Methylfenidaat (hydrochloride)

Stofnaam
Methylfenidaat (hydrochloride)
Merknaam
Concerta®, Equasym XL®, Medikinet CR®, Ritalin®
ATC code
N06BA04

Methylfenidaat (hydrochloride)

Apotheek icon
Voor ouders op Apotheek.nl
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Label dosisadvies Kinderformularium

ADHD
< 6 jaar: Off-label
> 6 jaar: On-label; doses > 60 mg/dag (methylfenidaat) of >54 mg/dag (Concerta): off-label
 

Toon SmPC tekst

SmPC tekst

Ritalin:
> 6jr: start 0,25 mg/kg/dag PO, vervolgens ophogen tot ca 2 mg/kg/dag, max 60 mg/dag
Methylfenidaat/Equasym/Medikinet:
> 6jr: start 5 mg, ZN wekenlijks ophogen met 5-10 mg tot max 60 mg/dag
Concerta:
> 6jr: 1 dd 18-54 mg (omrekening dagdosis methylfenidaat naar Concerta zie SmPC)
 

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Concerta: tablet met verlengde werking 18 mg, 27 mg, 36 mg, 54 mg
Equasym XL: capsule met gereguleerde afgifte ('XL') 10 mg, 20 mg, 30 mg, 40 mg, 50 mg
Medikinet: capsule met verlengde werking ('CR') 5 mg, 10 mg, 20 mg, 30 mg, 40mg, 50 mg, 60 mg
Medikinet: gewone tablet 5 mg, 10, mg, 20 mg
Ritalin: gewone tablet 10 mg
Methylfenidaat: gewone tablet 2,5 mg, 5 mg, 7,5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg
Methylfenidaat: retard tablet 2,5 mg, 5 mg, 7,5 mg, 10 mg, 12,5 mg, 15 mg, 17,5 mg, 18 mg, 20 mg, 22,5 mg, 25 mg, 27 mg, 27,5 mg, 30 mg, 35 mg, 36 mg, 40 mg, 45 mg, 50 mg, 54 mg

Medikinet CR bestaat uit 50% directe afgifte en 50% met verlengde afgifte; in Equasym XL is deze verhouding 30% resp. 70%; in Concerta wordt 22% direct afgegeven en verlaat 78% de capsule verlengd als uit een osmotische pomp.

Eigenschappen

Stimulerende werking op het centrale zenuwstelsel. Het is een indirect werkend sympathicomimeticum en lijkt in farmacologische eigenschappen op de amfetaminen. Het preparaat valt onder de bepalingen van de Opiumwet in zijn volle omvang.
Werkingsduur: gewone tablet 3–5 uur; Concerta 12 uur; Medikinet CR en Equasym XL 8 uur.

Kinetische gegevens

De volgende kinetische parameters zijn gevonden na toediening van het gewone preparaat (Shaywitz, Wigal, Wargin, Greenhill en Hungund):

Cmax (0,3 mg/kg) 10-11 ng/ml
Cmax (0,6 mg/kg) 20 ng/ml
Cl 5,5-10,2 l/uur/kg
2,2-4,1 uur
Vd 15-40 l/kg
Tmax 1,5-2,6 uur

De studie van Wigal kijkt of de kinetiek van 4-5 jarigen verschilt van 6-8 jarigen. De Cmax is significant hoger bij de 4-5 jarigen, de klaring is significant lager. De waarden van de Cmax en de klaring van deze 4-5 jarigen vallen echter wel binnen de grenzen die in andere studies bij oudere kinderen zijn gevonden. Het effect van Concerta kan langer dan 12,5 uur aanhouden (Armstrong).

Algemene opmerkingen

Het voorschrijven van methylfenidaat geschiedt bij voorkeur door een arts met kennis en ervaring met ADHD

Doseringen

Indicatie: Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)
  • Oraal
    • Normaal preparaat (geen gereguleerde of verlengde afgifte)
      • 3 jaar tot 6 jaar
        [17]
        • Startdosering: (Ritalin, methylfenidaat) 0,3 mg/kg/dag in 2 doses
        • Onderhoudsdosering: startdosering op geleide van de klinische respons en de verdraagbaarheid wekelijks met 5 mg/dag verhogen naar 0,3 - 0,8 mg/kg/dag in 2 - 4 doses , max:1,4mg/kg/dag maar niet hoger dan 30mg/dag
        • De literatuur geeft aanwijzingen voor een maximale dosering van 1,4 mg/kg/dag voor deze leeftijdscategorie. In de praktijk wordt een lagere maximale dosering gehanteerd.

