Erytromycine

Stofnaam
Erytromycine
Merknaam
Erythrocine
ATC code
J01FA01
Apotheek icon
Voor ouders op Apotheek.nl
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Label dosisadvies Kinderformularium

Infecties:
Intraveneus:
 
< 2000 gram: Off-label
≥ 2000 gram: On-label
PO
< 1 jr:
Off-label
≥ 1 jr: On-label
Gestoorde maaglediging, chlamydia trachomatis: Off-label

Toon SmPC tekst

SmPC tekst

Infecties veroorzaakt door micro-organismen welke gevoelig zijn voor erytromycine.
Oraal:
1-4 jr: 30-50 mg/kg/dag tot max 0,5 g/dag, bij ernstige infecties dagdosis verdubbelen.
4-8 jr: 30-50 mg/kg/dag tot max 0,75 g/dag, bij ernstige infecties dagdosis verdubbelen.
8-12 jr: 30-50 mg/kg/dag tot max 1 g/dag, bij ernstige infecties dagdosis verdubbelen.
12-15 jr: 30-50 mg/kg/dag tot max 1,5 g/dag, bij ernstige infecties dagdosis verdubbelen.
≥15 jr: 2g/dag, bij ernstige infecties dagdoses verdubbelen.

Intraveneus:
Neonaten: 30-45 mg/kg/dag
1 mnd-12 jr: 30-40 mg/kg/dag, bij ernstige infecties dagdosis verdubbelen.
> 12 jaar: 25-50 mg/kg/dag, tot max 4 g/dag

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Poeder voor infusieopl. (als lactobionaat) 1 g
Tablet (als stearaat) 250 mg
Susp. oraal "granulaat voor" (als ethylsuccinaat) 25 mg/ml; 50 mg/ml
Tablet (als ethylsuccinaat) 500 mg

1 g erytromycine (base) komt overeen met 1.17 g ethylsuccinaat, 1.5 g lactobionaat en 1.38 g stearaat. Erytromycine ontplooit de grootste werkzaamheid in alkalisch milieu. Erytromycine wordt als base of stearaat snel ontleed door maagzuur, als ethylsuccinaat slechts gedeeltelijk. 

Eigenschappen

Bacteriostatisch antibioticum behorend tot de macroliden. Het onderdrukt de eiwitsynthese door zich te binden aan de 50S ribosomale subunits van gevoelige micro–organismen. Gevoelig zijn: Corynebacterium diphtheriae, Chlamydia pneumoniae, Chlamydia trachomatis, Legionella pneumophila, Mycoplasma pneumoniae, Mycoplasma genitalium, Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, Streptococcus viridans en Ureaplasma urealyticum. Verworven resistentie kan een probleem zijn bij: Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis en Streptococcus pneumoniae. Resistent is: Neisseria gonorrhoeae. Erytromycine ontplooit de grootste werkzaamheid in een alkalisch milieu. Erytromycine wordt als base of stearaat snel ontleed door maagzuur, als ethylsuccinaat slechts gedeeltelijk.

Kinetische gegevens

De volgende kinetische gegevens van erytromycine ethylsuccinaat zijn gevonden bij kinderen jonger dan 4 maanden[Patamasucon]:

  1 dosis 10 mg/kg Steady state 40 mg/kg
Cmax (µg/ml) 1,1 ± 0,5 1,3 ± 0,2
Tmax (uur) 1,8 ± 0,48 0,8 ± 0,11
t½ (uur) 2,26 ± 0,41 2,42 ± 0,31

Doseringen

Ga snel naar:

Indicatie: Infecties
  • Oraal
    • < 1 week
      [1]
      • 20 mg/kg/dag in 2 doses
      • Advies inname/toediening:

        De toedieningsvormen die erytromycine als ethylsuccinaat bevatten tijdens of direct na de maaltijd innemen.

    • 1 week tot 4 weken
      [1]
      • 30 mg/kg/dag in 3 doses
      • Advies inname/toediening:

        De toedieningsvormen die erytromycine als ethylsuccinaat bevatten tijdens of direct na de maaltijd innemen.

