Apotheek icon
Voor ouders op Apotheek.nl
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Propranolol

Stofnaam
Propranolol
Merknaam
ATC code
C07AA05

Label dosisadvies Kinderformularium

Migraine profylaxe: On-label
Hypertensie: Off-label
Verlengd QT-syndroom of preventie cyanotic spell bij tetralogie van Fallot: Off-label
Hemangioma:
5 wkn-5 mnd:on-label
Start bij > 5 mnd: off-label

Toon SmPC tekst

SmPC tekst

Migraine:
< 12 jaar: aanvangsdosering 2-3 dd 20 mg, ZN verhogen tot 80 mg/dag in 2-3 doses
> 12 jaar: aanvangsdosering 2-3 dd 40 mg, ZN verhogen tot 160 mg/dag in 2-3 doses

Aritmiëen:
Kinderen en adolescenten: 0.25-0.5 mg/kg/dosis 3-4 dd, max  4 mg/kg/dag of 160 mg/dag

Hemangioma:                                                          Kinderen 5 weken - 5 maanden: start 1 mg/kg/dag in 2 doses, onderhoud per week met 1 mg/kg/dag ophogen tot 3 mg/kg/dag

Overige indicaties: niet geregistreerd voor kinderen.

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Tablet (hydrochloride) 10 mg, 40 mg, 80 mg
Drank (hydrochloride) FNA 1 mg/ml, 10 mg/ml (bevat 126 mg saccharose en 7.9 mg propyleenglycol per ml)
Drank (als hydrochloride) 3,75 mg/ml (bevat 4,28 mg propranolol hydrochloride per ml)
Crème (hydrochloride) 10 mg/g (1%)

Hemangioldrank 3,75 mg/ml  is in Nederland als geregistreerd handelsprodukt beschikbaar. De sterkte van dit produkt (3,75 mg/ml) heeft betrekking op vrij propranolol. Voor het berekenen van de dosering dient de hoeveelheid propranololhydrochloride (4,28 mg/ml) gebruikt te worden. Hierdoor bestaat een groot risico op rekenfouten en komt de medicatieveiligheid in het geding.  Uit oogpunt van kwaliteit adviseert de KNMP daarom om het in Groot Britannie geregistreerde handelsprodukt Syprol (Propranolonhydrochloride drank (Syprol) in sterktes 1 mg/ml, 2 mg/ml, 10 mg/ml en 20 mg/ml) af te leveren en alleen het FNA preparaat te gebruiken als Syprol vanwege lange levertijd of vergoedingsproblematiek geen optie is. Syprol is via import verkrijgbaar.

Eigenschappen

Sterk lipofiele niet-selectieve bètablokker zonder intrinsieke sympathicomimetische activiteit (ISA) met membraanstabiliserende eigenschappen. Van het racemisch mengsel is de S(-)-isomeer de actieve vorm. De R(+)-vorm is verantwoordelijk voor de remming van de omzetting van thyroxine in tri-joodthyronine en remming van de plaatjesaggregatie. Het vermindert de invloed van adrenerge prikkels op het hart. Het hartminuutvolume en het cardiale zuurstofverbruik nemen af. Tevens wordt de AV-geleiding vertraagd en treedt een antihypertensief effect op. Verder wordt de plasmarenine-activiteit onderdrukt.

Kinetische gegevens

Eenmaal gecorrigeerd door het lichaamsgewicht zijn de vastgestelde primaire farmacokinetische parameters voor propranolol
(zoals plasmaklaring) bij kinderen jonger dan 1 jaar gelijkaardig aan deze die in de literatuur gemeld zijn voor volwassenen.

Het onderzoek van Filippi et al rapporteert voor neonaten behandeld met 0,5 mg/kg 4dd een gemiddelde Cmax van 71,7 ng/ml en een gemiddelde tmax van 2,6 uur. Wel wordt voor neonaten een langere eliminatiehalfwaardetijd (gemiddeld 14,9 uur bij 0,5 mg/kg 4dd of gemiddeld 15,9 uur bij 0,25 mg/kg 4dd) en een lagere schijnbare totale lichaamsklaring (gemiddeld 27,2 ml/kg/min bij 0,5 mg/kg 4dd en 31,3 ml/kg/min bij 0,25 mg/kg 4dd) gerapporteerd.

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Doseringen

Indicatie: Hypertensie
  • Oraal
    • a terme neonaat
      [1]
      • 0,5 - 2 mg/kg/dag in 2 - 3 doses
      • Er zijn geen studies verricht bij neonaten.

    • 1 maand tot 1 jaar
      [1]
      • 0,5 - 4 mg/kg/dag in 2 - 3 doses
      • Er zijn geen studies verricht bij kinderen van 1 mnd-1 jaar.

    • 1 jaar tot 18 jaar
      [6] [21]
      • 1 - 2 mg/kg/dag in 2 - 3 doses , max:4mg/kg/dag maar niet hoger dan 640mg/dag
Indicatie: Migraine profylaxe
  • Oraal
    • 8 jaar tot 12 jaar
      [5]
      • 40 mg/dag in 2 doses
      • Alleen bij ernstige aanvallen of wanneer gedurende een langere periode (meer dan 3 maanden) veelvuldig, meer dan 2 per maand, aanvallen optreden, kan worden overgegaan tot medicamenteuze profylaxe. Deze dient maximaal 6 maanden gegeven te worden, waarna men kan pogen de medicatie uit te sluipen.

    • 12 jaar tot 18 jaar
      [5]
      • 80 mg/dag in 2 doses
      • Alleen bij ernstige aanvallen of wanneer gedurende een langere periode (meer dan 3 maanden) veelvuldig, meer dan 2 per maand, aanvallen optreden, kan worden overgegaan tot medicamenteuze profylaxe. Deze dient maximaal 6 maanden gegeven te worden, waarna men kan pogen de medicatie uit te sluipen.

Indicatie: Hemangioma: poliklinisch
  • Oraal
    • 1 maand tot 12 maanden
      [3] [4] [8] [10] [12] [13] [14] [15] [16] [17] [18] [19] [23] [24]
      • Propranolol-hydrochloride:
        Startdosering: 0,5 mg/kg/dag in 3 doses
        Onderhoudsdosering: Startdosering wekelijks verdubbelen tot 2 - 3 mg/kg/dag in 3 doses
        Behandelduur: Continueren tot er klinisch geen verbetering van de hemangioma meer bereikt wordt of tot de leeftijd van 1 jaar. Hierna in 2- 4 weken geleidelijk afbouwen.

        Propranolol-base (Hemangiol®):
        Startdosering: 0,5 mg/kg/dag in 2 doses gedurende 1 week
        Onderhoudsdosering: Startdosering ophogen naar 2 mg/kg/dag in 2 doses, gedurende 1 week, daarna 3 mg/kg/dag in 2 doses.
        Behandelduur: 6 maanden. Het stoppen vereist geen geleidelijke dosisverlaging. Wanneer na stoppen de symptomen opnieuw optreden, mag de behandeling opnieuw gestart worden.

Indicatie: Hemangioma: klinisch
  • Oraal
    • 1 maand tot 12 maanden
      [3] [4] [8] [10] [12] [13] [14] [15] [16] [17] [18] [19] [23] [24]
      • Propranolol-hydrochloride:
        Startdosering: 0,5 - 1 mg/kg/dag in 3 doses
        Onderhoudsdosering: Startdosering elke 2-3 dagen verdubbelen tot 2 - 3 mg/kg/dag in 3 doses
        Behandelduur: Continueren tot er klinisch geen verbetering van de hemangioma meer bereikt wordt of tot de leeftijd van 1 jaar. Hierna in 2- 4 weken geleidelijk afbouwen.


        Propranolol-base (Hemangiol®):
        Startdosering: 1 mg/kg/dag in 2 doses gedurende 1 week
        Onderhoudsdosering: Startdosering ophogen naar 2 mg/kg/dag in 2 doses, gedurende 1 week, daarna 3 mg/kg/dag in 2 doses
        Behandelduur: 6 maanden. Het stoppen vereist geen geleidelijke dosisverlaging. Wanneer na stoppen de symptomen opnieuw optreden, mag de behandeling opnieuw gestart worden

Indicatie: Verlengd QT syndroom of preventie cyanotic spell bij tetralogie van Fallot
  • Oraal
    • a terme neonaat
      [1]
      • 1 - 2 mg/kg/dag in 4 doses , max: 4mg/kg/dag
      • Er zijn geen studies verricht naar het gebruik van propranolol bij neonaten

    • 1 maand tot 18 jaar
      [7]
      • Startdosering: 0,5 - 1,5 mg/kg/dag in 4 doses
      • Onderhoudsdosering: Startdosering op geleide van ECG en bijwerkingen zo nodig ophogen met stappen van 1 mg/kg/dag naar 2 - 4 mg/kg/dag in 4 doses , max: 4mg/kg/dag Bij kinderen met tetralogie van Fallot ter preventie van cyontic spells kunnen hogere doseringen nodig zijn to 6 mg/kg/dag in 4-6 doses. 
Indicatie: Oppervlakkige hemangiomen
  • Cutaan
    • 1 maand tot 12 maanden
      [20] [25]
      • 2-3 maal daags 1% crème aanbrengen

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

NIET-SELECTIEVE BETA-BLOKKERS
C07AA05
C07AA07
SELECTIEVE BETA-BLOKKERS
C07AB03
C07AB09

Metoprolol

Selokeen
C07AB02
ALFA- EN BETA-BLOKKERS
C07AG02

Labetalol

Trandate
C07AG01
NIET-SELECTIEVE BETA-BLOKKERS
C07AA05
C07AA07
SELECTIEVE BETA-BLOKKERS
C07AB03
C07AB09

Metoprolol

Selokeen
C07AB02
ALFA- EN BETA-BLOKKERS
C07AG02

Labetalol

Trandate
C07AG01

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Bijwerkingen bij kinderen

Bradycardie, hypotensie, AV-blok, slaapstoornissen, diarree, braken, verminderde eetlust, obstipatie, abdominale pijn, agitatie, prikkelbaarheid, erytheem, urticaria, alopecia, neutropenie, agranulocytose, hyperkaliëmie bronchitis, bronchiolitis, bronchospasme, dyspnoe, vasoconstrictie, fenomeen van Raynaud, koude acra, provocatie van decompensatio cordis of hypoglykemie (zonder symptomen: cave diabetes patienten), hypoglykemisch insult en nachtmerries. Moeheid en traagheid. Meer centrale bijwerkingen.

Cave hypoglycemie mn bij ex-prematuren, kinderen jonger dan 3 maanden, langdurig corticosteroïden gebruik of tijdens een periode van verminderde intake of verhoogd energie verbruik (ziekte). Advies: elke 3 tot 4 uur voeden.

Patiënten met hartfalen veroorzaakt door hoge leverflow bij leverhemangiomen, lopen het risico op cardiale decompensatie ten gevolge de negatieve chrono- en inotrope werking van propranolol.

Bijwerkingen bij volwassenen

Vaak (1-10%): bradycardie. Kortademigheid. Slaapstoornissen, nachtmerries. Koude handen en voeten, fenomeen van Raynaud. Vermoeidheid, traagheid (meestal voorbijgaand).

Soms (0,1-1%): diarree, misselijkheid, braken.

Zelden (0,01-0,1%): trombocytopenie. Verergering van hartfalen, optreden van hartblok, orthostatische hypotensie, syncope. Angio-oedeem. Hallucinaties, psychosen, stemmingswisselingen. Verwardheid, geheugenverlies, duizeligheid, paresthesie. Visusstoornissen, droge ogen. Verergering van claudicatio intermittens. Bronchospasme (bij astmatische klachten in de voorgeschiedenis). Huiduitslag (psoriasisachtige huidreacties, purpura), verergering van psoriasis, alopecia.

Zeer zelden (< 0,01%): verergering van myasthenia gravis, op myasthenia gravis lijkend syndroom. Hyperhidrose. Verandering in vetmetabolisme, hypoglykemie (in ernstige gevallen leidend tot toevallen of coma). Toename van antinucleaire antilichamen (ANA) is waargenomen; de klinische relevantie hiervan is onduidelijk.

Verder zijn gemeld: agranulocytose. Maskeren van de adrenerge symptomen van thyrotoxicose. Verergering van angina pectoris. Depressie. Hoofdpijn. Conjunctivitis. Dyspneu. Obstipatie, droge mond. Artralgie. Verminderde renale bloeding en GFR. Impotentie.

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Waarschuwingen en voorzorgen bij kinderen

Grote voorzichtigheid is geboden bij gelijktijdig gebruik van verapamil (Isoptin) in verband met kans op ernstige hartritmestoornissen. Overweeg zowel bij kinderen jonger dan 3 maanden als bij kinderen met een verhoogd risico op het ontwikkelen van bijwerkingen, de medicatie in de kliniek in te stellen. Omdat propranolol kinderen vatbaarder maakt voor hypoglykemieën, dient het bij de voeding te worden gegeven. Extra oplettendheid is bovendien geboden bij propranololgebruik op jonge leeftijd, bij een laag geboortegewicht, ziekte, een verminderde inname van voeding en bij gecombineerd gebruik met glucocorticosteroïden omdat propranolol de adrenerge symptomen van hypoglykemie kan maskeren.

Waarschuwingen en voorzorgen bij volwassenen

Voorzichtig bij eerstegraads AV-blok, diabetes mellitus, Prinzmetal-angina pectoris en perifere circulatiestoornissen (Raynaudfenomeen). Instelling dient onder controle van de polsslag te geschieden (bv. 1×/w. gedurende 3–4 w.). Indien de hartfrequentie afneemt tot 50–55 slagen/min, de dosering verlagen. Bij 'ernstiger' bradycardie (< 50 slagen/min) de toediening staken. Beëindiging – ook tijdelijk – van een behandeling met β-blokkers dient, zo mogelijk, geleidelijk plaats te vinden gedurende 1–2 weken. Plotseling staken kan leiden tot ernstige aritmieën of verergering van angina pectoris.

β-Blokkers kunnen de adrenerge symptomen van thyrotoxicose en van hypoglykemie maskeren, terwijl herstel van de glucosespiegel na hypoglykemie kan worden vertraagd, met name door de niet-selectieve β-blokkers.

Informeer bij algehele anesthesie de anesthesist over het gebruik van propranolol; als het noodzakelijk is propranolol te staken voor de operatie, de dosering stapsgewijs afbouwen, dit moet minimaal 48 uur voor de operatie afgerond zijn.

Voorzichtig bij gedecompenseerde levercirrose. Er zijn aanwijzingen dat propranolol bij portale hypertensie de kans op hepatische encefalopathie vergroot.

Voorzichtig bij ernstige overgevoeligheidsreacties in de voorgeschiedenis en tijdens desensibilisatietherapie, omdat met name niet-selectieve β-blokkers de gevoeligheid voor allergenen en de ernst van anafylactische reacties kunnen doen toenemen.

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Contraindicaties bij kinderen

Sinusbradycardie, AV block, hypotensie, astma en decompensatio cordis.

Contraindicaties bij volwassenen

Ernstige hypotensie. Ernstige bradycardie. Sick-sinussyndroom, tweede- en derdegraads AV-blok, cardiogene shock. Onbehandeld hartfalen. Ernstig perifeer vaatlijden. Astma en andere obstructieve longaandoeningen. Onbehandeld feochromocytoom. Metabole acidose. Langdurig vasten.
 

