Minocycline (als hydrochloride)

Stofnaam
Minocycline (als hydrochloride)
Merknaam
ATC code
J01AA08

Minocycline (als hydrochloride)

Apotheek icon
Voor ouders op Apotheek.nl
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Label dosisadvies Kinderformularium

Infecties: On-label
Ernstige acne vulgaris:
Off-label

Toon SmPC tekst

SmPC tekst

Behandeling van infecties van de luchtwegen, maagdarmkanaal, het urogenitale stelsel, de huid en weke delen, alsmede keel-, neus- en oorinfecties, veroorzaakt door voor minocycline gevoelige micro-organismen.
< 8 jaar:
Niet geregistreerd
9-12jr: start 1 dosis van 4 mg/kg, gevolgd door 2 mg/kg/dag in 1 dosis

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Tablet (als hydrochloride) 50 mg, 100 mg

Eigenschappen

Bacteriostatisch antibioticum behorend tot de tetracyclinen. Bindt aan het 30S– en 50S–gedeelte van de ribosomen in de bacteriële cel waardoor remming optreedt van de eiwitsynthese.

Gewoonlijk gevoelig zijn: Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Streptococcus pyogenes, Streptococcus viridans, Streptococcus pneumoniae, Neisseria gonorrhoeae, Pasteurella spp., Vibrio cholerae, Propionibacterium acnes, Borrelia burgdorferi, Chlamydia spp., Coxiella burneti, Leptospira spp., Mycoplasma spp., Rickettsia spp., Treponema pallidum en Ureaplasma urealyticum.

Matig gevoelig zijn: Haemophilus influenzae, Bacillus anthracis, Listeria monocytogenes, Enterococcus spp., Escherichia coli, Salmonella spp., Shigella spp., Bacteroides spp. en andere zuiver anaeroben en Brucella spp.

Ongevoelig zijn: Pseudomonas spp., Proteus spp., Serratia spp., Enterobacter spp., Klebsiella spp. en Providencia spp.

Kinetische gegevens

Er zijn geen farmacokinetische studies bij kinderen uitgevoerd.
 

Doseringen

Indicatie: Infecties
  • Oraal
    • 8 jaar tot 12 jaar
      [4]
      • Startdosering: 4 mg/kg/dag in 1 dosis , max: 200mg/dag
      • Onderhoudsdosering: 2 mg/kg/dag in 1 dosis , max: 200mg/dag
    • 12 jaar tot 18 jaar
      [4]
      • Startdosering: 200 mg/dag in 1 dosis
      • Onderhoudsdosering: 100 - 200 mg/dag in 1 - 2 doses
Indicatie: Ernstig acne vulgaris
  • Oraal
    • 8 jaar tot 18 jaar
      • 100 mg/dag in 2 doses
      • Na vermindering van de inflammatoire fase kan de onderhoudsdosering teruggebracht worden tot 50 mg eenmaal per dag of 100 mg elke twee dagen indien het klinisch effect dit rechtvaardigt.

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

GFR ≥10 ml/min/1.73m2: aanpassing van de dosering is niet nodig.

GFR <10 ml/min/1.73m2: een algemeen advies kan niet worden gegeven.

Bijwerkingen bij kinderen

Maag-darmstoornissen zoals misselijkheid, braken, diarree, zelden pseudomembraneuze colitis en stafylokokken-enteritis; negatieve beïnvloeding van botten en tanden bij kinderen. Intracraniele hypertensie [Fraser 2012]. In een case report is rabdomyolyse beschreven [Kempeneers 2013].

Bijwerkingen bij volwassenen

Soms (0,1–1%): angio-oedeem, huiduitslag, urticaria. Koorts. Eosinofilie, neutropenie, trombocytopenie.

Zelden (0,01–0,1%): anafylaxie, anafylactoïde purpura, pericarditis, lupusachtig syndroom van voorbijgaande aard, exacerbatie van systemische lupus erythematosus (SLE), pulmonale infiltraten met eosinofielen, serumziekte–achtige reactie, vasculitis, polyartralgie. Bomberende fontanel (kinderen), benigne intracraniële hypertensie (volwassenen), paresthesie, convulsies, sedatie. Zwarte tong, verkleuring van het gebit, stomatitis. Anorexie, misselijkheid, braken, oesofagitis, oesofagus ulcera. Hepatitis. Candida–infectie in het anogenitale gebied, pruritus ani. Hepatitis. Alopecia, jeuk, pigmentatie van de huid, nagels en slijmvliezen, fotodermatitis, maculopapuleuze en erythemateuze uitslag, erythema multiforme, Stevens–Johnsonsyndroom. Hemolytische anemie. Leverfunctiestoornissen, stijging van leverenzymwaarden, het ureumgehalte in bloed, verergering van een verminderde nierfunctie. Niet–symptomatische verkleuring van de botten.

Zeer zelden (< 0,01%): reversibele acute nierfunctiestoornis. Bruinzwarte microscopische verkleuring van de schildklier (bij langdurig gebruik), abnormale schildklierfuncties zoals thyreoïditis, schildklierknobbeltjes, struma en schildklierkanker. Glossitis, epigastrische pijn, dyspepsie, dysfagie, enterocolitis (incl. stafylokokken–enteritis), pseudomembraneuze colitis, pancreatitis.

Verder zijn gemeld: vermindering protrombineactiviteit. Hoest, dyspneu, bronchospasmen, exacerbatie van astma. Vasculitis, toxische epidermale necrolyse, huiduitslag met eosinofielen en systemische verschijnselen (DRESS–syndroom). Interstitiële nefritis. Hallucinaties. Stoornissen in het gezichtsvermogen (zoals scotoom, dubbel zien), pigmentatie van de cornea, sclera en retina. Oorsuizen, gehoorstoornissen, vestibulaire stoornissen. Periarteriitis nodosa, polyarteriitis nodosa, artritis. Leukopenie, agranulocytose, pancytopenie. 

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Contraindicaties bij kinderen

Kinderen jonger dan 8 jaar

Contraindicaties bij volwassenen

  • overgevoeligheid voor tetracyclinen
  • ernstige leverfunctiestoornis

Waarschuwingen en voorzorgen bij kinderen

Behandeling van kinderen van 8–12 jaar alleen overwegen wanneer andere opties niet effectief of gecontra-indiceerd zijn. Tussen tetracyclines onderling bestaat kruisovergevoeligheid en kruisresistentie. Afzetting in groeiend tandweefsel veroorzaakt permanente verkleuring van de gebitselementen. 

Waarschuwingen en voorzorgen bij volwassenen

Tussen tetracyclinen onderling bestaat kruisovergevoeligheid en kruisresistentie. Resistentie kan zich snel ontwikkelen. Houd rekening met superinfecties door resistente micro-organismen (o.a. Candida, stafylokokken). In geval van superinfectie de toediening staken. Bij optreden van ernstige diarree met koorts tijdens de behandeling de diagnose pseudomembraneuze colitis of stafylokokken-enteritis overwegen.

Tetracyclinen kunnen, vanwege katabole werking, een verhoging in het ureumgehalte in bloed veroorzaken. Bij nierfunctiestoornissen kunnen hogere concentraties van tetracycline leiden tot uremie, hyperfosfatemie en acidose. In geval van een nier- of leverafwijking kunnen zelfs normale doses leiden tot buitensporige systemische accumulatie van het middel en mogelijk leververgiftiging. Indien lichte tot matige leverfunctiestoornissen bestaan, de behandeling nauw controleren en de dosering eventueel aanpassen. Bij langdurige behandeling wordt aangeraden nier-, lever- en hematologische parameters te controleren en controle op schildklierkanker te overwegen. Langdurig gebruik kan ook leiden tot een vitamine B–deficiëntie door eradicatie van vitamine B–producerende bacteriën in de darm.

Bij eerste tekenen van hepatitis of SLE de behandeling onmiddellijk staken.

Bij blootstelling aan direct zonlicht of UV-stralen tijdens gebruik kan fotodermatitis optreden (zich uitend als abnormaal hevige zonnebrandreactie); bij eerste tekenen van huiderytheem de behandeling staken.

Benigne intracraniële hypertensie (volwassenen) en een bomberende fontanel (jonge kinderen) zijn meestal reversibel na staken van de behandeling; aanhoudende symptomen zijn echter mogelijk.

Vestibulaire bijwerkingen zijn reversibel; bij optreden van duizeligheid eventueel de dosering aanpassen of de behandeling staken. De behandeling staken bij het optreden van overige vestibulaire verschijnselen of andere symptomen zoals visusstoornissen, scotomen en hallucinaties. Voorzichtig bij bestaande ziekte van Ménière.

Tetracyclinen kunnen aspecifieke glucosebepalingen in de urine verstoren, ook kunnen fout-positieve catecholamineconcentraties in de urine optreden.

Interacties

Relevant: de effectiviteit van atazanavir kan afnemen.

Interacties tetracyclines algemeen

Relevant:

Absorptie: de absorptie na orale toediening wordt sterk verminderd door gelijktijdige inname van de volgende middelen (met aanbevolen gebruiksadvies).
•Antacida: het tetracycline moet ten minste 2 uur vóór of 4 uur na een antacidum worden ingenomen;
•Bismutoxide, calcium, magnesium en zinkzouten: het tetracycline moet ten minste 2 uur vóór of 4 uur na het andere middel worden ingenomen;
•IJzerzouten: de ijzertherapie wordt bij voorkeur gestaakt, als dit niet mogelijk is, dient het tetracycline ten minste 2 uur vóór of 4 uur na ijzer (gewoon preparaat) te worden ingenomen. IJzerzouten vormen met alle tetracyclines slecht absorbeerbare complexen, waardoor zowel de absorptie van het ijzerzout als van het tetracycline vermindert; bij doxycycline is dit ook waargenomen na parenterale toediening. De absorptie van doxycycline wordt dusdanig sterk verminderd dat de combinatie van doxycycline met ijzer moet worden vermeden.

Overig effect: combinatie met retinoïden kan het risico op benigne intracraniale hypertensie verhogen.

Tetracyclines (bacteriostatisch effect) kunnen in vitro het bactericide effect van betalactam-antibiotica (penicillines, cefalosporines, carbapenems) antagoneren. Het klinische belang daarvan is alleen aannemelijk gemaakt bij meningitis, endocarditis, sepsis en bij patiënten met ernstige neutropenie.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met sucralfaat.

Niet beoordeeld: melk, melkproducten of voedsel kunnen de absorptie verminderen, dit is minder significant voor doxycycline en minocycline.

Interacties antibacteriële middelen algemeen:

Relevant: de werking van oraal buiktyfusvaccin kan worden verminderd bij gelijktijdige inname van antibacteriële middelen. Gescheiden inname met een interval van 3 dagen wordt aanbevolen. Alternatief: parenteraal buiktyfusvaccin. Het effect van cumarinederivaten kan worden versterkt, waarschijnlijk door een verhoogde afbraak van stollingsfactoren gedurende de koortsperiode.
Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met orale anticonceptiva (dit geldt niet voor de enzyminducerende antibiotica rifabutine en rifampicine) of met TNF-α-antagonisten.

 

Referenties

  1. Hartwig NC, et al, Vademecum pediatrische antimicrobiële therapie, 2005
  2. ZorgInstituut Nederland, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 15 feb 2017, Geraadpleegd 28-11-13
  3. Informatorium Medicamentorum, (Interacties, verminderde nierfunctie), Geraadpleegd 15 feb 2017
  4. Mylan, SPC Minocycline (RVG 22153), www.cbg-meb.nl, http://db.cbg-meb.nl/IB-teksten/h22153.pdf
  5. Fraser CL et al. , Minocycline-induced fulminant intracranial hypertension. , Arch Neurol. , 2012 , Aug;69(8):, 1067-70
  6. Garner SE et al. , Minocycline for acne vulgaris: efficacy and safety., Cochrane Database Syst Rev., 2012 , Aug 15;(8):, CD002086
  7. Kempeneers D et al., Rabdomyolyse op zowel isotretinoïne als minocycline in de behandeling van acne vulgaris bij een 15-jarige jongen, Ned Tijdschr. Derm. Venereol., 2013, Mei; 23(5), 275-277

Wijzigingen

  • 13 juni 2017 07:36: Bijwerking rabdomyolyse opgenomen
  • 15 februari 2017 08:54: De beschikbare wetenschappelijke literatuur over de toepassing van minocycline bij kinderen is opnieuw beoordeeld. Dit heeft geleid tot vervallen van de aparte indicatie infecties bij CF.