 33 - 50% reduceren.

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

GFR ≥10 ml/min/1.73m2: aanpassing van de dosering is niet nodig.

GFR <10 ml/min/1.73m2: een algemeen advies kan niet worden gegeven.

OVERIGE ANTIBACTERIELE MIDDELEN

STEROIDE ANTIBACTERIELE MIDDELEN

Fusidinezuur

Fucidin
J01XC01
POLYMYXINES

Colistine (penta-Na-mesilaat)

Colistin, Colobreathe, Tadim
J01XB01
NITROFURAANDERIVATEN

Nitrofurantoine

Furabid, Furadantine MC
J01XE01
GLYCOPEPTIDEN

Teicoplanine

Targocid
J01XA02

Vancomycine

Vancocin
J01XA01
OVERIGE ANTIBACTERIELE MIDDELEN

Daptomycine

Cubicin
J01XX09

Fosfomycine

Monuril, Fomicyt
J01XX01

Bijwerkingen bij kinderen

Diarree, misselijkheid, braken, buikpijn, candidiasis (oraal, vaginaal), hoofdpijn, duizeligheid, neutropenie, trombocytopenie, leukopenie, anemie, koorts, perifere en optische neuropathie, afwijkende leverenzymwaarden, afwijkende smaak (metaalsmaak), tintelingen, paresthesieën, huidreacties, rash, oorsuizingen, hypertensie, dyspepsie, tong/tandverkleuring. Infecties, dyspnoe, convulsies, hypokaliemie, apnoe, gastrointestinale bloedingen, oedeem [SmPC Zyvox]. Lactaatacidose lijkt bij kinderen vaker voor te komen [Ozkaya-Parlakay A et al.].

Bijwerkingen bij volwassenen

Vaak (1-10%): hoofdpijn, metaalsmaak. Diarree, misselijkheid, braken. Orale- en vaginale candidiasis, schimmelinfectie. Abnormale leverfunctietesten, verhoogde waarden ASAT, ALAT, alkalische fosfatase, BUN, LDH, creatinekinase, lipase, amylase of niet-nuchtere glucose. Verlaagd totaaleiwit, albumine, natrium of calcium. Verhoogd of verlaagd kalium of bicarbonaat. Verhoogde neutrofielen of eosinofielen; verlaagd hemoglobine, hematocriet of aantal rode bloedcellen. Verhoogd of verlaagd aantal trombocyten of witte bloedcellen. Soms (0,1-1%): droge mond, stomatitis, glossitis, tongverkleuring, dyspepsie, gastritis, plaatselijke of algemene buikpijn (die ernstig kan zijn), obstipatie, weke ontlasting, pancreatitis. Koude rillingen, vermoeidheid, koorts, toegenomen dorst, pijn op de injectieplaats. Slapeloosheid. Duizeligheid, hypo-esthesie, paresthesie. Wazig zien. Tinnitus, Hypertensie, flebitis/tromboflebitis. Huiduitslag, urticaria, jeuk, dermatitis, bovenmatig zweten. Leukopenie, neutropenie, trombocytopenie, eosinofilie. Polyurie, verhoogd creatinine. Verhoogd natrium of calcium. Verhoogd totaal bilirubine. Verlaagd niet-nuchtere glucose. Zelden (< 0,1%): tachycardie. Voorbijgaande ischemische aanvallen. Nierfalen. Verder zijn gemeld: oppervlakkige tandverkleuring, antibioticum geassocieerde colitis (waaronder pseudomembraneuze colitis). Anemie, sideroblastische anemie, pancytopenie. Bulleuze huidaandoeningen (zoals Stevens-Johnsonsyndroom, toxische epidermale necrolyse). Angio-oedeem, anafylaxie. Alopecia. Perifere neuropathie, convulsie, serotoninesyndroom. Hyponatriëmie, lactaatacidose. Gezichtsveldstoornissen (scherpte, kleurenzien), visusverlies, optische neuritis, optische neuropathie.

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Contraindicaties bij kinderen

Overgevoeligheid voor linezolid.

Waarschuwingen en voorzorgen bij kinderen

Linezolid dient uitsluitend in overleg met een kinderarts-infectioloog en/of medisch-microbioloog voorgeschreven te worden. De behandeling dient te worden gestart in de kliniek en op basis van een antibiogram.
De maximale behandelingsduur is 28 dagen. Bij gebruik langer dan 28 dagen bestaat risico op blijvende perifere neuropathie.
Linezolid kan de bloeddruk verhogen in combinatie met levensmiddelen die veel van het aminozuur tyramine bevatten. Het is daarom raadzaam dergelijke levensmiddelen te vermijden.
Voorzichtigheid is geboden bij leverfunctiestoornissen. Het gezichtsvermogen dient bij langdurig gebruik regelmatig gecontroleerd te worden. Tevens dient het totale bloedbeeld (inclusief hemoglobine spiegels, bloedplaatjes en totaal en gedifferentieerd leucocytenaantal) nauwkeurig gecontroleerd te worden.

Waarschuwingen en voorzorgen bij volwassenen

Vanwege een toegenomen kans op overlijden, linezolid niet gebruiken bij gecompliceerde infecties van huid en weke delen met een bekende of vermoede co-infectie met Gram-negatieve organismen, tenzij er geen therapeutisch alternatief voorhanden is. In het laatste geval gelijktijdig een behandeling tegen Gram-negatieve organismen opstarten. Linezolid niet gebruiken bij ongecontroleerde hypertensie, feochromocytoom, carcinoïd en thyrotoxicose tenzij de patiënt nauwkeurig wordt geobserveerd en de bloeddruk strikt wordt gecontroleerd. Vanwege de kans op een hypertensieve reactie inname van grote hoeveelheden tyraminebevattende voedingsmiddelen (bv. oude kazen, gistextracten, ongedestilleerde alcoholische dranken en producten met gefermenteerde sojabonen zoals sojasaus) vermijden. Ook linezolid niet gebruiken bij bipolaire depressie, schizoaffectieve stoornis, acute verwardheid, tenzij de patiënt nauwkeurig wordt geobserveerd. Bepaal vóór en wekelijks tijdens de behandeling het volledig bloedbeeld. Bloedbeeldafwijkingen komen vooral voor bij een langere behandelduur en bij ouderen. Trombocytopenie komt tevens vaker voor bij patiënten met ernstige nierinsufficiëntie. Nauwgezette controle van bloedwaarden is vooral nodig bij bestaande bloedbeeldafwijkingen, ernstige nierinsufficiëntie, gebruik van geneesmiddelen met een negatief effect op het bloedbeeld en bij een behandelduur langer dan 10 dagen. Linezolid remt de mitochondriale proteïnesynthese; vooral bij langdurig gebruik (> 28 dagen) kunnen hierdoor anemie, neuropathie (optisch en perifeer) en lactaatacidose ontstaan. Bij ontstaan van stoornissen in het gezichtsvermogen (inclusief veranderingen in de gezichtsscherpte, veranderde kleurwaarnemingen, wazig zien) een oogheelkundig onderzoek uitvoeren en zonodig verwijzen naar een oogarts. Bij een behandelduur langer dan 28 dagen de visuele functies regelmatig controleren. Bij optreden van perifere of optische neuropathie staken van de behandeling overwegen. Wees voorzichtig bij een geschiedenis van epileptische aanvallen. Bij ontstaan van ernstige, aanhoudende diarree de diagnose pseudomembraneuze colitis overwegen. Bij symptomen zoals terugkerende misselijkheid, braken, buikpijn en hyperventilatie kan sprake zijn van lactaatacidose. De werkzaamheid en veiligheid zijn niet vastgesteld bij diabetische voet laesies, decubitus, ischemische laesies, ernstige brandwonden of gangreen. Linezolid alleen na zorgvuldige afweging gebruiken bij ernstige nier- of leverinsufficiëntie. De effectiviteit en de veiligheid bij een gebruik van langer dan 28 dagen is niet vastgesteld.

Interacties

Relevant:
Toename linezolid: de plasmaconcentratie stijgt door claritromycine.

Overig effect: bij combinatie met een SSRI, duloxetine, venlafaxine of vortioxetine kan het serotoninesyndroom optreden, linezolid heeft MAO-remmende eigenschappen. Gelijktijdige behandleing van linezolid met deze middelen wordt ontraden. Aanbevolen wachttijden zijn:

- na staken linezolid: 2 dagen;

- na staken duloxetine: 5 dagen;

- na staken citalopram, dapoxetine, escitalopram, fluvoxamine, paroxetine of venlafaxine: 7 dagen;

- na staken sertraline of vortioxetine: 14 dagen;

- na staken fluoxetine: 5 weken.

Niet relevant: de Cmax en AUC van dextromethorfan kunnen dalen. De fabrikant ontraadt combinatie met dextromethorfan.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met een MAO-remmer.

Niet beoordeeld: rifampicine verlaagt de Cmax met ong. 21% en de AUC met ong. 32%.

Bij patiënten die een hoeveelheid tyramine kleiner dan 100 mg kregen, werd geen hypertensie waargenomen; gebruik van grote hoeveelheden tyraminerijk voedsel wordt ontraden.



Referenties

  1. Deville JG, et al, Linezolid versus vancomycin in the treatment of known or suspected resistant gram-positive infections in neonates., Pediatr Infect Dis J, 2003, 22, S158-63
  2. ZorgInstituut Nederland, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 31 okt 2014
  3. Informatorium Medicamentorum, (Interacties), Geraadpleegd 23 jun 2016
  4. French G., Safety and tolerability of linezolid., J Antimicrob Chemother, 2003, 51, Suppl 2:ii45-53
  5. Jantausch BA, et al, Linezolid for the treatment of children with bacteremia or nosocomial pneumonia caused by resistant gram-positive bacterial pathogens., Pediatr Infect Dis J., 2003, 22, S164-71
  6. Jungbluth GL, et al, Linezolid pharmacokinetics in pediatric patients: an overview., Pediatr Infect Dis J, 2003, 22, S153-7
  7. Kaplan SL, et al, Linezolid for the treatment of methicillin-resistant Staphylococcus aureus infections in children, Pediatr Infect Dis J, 2003, 22, S178-85
  8. Kaplan SL, et al, Linezolid versus vancomycin for treatment of resistant Gram-positive infections in children., Pediatr Infect Dis J., 2003, 22, 677-86
  9. Kearns GL, et al, Single dose pharmacokinetics of linezolid in infants and children, Pediatr Infect Dis J, 2000, 19, 1178-84
  10. Kearns GL, et al, Impact of ontogeny on linezolid disposition in neonates and infants., Clin Pharmacol Ther, 2003, 74, 413-22
  11. Meissner HC, et al, Hematologic effects of linezolid in young children., Pediatr Infect Dis J., 2003, 22, S186-92
  12. Saiman L, et al, Safety and tolerability of linezolid in children., Pediatr Infect Dis J, 2003, 22, S193-200
  13. Tan TQ, Update on the use of linezolid: a pediatric perspective, Pediatr Infect Dis J, 2004, 23, 955-6
  14. Velissariou IM, Use of linezolid in children: an overview of recent advances., Expert Rev Anti Infect Ther., 2006, 4, 947-52
  15. Wible K, et al, Linezolid versus cefadroxil in the treatment of skin and skin structure infections in children, Pediatr Infect Dis J, 2003, 22, 315-23
  16. Yogev R, et al, Linezolid for the treatment of complicated skin and skin structure infections in children., Pediatr Infect Dis J, 2003, 22, S172-7
  17. Garcia-Prats AJ et al., Linezolid for the treatment of drug-resistant tuberculosis in children: a review and recommendations., Tuberculosis (Edinb). , 2014, Mar;94(2):, 93-104
  18. Pfizer Inc. , Productinformation Zyvox (may 2008), http://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2008/021130s016,021131s013,021132s014lbl.pdf
  19. Ozkaya-Parlakay A et al., Early lactic acidosis associated with linezolid therapy in paediatric patients, Int J Antimicrob Agents, 2014, 44(4), 334-6
  20. Swaminathan A et al., Treating children for drug-resistant tuberculosis in Tajikistan with Group 5 medications, Int J Tuberc Lung Dis., 2016, Apr;20(4), 474-8

Wijzigingen

  • 03 juli 2015 10:33: N.a.v. nieuwe literatuur bijwerking lactaatacidose bij kinderen toegevoegd.
  • 01 februari 2015 08:54: De literatuur over de toepassing van linezolid bij kinderen is opnieuw beoordeeld. Dit heeft geleid tot de toevoeging van de indicatie " Multi-drug resistente tuberculose".