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Referenties

  1. Rademaker C.M.A. et al, Geneesmiddelen-Formularium voor Kinderen, 2008
  2. ZorgInstituut Nederland, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 08 jan 2016
  3. Bayliss SJ, et al , Propranolol treatment for hemangioma of infancy: risks and recommendations, Pediatr Dermatol, 2010, May;27(3), 319-20
  4. Léauté-Labrèze C, et al , Propranolol for severe hemangiomas of infancy, N Engl J Med, 2008, Jun 12;358(24), 2649-51
  5. Victor S, et al, Drugs for preventing migraine headaches in children, Cochrane Database Syst Rev, 2003, (4), CD002761
  6. National High Blood Pressure Education Program Working Group on High Blood Pressure in Children and Adolescents. , The fourth report on the diagnosis, evaluation, and treatment of high blood pressure in children and adolescents, Pediatrics, 2004, Aug;114(2 Suppl 4th Report), 555-76
  7. Garson A Jr, et al, Propranolol: the preferred palliation for tetralogy of Fallot, Am J Cardiol, 1981, May;47(5), 1098-104
  8. Rosbe KW et al, Propranolol in the management of airway infantile hemangiomas, Arch Otolaryngol Head Neck Surg. , 2010, Jul;136(7), 658-65
  9. Informatorium Medicamentorum., (Interacties), Geraadpleegd 12 feb 2019
  10. PIERRE FABRE DERMATOLOGIE, SmPC Hemangiol (EU/1/14/919/001) 6-4-2018, www.ema.europa.eu
  11. Filippi L, et al, Propranolol concentrations after oral administration in term and preterm neonates, J Matern Fetal Neonatal Med, 2013, May;26(8), 833-40
  12. Léauté-Labrèze C, et al, A randomized, controlled trial of oral propranolol in infantile hemangioma, N Engl J Med, 2015, Feb;372(8), 735-46
  13. Peridis S, et al,, A meta-analysis on the effectiveness of propranolol for the treatment of infantile airway haemangiomas, Int J Pediatr Otorhinolaryngol,, 2011, Apr;75(4), 455-60
  14. Patel NJ, et al, How should propranolol be initiated for infantile hemangiomas: inpatients versus outpatient?, Laryngoscope, 2014, Jun;124(6), 1279-81
  15. Xu S, et al, Treatment of periorbital infantile haemangiomas: a systematic literature review on propranolol or steroids, J Paediatr Child Health, 2014, Apr;50(4), 271-9
  16. Marqueling AL, et al, Propranolol and infantile hemangiomas four years later: a systematic review, Pediatr Dermatol, 2013, Mar-Apr;30(2), 182-91
  17. Menezes MD, et al, Status of propranolol for treatment of infantile hemangioma and description of a randomized clinical trial, Ann Otol Rhinol Laryngol, 2011, Oct;120(10), 686-95
  18. Vlastarakos PV, et al, Propranolol is an effective treatment for airway haemangiomas: a critical analysis and meta-analysis of published interventional studies, Acta Otorhinolaryngol Ital, 2012, Aug;32(4), 213-21
  19. Hermans DJ, et al, Behandeling van infantiele hemangiomen met propranolol; goede resultaten en weinig bijwerkingen, Ned Tijdschr Geneeskd, 2011, 155(40), A3482
  20. Ovadia SA, et al, Local administration of ?-blockers for infantile hemangiomas: a systematic review and meta-analysis, Ann Plast Surg, 2015, 74(2), 256-62
  21. Lurbe E, et al, Management of high blood pressure in children and adolescents: recommendations of the European Society of Hypertension, J Hypertens, 2009, Sep;27(9), 1719-42
  22. Raphael MF et al., Treatment of infantile hemangiomas: therapeutic options in regard to side effects and adverse events - a review of the literature, Expert Opin Drug Saf., 2016, 15(2), 199-214
  23. Kim KH, et al. , Comparison of efficacy and safety between propranolol and steroid for infantile hemangioma: a randomized clinical trial, JAMA Dermatol , 2017, 153, 529-536
  24. Tiwari P, et al, Role of propranolol in ulcerated haemangioma of head and neck: a prospective comparative study, Oral Maxillofac Surg, 2016, 20, 73-77
  25. Neri I, et al. , Topical 1% propranolol ointment with occlusion in treatment of pyogenic granulomas: An open-label study in 22 children, Pediatr Dermatol. , 2018, 35 , 117-20

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

GFR ≥10 ml/min/1.73m2: aanpassing van de dosering is niet nodig.

GFR <10 ml/min/1.73m2: een algemeen advies kan niet worden gegeven.

Nog geen tweede medicijn geselecteerd.
Druk op ‘geneesmiddelen’ en vervolgens op om een geneesmiddel toe te voegen aan deze kolom.

Wijzigingen

  • 11 juni 2019 14:11: Nuancering in dosering voor verlengd QT interval en preventie cyanotic spells bij tetralogie van Fallot
  • 10 november 2016 15:25: Nieuwe literatuur; bijwerkingen toegevoegd
  • 08 januari 2016 11:50: De wetenschappelijke literatuur over de toepassing van propranolol bij kinderen is opnieuw beoordeeld. Dit heeft geleid tot de toevoeging van de cutane toepassing bij oppervlakkige hemangiomen en toevoeging van diverse bijwerkingen bij kinderen, alsmede de toevoeging van waarschuwingen.
  • 10 november 2015 09:26: CARA vervangen door astma (obsolete terminologie)

Wijzigingen