    • 1 maand tot 4 jaar
      [1] [11]
      • 30 - 50 mg/kg/dag in 3 doses , max: 1.000mg/dag
      • Advies inname/toediening:

        De toedieningsvormen die erytromycine als ethylsuccinaat bevatten tijdens of direct na de maaltijd innemen.

    • 4 jaar tot 8 jaar
      [11]
      • 30 - 50 mg/kg/dag in 3 doses , max: 1.500mg/dag
      • Advies inname/toediening:

        De toedieningsvormen die erytromycine als ethylsuccinaat bevatten tijdens of direct na de maaltijd innemen, de erytromycine stearaat een uur ervóór.

    • 8 jaar tot 12 jaar
      [11]
      • 30 - 50 mg/kg/dag in 3 doses , max: 2.000mg/dag
      • De toedieningsvormen die erytromycine als ethylsuccinaat bevatten tijdens of direct na de maaltijd innemen, de erytromycine stearaat een uur ervóór.

    • 12 jaar tot 15 jaar
      [11]
      • 30 - 50 mg/kg/dag in 3 doses , max: 3.000mg/dag
      • Advies inname/toediening:

        De toedieningsvormen die erytromycine als ethylsuccinaat bevatten tijdens of direct na de maaltijd innemen, de erytromycine stearaat een uur ervóór.

    • ≥ 15 jaar
      [11]
      • 30 - 50 mg/kg/dag in 3 doses , max: 4.000mg/dag
      • Advies inname/toediening:

        De toedieningsvormen die erytromycine als ethylsuccinaat bevatten tijdens of direct na de maaltijd innemen, de erytromycine stearaat een uur ervóór.

  • Intraveneus
    • < 1 week en geboortegewicht < 2000 gr
      [1]
      • 20 mg/kg/dag in 2 doses
      • Intraveneuze toediening dient langzaam te geschieden(30-60 minuten); bij te snelle toediening zijn ritmestoornissen gemeld.

    • < 1 week en geboortegewicht ≥ 2000 gr
      [11]
      • 30 - 45 mg/kg/dag in 3 doses
      • Intraveneuze toediening dient langzaam te geschieden(30-60 minuten); bij te snelle toediening zijn ritmestoornissen gemeld.

    • 1 week tot 4 weken
      [11]
      • 30 - 45 mg/kg/dag in 3 doses
      • Intraveneuze toediening dient langzaam te geschieden(30-60 minuten); bij te snelle toediening zijn ritmestoornissen gemeld.

    • 1 maand tot 2 jaar
      [11]
      • 30 - 50 mg/kg/dag in 4 doses , max: 500mg/dag
      • Intraveneuze toediening dient langzaam te geschieden(30-60 minuten); bij te snelle toediening zijn ritmestoornissen gemeld.

    • 2 jaar tot 8 jaar
      [11]
      • 30 - 50 mg/kg/dag in 4 doses , max: 1.000mg/dag
      • Intraveneuze toediening dient langzaam te geschieden (30-60 minuten); bij te snelle toediening zijn ritmestoornissen gemeld.

    • 8 jaar tot 18 jaar
      [11]
      • 30 - 50 mg/kg/dag in 4 doses , max: 4.000mg/dag
      • Intraveneuze toediening dient langzaam te geschieden (30-60 minuten); bij te snelle toediening zijn ritmestoornissen gemeld.

Indicatie: Gestoorde maaglediging (prokineticum)
  • Oraal
    • Prematuren Zwangerschapsduur 32 weken tot 37 weken
      • Erytromycine (als ethylsuccinaat): 12 mg/kg/dag in 4 doses
      • Advies inname/toediening:

        De toedieningsvormen die erytromycine als ethylsuccinaat bevatten tijdens of direct na de maaltijd innemen.

    • a terme neonaat
      • Erytromycine (als ethylsuccinaat): 12 mg/kg/dag in 4 doses
      • Advies inname/toediening:

        De toedieningsvormen die erytromycine als ethylsuccinaat bevatten tijdens of direct na de maaltijd innemen.