      • 6 jaar tot 18 jaar
        [17]
        • Startdosering: (Ritalin, methylfenidaat) 0,3 mg/kg/dag in 2 - 4 doses
        • Onderhoudsdosering: startdosering op geleide van de klinische respons en de verdraagbaarheid wekelijks met 5 – 10 mg/dag verhogen naar 0,3 - 2 mg/kg/dag in 2 - 4 doses , max:2mg/kg/dag maar niet hoger dan 60mg/dag
        • Advies inname/toediening:

          De toedieningstijden kan men proberen samen te laten vallen met de perioden van meeste concentratie- en gedragsproblemen

          • Meestal volstaat 0,6 – 0,8 mg/kg/dag in 2 – 4 doses als onderhoudsdosering.
          • In internationale richtlijnen worden doses tot 100 mg/dag genoemd (Banaschewky, National Collaborating Centre for Mental Health, Pliska]
    • Tablet met gereguleerde afgifte
      • 6 jaar tot 12 jaar
        • Startdosering: Bij niet eerder met methylfenidaat behandelde patiënten: (Concerta)
          18
          mg/dag in 1 dosis 's ochtends
        • Onderhoudsdosering: startdosering op geleide van de klinische respons en de verdraagbaarheid wekelijks met 18 mg/dag verhogen naar 36 - 54 mg/dag in 1 dosis 's ochtends
        • Bij op methylfenidaat ingestelde patiënten wordt de volgende dosisconversie aanbevolen:

          • 5 mg methylfenidaat 3x daags = 18 mg Concerta 1 x daags
          • 7,5 mg methylfenidaat 3 x daags = 27 mg Concerta 1 x daags
          • 10 mg methylfenidaat 3x daags = 36 mg Concerta 1 x daags
          • 15 mg methylfenidaat 3x daags = 54 mg Concerta 1 x daags
      • 12 jaar tot 18 jaar
        [25]
        • Startdosering: Bij niet eerder met methylfenidaat behandelde patiënten: (Concerta) 18 mg/dag in 1 dosis in de ochtend.
        • Onderhoudsdosering: startdosering op geleide van de klinische respons en de verdraagbaarheid wekelijks met 18 mg/dag verhogen naar 36 - 72 mg/dag in 1 dosis in de ochtend.
        • In internationale richtlijnen worden doses tot 108 mg/dag genoemd [Banaschewky, National Collaborating Centre for Mental Health, Pliska]

           

          Bij op methylfenidaat ingestelde patiënten wordt de volgende dosisconversie aanbevolen:
          5 mg methylfenidaat 3x daags = 18 mg Concerta 1 x daags
          7,5 mg methylfenidaat 3x daags = 27 mg Concerta 1 x daags
          10 mg methylfenidaat 3x daags = 36 mg Concerta 1 x daags
          15 mg methylfenidaat 3x daags = 54 mg Concerta 1 x daags
          20 mg methylfenidaat 3x daags = 72 mg Concerta 1 x daags

    • Gereguleerde en/of vertraagde afgifte
      • 6 jaar tot 18 jaar
        • Startdosering: Bij niet eerder met methylfenidaat behandelde patiënten: (Equasym XL, Medikinet CR) 5 - 10 mg/dag in 1 dosis
        • Onderhoudsdosering: startdosering op geleide van de klinische respons en de verdraagbaarheid wekelijks met 10 mg/dag verhogen naar 20 - 60 mg/dag in 1 dosis
        • Advies inname/toediening:

          Equasym XL 's morgens voor het ontbijt; Medikinet CR tijdens of na het ontbijt

        • In internationale richtlijnen worden doses tot 100 mg/dag genoemd (Banaschewky, National Collaborating Centre for Mental Health, Pliska]

          Bij op methylfenidaat ingestelde patiënten: de totale dagdosis van de capsule met gereguleerde afgifte is equivalent aan de totale dagdosis van het gewone preparaat. Een 3x daags methylfenidaat regime wordt omgezet naar Concerta 1x daags. Een 2x daags methylfenidaat regime wordt omgezet naar Equasym/Medikinet CR 1x daags; een 4x daags methylfenidaat regime wordt omgezet naar Equasym/Medikinet CR 2x daags of Concerta 1x daags plus methylfenidaat kortwerkend 1x daags.

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

GFR ≥10 ml/min/1.73m2: aanpassing van de dosering is niet nodig.

GFR <10 ml/min/1.73m2: een algemeen advies kan niet worden gegeven.

PSYCHOSTIMULANTIA, MIDDELEN VOOR ADHD EN NOOTROPICA

CENTRAALWERKENDE SYMPATHICOMIMETICA

Atomoxetine

Strattera
N06BA09
N06BA02
XANTHINEDERIVATEN

Coffeine

Peyona (=coffeinecitraat)
N06BC01

Bijwerkingen bij kinderen

Buikpijn, misselijkheid, braken, spreekdrang, sufheid, exantheem

Bijwerkingen bij volwassenen

Zeer vaak (≥ 10%): slapeloosheid, nervositeit, hoofdpijn, verminderde eetlust, misselijkheid, droge mond.

Vaak (1-10%): nasofaryngitis, faryngolaryngeale pijn, bovenste luchtweginfectie, dyspneu, anorexia, gewichtsverlies, matig ernstige vertraging van gewichtstoename en lengtegroei tijdens langdurig gebruik bij kinderen, agressie, agitatie, prikkelbaarheid, rusteloosheid, angst, paniekaanval, stress, depressie, verminderd libido, emotionele labiliteit, abnormaal gedrag, tics, tremor, stemmingswisselingen, duizeligheid, dyskinesie, psychomotorische hyperactiviteit, slaperigheid, veranderingen in bloeddruk en hartfrequentie, aritmie, hartkloppingen, tachycardie, hypertensie, maagklachten, braken (klachten van braken kunnen vooral in het begin verergeren bij gelijktijdige inname met voedsel)diarree, hoesten, keelpijn, kiespijn, alopecia, uitslag, jeuk, urticaria, artralgie, koude extremiteiten, zweten, koorts, vermoeidheid, dorst.

Soms (0,1-1%): overgevoeligheidsreacties als angio-oedeem, anafylactische reacties en andere huidafwijkingen, psychotische stoornissen, suïcidale gedachten, hallucinaties, hypervigilantie, verergering van bestaande tics en het syndroom van Gilles de la Tourette, acathisie, wazig zien, pijn op de borst, dyspneu, obstipatie, gastro-enteritis, stijging van leverenzymwaarden, spierpijn, spiertrekkingen, spierspanning, hematurie, hartruis.

Zelden (0,01-0,1%): manie, libidostoornis, desoriëntatie, angina pectoris, verminderde visuele accommodatie, visusstoornis, diplopie, gynaecomastie, menstruatiestoornis.

Zeer zelden (< 0,01%): anemie, leukopenie, trombocytopenie, trombocytopenische purpura, suïcidaal gedrag, apathie, repetitief gedrag, abnormale gedachten, overconcentratie, convulsies, choreoathetotische bewegingen, neuroleptisch maligne syndroom, hartstilstand, myocardinfarct, cerebrale arteriitis en/of occlusie, Raynaudfenomeen, hepatische coma, exfoliatieve dermatitis, erythema multiforme, spierkrampen, plotselinge cardiale dood, verhoogde alkalische fosfatase, verhoogde bilirubinewaarde.

Verder zijn gemeld: priapisme, pancytopenie, gevallen van misbruik en verslaving (vaker bij vormen met directe afgifte), cerebrovasculaire stoornissen (vasculitis, CVA), migraine, wanen, verwardheid, polyfrasie, mydriasis, bradycardie, extrasystolen, droge huid, hyperpyrexie, erectiele disfunctie. Bij volwassenen kunnen sommige bijwerkingen frequenter optreden en zijn gemeld: bruxisme, paresthesie, droog oog, opvliegers, asthenie, dorst.

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Contraindicaties bij kinderen

Hypertensie, cardiovasculaire aandoeningen

Contraindicaties bij volwassenen

Cardiovasculaire aandoeningen (ernstige hypertensie, hartfalen, arteriële occlusieve ziekte, potentieel levensbedreigende aritmieën, angina pectoris, hemodynamische significante congenitale hartziekte, cardiomyopathie, myocardinfarct en kanalopathie).

Cerebrovasculaire aandoeningen, cerebraal aneurysma, vasculaire afwijkingen zoals vasculitis en beroerte.

(Voorgeschiedenis van) anorexia, psychotische symptomen, ernstige depressie, suïcidale neigingen, manie, ernstige stemmingsstoornis, schizofrenie of psychopathische/borderline persoonlijkheidsstoornis. (Voorgeschiedenis van) ernstige type 1 bipolaire stoornis die niet goed onder controle is.

Tevens: hyperthyreoïdie, glaucoom, feochromocytoom.

Voor Medikinet CR: an-aciditeit van de maag met pH > 5,5.

 

Waarschuwingen en voorzorgen bij kinderen

Samenvatting:
Leidt tot verminderd reactie- en concentratievermogen; indicatie dient zorgvuldig vastgesteld te worden; het gebruik met een zekere regelmaat onderbreken; bij afwezigheid van de werkzaamheid behandeling staken; geen gereguleerde afgifte tabletten bij ernstige vernauwing van maagdarmkanaal en/of bij ernstige slikproblemen toedienen; inslaapstoornissen komen voor bij toedieningen na ong. 16:00 uur. Er is tevens kans op tolerantie en psychologische afhankelijkheid bij chronisch misbruik. De groei dient in de gaten te worden gehouden. De drempel voor convulsies kan worden verlaagd, bij convulsie behandeling staken.

Er is geen verschil in werkzaamheid en bijwerkingen tussen de tablet met verlengde werking en de gewone tablet aangetoond. De keuze voor een formulering van methylfenidaat dient op individuele basis door de behandelende arts gemaakt te worden en hangt af van de gewenste duur van het effect.

Wegens een interactie met vet voedsel moet Equasym voor het ontbijt worden ingenomen, en Medikinet tijdens of na het ontbijt. