Metronidazol

Stofnaam
Metronidazol
Merknaam
Flagyl
ATC code
P01AB01
Apotheek icon
Voor ouders op Apotheek.nl
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Label dosisadvies Kinderformularium

Trichomoniasis, amoebiasis, preoperatieve profylaxe: On-label
Anaerobe infecties (oraal): On-label
Overige indicaties: Off-label

Toon SmPC tekst

SmPC tekst

Trichomoniasis:
<10 jaar: 15-30 mg/kg/dag in 2-3, 7 dagen alternatief 40 mg/kg eenmalige dosis, max 2 g/dosis.
>10 jaar: 600 mg/dag in 3 gedurende 7 dagen; of 800 mg/dag in 2 gedurende 5-7 dagen, of 2000 mg eenmalige dosis
Gardnerella vaginalis: adolescenten: 800 mg/dag in 2 gedurende 5-7 dagen, of 2000 mg eenmalige dosis
Giardiasis: 15-40 mg/kg/dag PO in 2-3,
Amoebiasis: 35-50 mg/kg/dag PO in 2-3 doses; max 2400 mg/dag
Anaerobe infecties:
< 8 weken: 15 mg/kg/dag in 1-2
8 weken-11 jaar: 20-40 mg/kg/dag in 1-3
>12 jaar: 2000-2250 mg/dag in 3-4
Profylaxe bij OK (colonchirurgie):
Neonaten geboren bij zwangerschapsduur < 40 weken: 10 mg/kg eenmalig 2-3 uur voorafgaand aan ingreep.
0-11 jaar:20-30 mg/kg eenmalige dosis 2-3 uur voorafgaand aan de ingreep
> 12 jaar: 1000 mg eenmalige gift, gevolgd door 3 dd 500 mg gedurende 24 uur van preoperatief vasten.
Overige indicaties: geen registratie voor kinderen

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Crème 10 mg/g; 7.5 mg/g
Gel 7.5 mg/g 30 g
Infusievlst. 5 mg/ml
Tablet 250 mg, 500 mg
Susp. oraal (als benzoaat) 40 mg/ml. LET OP: de suspensie bevat ethanol 6,4 mg/ml. 
Ovule 500 mg

Eigenschappen

Nitro-imidazoolderivaat. Metronidazol heeft zelf geen antimicrobiële werking. Onder anaerobe omstandigheden worden vanuit metronidazol nitrosoradicalen gevormd door microbiële enzymen (pyruvaat–ferridoxine oxidoreductase). Deze radicalen binden aan het microbiële DNA wat leidt tot breuken in het DNA en celdood. Gewoonlijk gevoelig zijn: niet–obligaat aerobe gram–positieve micro–organismen, Bacteroides fragilis, Clostridium difficile, Clostridium perfringens, Fusobacterium spp., Peptococcus spp., Peptostreptococcus spp., Porphyromonas spp., Prevotella spp., Veillonella spp., Entamoeba histolytica (zowel een weefsel– als een contactamoebicide werking), Gardnerella vaginalis, Giardia lamblia en Trichomonas vaginalis. Een verworven resistentie kan een probleem zijn bij: Helicobacter pylori en Actinobacillus actinomycetemcomitans. Ongevoelig zijn: alle obligaat aerobe bacteriën, Enterococcus spp., Staphylococcus spp., Streptococcus spp., Enterobacteriaceae en Haemophilus spp.

Kinetische gegevens

De volgende kinetische parameters zijn gevonden (Rubenson 1986, Lau 1992, Suyagh 2011):

 Cmax
(1x 20 mg/kg IV)
Tmax (min)t½ (uur)Cl (l/kg/uur)Vd
Prematuren - - 19,7 0,0237 0,756 l/kg
1 dag-8 wk (a terme) 17,7 µg/ml 59 18,4 - -
3,5-10 mnd 25,3 µg/ml 42,5 7 - -
>4 jr - - 7-8 0,057 -

Sterk ondervoede kinderen hebben een verlaagde klaring en een langere halfwaardetijd (gemiddeld 0,077 l/kg/uur vs 0,166 l/kg/uur; 10 uur vs 5 uur) Onderzoek bij 10 kinderen tussen de 4 en 43 maanden oud (Lamp 1999).