    • 1 maand tot 18 jaar
      [4] [5] [8] [9] [13]
      • 20 mg/kg/dag in 2 - 4 doses
      • De toedieningsvormen die erytromycine als ethylsuccinaat bevatten tijdens of direct na de maaltijd innemen, de erytromycine stearaat toedieningsvormen een uur ervóór.

        De diverse RCT’s en reviews geven geen duidelijkheid over de werkzaamheid van erytromycine als prokineticum bij kinderen van 1 maand tot 18 jaar. Verder is er geen duidelijkheid over optimale dosering en de uitkomsten op de lange termijn van erytromycine als prokineticum bij alle leeftijdscategorieën. Er zijn wel belangrijke bijwerkingen en interacties van erytromycine. Derhalve wordt geadviseerd om erytromycine als prokineticum selectief en met grote terughoudendheid voor te schrijven.

Indicatie: Chlamydia trachomatis
  • Oraal
    • < 45 kg
      [15]
      • 50 mg/kg/dag in 3 - 4 doses
      • Behandelduur:

        10-14 dagen

Indicatie: Chlamydia trachomatis
  • Oraal
    • ≥ 45 kg
      [15]
      • Voor kinderen met een gewicht > 45 kg heeft azithromycine de voorkeur.

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

GFR ≥10 ml/min/1.73m2: aanpassing van de dosering is niet nodig.

GFR <10 ml/min/1.73m2: een algemeen advies kan niet worden gegeven.

Op basis van de kinetiek lijkt het niet aannemelijk dat aanpassing van de dosering nodig is [Hartwig,Informatorium Medicamentorum, SmPC].

MACROLIDEN, LINCOSAMIDEN EN STREPTOGRAMINEN

LINCOSAMIDEN

Clindamycine

Dalacin C
J01FF01
MACROLIDEN

Azitromycine

Zithromax
J01FA10
J01FA09

Bijwerkingen bij kinderen

Gastro-intestinale stoornissen, hypertrofe pylorusstenose, aritmieën, leverfunctiestoornissen

Bijwerkingen bij volwassenen

Gemeld zijn: hypotensie. QT–verlenging, 'torsade de pointes', palpitaties, hartritmestoornissen inclusief ventriculaire tachyaritmie. Angio-oedeem, anafylactische reacties. Misselijkheid, braken, buikpijn, diarree, anorexia, pancreatitis, pseudomembraneuze colitis. Cholestatische hepatitis, icterus, hepatomegalie, hepatocellulaire hepatitis, leverfalen. Interstitiële nefritis, nierinsufficiëntie. Voorbijgaande verwardheid, stuipen, convulsies, vertigo. Hallucinaties. Pijn op de borst, koorts, malaise. Huiduitslag, jeuk, urticaria, Stevens–Johnsonsyndroom, toxische epidermale necrolyse, erythema multiforme. Vooral bij gebruik van hoge doses (voorbijgaande) doofheid, oorsuizen. Eosinofilie. Stijging van leverenzymwaarden.
  

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Contraindicaties bij volwassenen

ernstige leverinsufficiëntie;
overgevoeligheid voor macroliden.

Waarschuwingen en voorzorgen bij kinderen

Erytromycine kan pijnlijk zijn bij infusie.

Het voorschrijven van erytromycine als prokineticum dient weloverwogen te gebeuren, daar het middel veel bijwerkingen en interacties kent en aanleiding kan geven tot resistentie. Het middel dient voor deze toepassing selectief en met grote terughoudendheid te worden voorgeschreven.

Macrolidegebruik door kinderen in de eerste 2 weken na de geboorte is geassocieerd met een sterk verhoogd risico op pylorusstenose (relatieve risico (RR): 29,8). Gebruik van macroliden door kinderen tussen 14 en 120 dagen geeft een verdrievoudigd risico (RR: 3,24). Om deze reden dient erytromycine met terughoudendheid te worden voorgeschreven aan kinderen tot 4 maanden.

Erytromycine ES tijdens of direct na de maaltijd innemen, wordt met voedsel namelijk goed geabsorbeerd.
Dosis dient aangepast te worden bij kinderen met leverfunctiestoornissen. Er zijn aanwijzingen dat bij orale toediening bij neonaten het risico op hypertrofe pylorusstenose verhoogd is; deze diagnose overwegen in het geval van braken of irritatie met voeden. Langdurig of herhaald gebruik van erytromycine kan resulteren in een overgroei van niet-gevoelige bacteriën of schimmels. Intraveneuze toediening dient langzaam te geschieden (30 – 60 minuten); bij te snelle toediening zijn ritmestoornissen gemeld.
 

Waarschuwingen en voorzorgen bij volwassenen

Er bestaat kruisresistentie tussen de macroliden onderling en met de lincomycinen.

Wees voorzichtig bij licht tot matig gestoorde leverfunctie en bij nierfunctiestoornissen; tijdens de therapie nauwlettend controleren op tekenen van cumulatie van erytromycine.

Bij myasthenia gravis kan erytromycine de symptomen van zwakte verergeren.

Langdurige of herhaalde toediening kan de groei van ongevoelige organismen of schimmels in de hand werken. Bij het optreden van ernstige diarree de diagnose pseudomembraneuze colitis overwegen.

Er zijn aanwijzingen dat orale toediening bij neonaten meer kans geeft op hypertrofe pylorusstenose; deze diagnose overwegen bij overgeven of irritatie bij het voeden.

Er zijn aanwijzingen dat erytromycine de foetus niet in adequate hoeveelheden bereikt om congenitale syfilis te voorkomen.

Erytromycine interfereert met de fluorometrische bepaling van catecholaminen in de urine.

Interacties

Erytromycine remt CYP3A4 en P-gp, en is substraat voor CYP3A4 en P-gp.

Relevant:

Erytromycine remt het metabolisme van: CYP3A4-remmers, en van buspiron, carbamazepine, digoxine, HCV-middelen, rifabutine en rilpivirine. Bovendien kan de erytromycineconcentratie dalen door rifabutine, of stijgen door rilpivirine.

De plasmaconcentratie van theofylline stijgt. Bovendien kan theofylline de werking van erytromycine verminderen.

De plasmaconcentratie van cobicistat en HIV-proteaseremmers stijgt. Bovendien kan de plasmaconcentratie van erytromycine stijgen door cobicistat en HIV-proteaseremmers.

Overig effect: erytromycine kan het QTc-interval verlengen, het risico op ernstige hartritmestoornissen is verhoogd bij combinatie met andere middelen waarbij ernstige hartritmestoornissen zoals torsade de pointes zijn gemeld. Bovendien remt erytromycine het metabolisme van disopyramide, domperidon, kinidine, pimozide en vandetanib, wat het effect op het QTc-interval kan versterken. Erytromycine in een dosering hoger dan 1000 mg per dag is ingedeeld in hoog QT-verlengend potentieel; en erytromycine in een dosering van 1000 mg per dag of lager is ingedeeld in middelhoog QT-verlengend potentieel. 

De erytromycineconcentratie kan stijgen door diltiazem of verapamil, met als mogelijk gevolg verlenging van het QTc-interval. Bovendien kan de concentratie van diltiazem en verapamil stijgen door erytromycine, met als mogelijk gevolg daling van de hartfrequentie en bloeddruk en AV-block.

Niet relevant:

Erytromycine remt het metabolisme van: CYP3A4-remmers, en van fluticason, itraconazol, pravastatine en roflumilast.

De erytromycineconcentratie stijgt door netupitant en prucalopride.

Het trombocytenaggregatieremmende effect van clopidogrel kan afnemen.

Cimetidine versterkt mogelijk de ototoxische bijwerking van erytromycine bij hoge doses: reversibel, partieel gehoorverlies.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met fluvastatine of rosuvastatine.

Niet beoordeeld: de plasmaconcentratie van alfentanil, bromocriptine, methylprednisolon, valproinezuur en zopiclon kan stijgen.
CYP3A4-inductoren, zoals rifampicine kunnen de plasmaconcentratie verlagen.

Interacties macroliden algemeen:
Macroliden, in het bijzonder claritromycine en erytromycine, kunnen de plasmaconcentratie verhogen van geneesmiddelen die door CYP3A4 worden gemetaboliseerd, doordat ze iso-enzymen van het cytochroom P450-complex in de lever remmen.
Macroliden kunnen het QTc-interval verlengen; torsade de pointes is gemeld bij sommige macroliden. Het risico hierop is verhoogd bij combinatie met andere middelen waarbij torsade de pointes is gemeld. Zie verder inleidende tekst Interactielijsten, QTc-verlengers. Als deze middelen ook door CYP3A4 worden gemetaboliseerd, kan combinatie van deze middelen het effect op het QTc-interval versterken.
CYP3A4-inductoren kunnen de plasmaconcentratie verlagen van macroliden, wat kan leiden tot therapiefalen en resistentieontwikkeling.

Interacties antibacteriële middelen algemeen:

Relevant: de werking van oraal buiktyfusvaccin kan worden verminderd bij gelijktijdige inname van antibacteriële middelen. Gescheiden inname met een interval van 3 dagen wordt aanbevolen. Alternatief: parenteraal buiktyfusvaccin.

Het effect van cumarinederivaten kan worden versterkt, waarschijnlijk door een verhoogde afbraak van stollingsfactoren gedurende de koortsperiode.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met orale anticonceptiva (dit geldt niet voor de enzyminducerende antibiotica rifabutine en rifampicine) of met TNF-α-antagonisten.

Referenties

  1. Hartwig NC, et al, Vademecum pediatrische antimicrobiële therapie, 2005
  2. ZorgInstituut Nederland, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 03 april 2017
  3. Informatorium Medicamentorum, (Interacties), Geraadpleegd 12 juni 2018
  4. Chicella MF, et al, Prokinetic drug therapy in children: a review of current options, Ann Pharmacother, 2005, 39, 706-11
  5. Curry JI, et al, Review article: erythromycin as a prokinetic agent in infants and children, Aliment Pharmacol Ther, 2001, 15, 595-603
  6. Honein MA, et al, Infantile hypertrophic pyloric stenosis after pertussis prophylaxis with erythromycin: a case review and cohort study, Lancet, 1999, 354, 2101-5
  7. Mahon BE, et al, Maternal and infant use of erythromycin and other macrolide antibiotics as risk factors for infantile hypertrophic pyloric stenosis., J Pediatr, 2001, 139, 380-4
  8. Ng PC, Use of oral erythromycin for the treatment of gastrointestinal dysmotility in preterm infants, Neonatology, 2009, 95(2), 97-104
  9. Patole S, et al, Erythromycin as a prokinetic agent in preterm neonates: a systematic review, Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed, 2005, 90, 301-6
  10. Waites KB, et al, Serum concentrations of erythromycin after intravenous infusion in preterm neonates treated for Ureaplasma urealyticum infection, Pediatr Infect Dis J., 1994, 13, 287-93
  11. Amdipharm Limited, SPC Erythrocine ES (RVG 10248, 01800) 11-2-2016, www.geneesmiddeleninformatiebank.nl
  12. Furth van AM et al, Werkboek Infectieziekten bij Kinderen, VU Uitgeverij, 2008, 2e druk
  13. Lam HS, et al, Use of prokinetics in the preterm infant, Curr Opin Pediatr, 2011 , Apr;23(2), 156-60
  14. Razzaq A, et al, Erythromycin establishes early oral feeding in neonates operated for congenital intestinal atresias, Pediatr Surg Int, 2009, Apr;25(4), 361-4
  15. HJC de Vries et al, Richtlijn SOA voor de tweede lijn, Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV), www.huidarts.info., 2012, 61
  16. Lund M., Use of macrolides in mother and child and risk of infantile hypertrophic pyloric stenosis: nationwide cohort study. , BMJ, 2014, 348, g1908
  17. Patamasucon P et al. , Pharmacokinetics of erythromycin ethylsuccinate and estolate in infants under 4 months of age., Antimicrob Agents Chemother. , 1981, May;19(5), 736-9

Wijzigingen

  • 03 april 2017 06:31: De beschikbare wetenschappelijke literatuur over de toepassing van erythromycine bij kinderen is opnieuw beoordeeld. Dit heeft geleid tot de toevoeging van kinetische gegevens en een wijziging van de maximale dosering voor kinderen van 1 maand tot 8 jaar.