Doseringen

Ga snel naar:

Indicatie: Anaerobe infecties
  • Oraal
    • < 1 maand
      • 15 mg/kg/dag in 1 - 2 doses
    • 1 maand tot 18 jaar
      • 20 - 30 mg/kg/dag in 1 - 3 doses , max: 2.000mg/dag
  • Intraveneus
    • Postmenstruele leeftijd < 26 weken
      [10]
      • Startdosering: 15 mg/kg/dosis éénmalig
      • Onderhoudsdosering: 24 uur na startdosering: 7,5 mg/kg/dag in 1 dosis
    • Postmenstruele leeftijd 26 weken tot 28 weken
      • Startdosering: 15 mg/kg/dosis éénmalig
      • Onderhoudsdosering: 24 uur na startdosering: 10 mg/kg/dag in 1 dosis
    • Postmenstruele leeftijd 28 weken tot 34 weken
      • Startdosering: 15 mg/kg/dosis éénmalig
      • Onderhoudsdosering: 12 uur na startdosering: 15 mg/kg/dag in 2 doses
    • Postmenstruele leeftijd 34 weken tot 38 weken
      • Startdosering: 15 mg/kg/dosis éénmalig
      • Onderhoudsdosering: 12 uur na startdosering: 20 mg/kg/dag in 2 doses
    • a terme neonaat
      • Startdosering: 15 mg/kg/dosis éénmalig
      • Onderhoudsdosering: 12 uur na startdosering: 20 mg/kg/dag in 2 doses
    • 1 maand tot 18 jaar
      • 30 mg/kg/dag in 3 doses , max: 4.000mg/dag
Indicatie: Peri-operatieve profylaxe
  • Intraveneus
    • < 33 kg
      [22] [23]
      • 15 mg/kg/dosis binnen 1 uur voor de ingreep, zo nodig na 8 uur herhalen.
    • ≥ 33 kg
      [22] [23]
      • 500 mg/dosis binnen 1 uur voor de ingreep, zo nodg na 8 uur herhalen.
Indicatie: Eradicatie H.Pylori (triple therapie)
  • Oraal
    • 0 jaar tot 18 jaar
      [21]
      • 20 mg/kg/dag in 2 doses , max: 1.000mg/dag
      • Behandelduur:

        7 dagen

      • Triple therapie: metronidazol in combinatie met:
        - amoxicilline 50 mg/kg/dag PO in 2 doses
        - omeprazol 1 mg/kg/dag PO in 1-2 doses

Indicatie: Organisch zuursyndroom
  • Oraal
    • 1 maand tot 18 jaar
      • 10 - 20 mg/kg/dag in 1 dosis
      • Behandeling door of na overleg met een kinderarts-specialist (metabole ziekten) die ervaring heeft met gebruik van metronidazol voor deze indicatie.

        Er zijn geen onderzoeken verricht naar gebruik van metronidazol bij organisch zuursyndroom

Indicatie: Dientamoebiasis
  • Oraal
    • 1 maand tot 18 jaar
      [19]
      • 30 mg/kg/dag in 3 doses , max: 1.500mg/dag
      • Behandelduur:

        10 dagen

Indicatie: Giardiasis
  • Oraal
    • 1 maand tot 18 jaar
      [12]
      • 50 mg/kg/dag in 1 dosis , max: 2.000mg/dag
      • Behandelduur:

        Behandelduur 3 dagen

        Alternatief behandelschema: 15-30 mg/kg/dag in 3 doses gedurende 7-10 dagen, max 1.500 mg/dag.

Indicatie: Trichomoniasis
  • Oraal
    • 1 maand tot 18 jaar
      [1] [9]
      • 15 - 30 mg/kg/dag in 2 - 3 doses , max: 800mg/dag
      • Behandelduur:

        7 dagen

        Alternatief behandelschema: eenmalig 40 mg/kg/dag, max 2000 mg/dosis

      • Er zijn geen onderzoeken verricht naar gebruik van metronidazol bij trichomoniasis bij kinderen.

  • Vaginaal
    • Tablet voor vaginaal gebruik
      • 1 maand tot 18 jaar
        [1]
        • 500 mg/dag in 1 dosis Diep in vagina, voor de nacht
        • Behandelduur:

          10 dagen

        • Er zijn geen onderzoeken verricht naar gebruik van metronidazol bij trichomoniasis bij kinderen.

Indicatie: Microsporidiosis
  • Oraal
    • 1 maand tot 18 jaar
      [1]
      • 15 mg/kg/dag in 3 doses , max: 750mg/dag
      • Behandelduur:

        Behandelduur 21 dagen.

        Bij terugkeer van de klachten: 5 mg/kg/dag tot klachtenvrij.

         

      • Er zijn geen onderzoeken verricht naar gebruik van metronidazol bij microsporidiosis bij kinderen.

Indicatie: Blastocystosis
  • Oraal
    • 1 maand tot 18 jaar
      [1] [20]
      • 50 mg/kg/dag in 3 doses , max: 1.500mg/dag
      • Behandelduur:

        10 dagen

      • Er zijn geen onderzoeken verricht naar gebruik van metronidazol bij blastocystosis bij kinderen.

Indicatie: Amoebiasis
  • Oraal
    • 1 maand tot 18 jaar
      • 35 - 50 mg/kg/dag in 3 doses , max: 2.400mg/dag
      • Behandelduur:

        5-10 dagen

        • Nabehandelen met clioquinol
        • Behandeling na overleg met kinderarts-infectioloog
Indicatie: Gardnerella vaginalis
  • Oraal
    • ≥ 12 jaar
      • 800 mg/dag in 2 doses
      • Behandelduur:

        5-7 dagen
        Alternatief behandelschema: eenmalig 2000 mg

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

GFR ≥10 ml/min/1.73m2: aanpassing van de dosering is niet nodig.

GFR <10 ml/min/1.73m2: een algemeen advies kan niet worden gegeven.

AMOEBIASISMIDDELEN EN ANDERE ANTIPROTOZOICA

HYDROXYCHINOLINEDERIVATEN
P01AA02
OVERIGE AMOEBIASISMIDDELEN EN ANDERE ANTIPROTOZOICA

Atovaquon

Wellvone
P01AX06

Bijwerkingen bij kinderen

Buikpijn, hoofdpijn, misselijkheid, metaalsmaak, anorexie. Bij kinderen is cerebellaire dysfunctie gerapporteerd, met visusstoornissen, vertigo, en ataxie. Tevens werd een sensorische of autonome neuropathie beschreven[Hobson-Webb 2006].

Bijwerkingen bij volwassenen

Zelden (0,01–0,1%): anafylaxie. Zeer zelden (< 0,01%): agranulocytose, neutropenie, voorbijgaande leukopenie, trombocytopenie. Psychotische stoornissen. (Reversibele) symptomen van encefalopathie (bv. verwardheid) en subacuut cerebellair syndroom (bv. ataxie, dysartrie, tremor en nystagmus). Pseudomembraneuze colitis. Hepatitis (cholestatisch, hepatocellulair of gemengd), (reversibele) abnormale waarden van leverfunctietesten. Verder zijn gemeld: beslagen tong, stomatitis, smaakstoornis, onaangename metaalsmaak, anorexie, misselijkheid, braken, epigastrische pijn, diarree. Leverfalen (wanneer gebruikt in combinatie met een ander antibioticum). (Reversibele) pancreatitis. hoofdpijn, duizeligheid, slaperigheid, coördinatiestoornissen, (bij intensieve of langdurige behandeling) perifere neuropathie of voorbijgaande epileptiforme aanvallen, aseptische meningitis. Voorbijgaande visusstoornissen (diplopie, myopie, wazig zien, veranderingen in kleurenzien), opticus neuropathie/neuritis. Hallucinaties, verwardheid, somberheid. Angio–oedeem. Jeuk, urticaria, overmatig blozen, huiduitslag. Myalgie, artralgie. Koorts.

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Contraindicaties bij volwassenen

(Anamnese van) bloeddyscrasieën. Organische neurologische aandoeningen. Overgevoeligheid voor nitro-imidazolderivaten.

Waarschuwingen en voorzorgen bij kinderen

De kans op het optreden van de bijwerking perifere neuropathie neemt toe bij langdurig gebruik[Hobson-Webb 2006].

Bij ernstige leverfunctiestoornissen dient de dagelijkse dosering verlaagd te worden tot 1/3 van de gebruikelijke dosering in 1 gift.

De Flagyl suspensie bevat ethanol (6,4 mg/ml).  Gebruik bij kinderen indien mogelijk de tabletten.

Waarschuwingen en voorzorgen bij volwassenen

Geen alcoholische dranken gebruiken tijdens en gedurende ten minste 48 uur na beëindiging van de behandeling vanwege de mogelijkheid van een disulfiram-achtige reactie. Gardnerella is vooral gevoelig voor de hydroxymetaboliet, zodat alleen orale toediening in aanmerking komt. Bij anaerobe infecties door Clostridia de behandeling combineren met penicilline. Voorzichtig bij ernstige leverfunctiestoornissen vanwege mogelijke stapeling van metronidazol; lager doseren is noodzakelijk. Indien bij trichomoniasis slechts een van de partners wordt behandeld, moeten zij zich van seksueel contact te onthouden. Na eliminatie van Trichomonas vaginalis kan een gonokokkeninfectie persisteren. Gelijktijdig gebruik van de ovules en latex condooms of pessaria kan leiden tot scheuren van het latex. De infusievloeistof niet met andere geneesmiddelen mengen. De metabolieten kunnen de urine donkerbruin kleuren. In vitro testen met niet-humaan materiaal hebben mutagene en karyotoxische eigenschappen van metronidazol laten zien. Aanbevolen wordt alleen op strikte indicatie een behandelduur van 10 dagen te overschrijden.

Interacties

Relevant:
Metronidazol remt het metabolisme van: cumarinederivaten, hierdoor neemt de stollingstijd toe. Metronidazol wordt bij voorkeur vervangen; bij een eenmalige dosis metronidazol is geen actie nodig.

De toxiciteit van busulfan, capecitabine, fluorouracil en tegafur kan toenemen door afname van de klaring.

Overig effect: de lithiumconcentratie stijgt.

Combinatie met lopinavir/ritonavirdrank en ritonavircapsules moet worden vermeden; deze preparaten bevatten alcohol of propyleenglycol waardoor ernstige bijwerkingen kunnen optreden.

Bij combinatie met mebendazol is een verhoogde incidentie van het syndroom van Stevens-Johnson en toxische epidermale necrolyse gemeld.

Toediening tijdens een kuur met disulfiram kan aanleiding geven tot verwardheid en psychotische reacties.

Niet relevant: de concentratie van ciclosporine, fenytoïne en tacrolimus kan stijgen.

De AUC van mycofenolzuur kan afnemen.

Niet beoordeeld: gebruik van alcoholische dranken gedurende de behandeling en tot en met 48 uur na beëindiging van de behandeling kan een disulfiram-achtige reactie veroorzaken.

Interacties antimicrobiele middelen algemeen

Relevant: de werking van oraal buiktyfusvaccin kan worden verminderd bij gelijktijdige inname van antibacteriële middelen. Gescheiden inname met een interval van 3 dagen wordt aanbevolen. Alternatief: parenteraal buiktyfusvaccin.

Het effect van cumarinederivaten kan worden versterkt, waarschijnlijk door een verhoogde afbraak van stollingsfactoren gedurende de koortsperiode.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met orale anticonceptiva (dit geldt niet voor de enzyminducerende antibiotica rifabutine en rifampicine) of met TNF-α-antagonisten.


 

Referenties

  1. Hartwig NC, et al, Vademecum pediatrische antimicrobiele therapie, 2005
  2. Lamp KC, et al, Pharmacokinetics and pharmacodynamics of the nitroimidazole antimicrobials, Clin Pharmacokinet, 1999 , May;36(5), 353-73
  3. ZorgInstituut Nederland, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 05 nov 2014
  4. Informatorium Medicamentorum, (Interacties), Geraadpleegd 29 juni 2017
  5. Lau AH, et al, Clinical pharmacokinetics of metronidazole and other nitroimidazole anti-infectives, Clin Pharmacokinet, 1992, Nov;23(5), 328-64
  6. Rubidge CJ, et al, Treatment of children with acute amoebic dysentery. Comparative trial of metronidazole against a combination of dehydroemetine, tetracycline, and diloxanide furoate, Arch Dis Child, 1970, Apr;45(240), 196-7
  7. Falagas ME, et al, Late incidence of cancer after metronidazole use: a matched metronidazole user/nonuser study, Clin Infect Dis, 1998, Feb;26(2), 384-8
  8. Oldenburg B, et al, Metronidazole. , Pediatr Clin North Am, 1983, Feb;30(1), 71-5
  9. Sanofi-Aventis Netherlands BV, SPC Flagyl suspensie (RVG 00238) 19-06-2013, www.cbg-meb.nl
  10. Suyagh M et al , Metronidazole population pharmacokinetics in preterm neonates using dried blood-spot sampling, Pediatrics, 2011, Feb;127(2), e367-74
  11. Bontems P et al, Sequential therapy versus tailored triple therapies for Helicobacter pylori infection in children, J Pediatr Gastroenterol Nutr, 2011, Dec;53(6), 646-50
  12. Granados CE et al, Drugs for treating giardiasis, Cochrane Database Syst Rev, 2012, Dec 12;12:, CD007787
  13. Hobson-Webb LD et al, Metronidazole: newly recognized cause of autonomic neuropathy, J Child Neurol, 2006, May;21(5), 429-31
  14. Kafadar I et al, A rare adverse effect of metronidazole: nervous system symptoms. , Pediatr Emerg Care, 2013, Jun;29(6), 751-2
  15. Koletzko S et al, Evidence-based guidelines from ESPGHAN and NASPGHAN for Helicobacter pylori infection in children, J Pediatr Gastroenterol Nutr, 2011, Aug;53(2):, 230-43
  16. Kuriyama A et al, Metronidazole-induced central nervous system toxicity: a systematic review., Clin Neuropharmacol, 2011, Nov-Dec;34(6), 241-7
  17. Pant C et al, Clostridium difficile infection in children: a comprehensive review, Curr Med Res Opin, 2013, Aug;29(8), 967-84
  18. Rademaker CMA et al, Geneesmiddelen-Formularium voor kinderen. , 2007
  19. Belo JN et al. , NHG-Standaard acute diarree (derde herziening)., Huisarts Wet, 2014, 57(9), 462-71
  20. SWAB. , SWAB richtlijn antimicrobiële therapie voor acute infectieuze diarree. , www.swabid.nl
  21. Numans ME et al. , NHG-Standaard Maagklachten (Derde herziening). , Huisarts Wet , 2013, 56, 26-35
  22. Lau WY et al. , Cefoxitin versus gentamicin and metronidazole in prevention of post-appendicectomy sepsis: a randomized, prospective trial., J Antimicrob Chemother. , 1986 , Nov;18(5), 613-9
  23. Söderquist-Elinder C et al. , Prophylactic antibiotics in uncomplicated appendicitis during childhood--a prospective randomised study., Eur J Pediatr Surg. , 1995 , Oct;5(5), 282-5
  24. Rubenson A et al. , Single dose prophylaxis with metronidazole in infants during abdominal surgery: a pharmacokinetic study., Eur J Clin Pharmacol. , 1986, 29(5), 625-8

Wijzigingen

  • 16 april 2018 07:46: frequentie omeprazole geharmoniseerd in alle helicobacter eradicatie adviezen
  • 25 januari 2018 11:00: De wetenschappelijke literatuur ten aanzien van de toepassing van metronidazol bij peri-operatieve profylaxe is in overleg met de SWAB opnieuw beoordeeld. Dit heeft geleid tot een aanpassing van het doseeradvies voor deze indicatie.
  • 08 januari 2018 10:42: waarschuwing opgenomen tav ethanol in suspensie
  • 22 juni 2017 10:02: maximale dosering toegevoegd
  • 22 juni 2017 09:54: max dosering toegevoegd obv NHG standaard
  • 28 januari 2015 19:48: De herbeoordeling van de literatuur heeft geleid tot een groot aantal wijzigingen: Het advies om de dosis bij nierfunctiestoornissen aan te passen is vervallen. Is er is waaarschuwing opgenomen om de dosering wel aan te passen bij leverfunctiestoornissen. De indicaties Preoperatieve profylaxe, Gardnerella vaginalis zijn toegevoegd. Voor anaerobe infecties is een doseeradvies voor kinderen < 1 maand toegevoegd. De doseeradviezen bij eradicatie H. Pylori en trichomoniasis zijn gewijzigd.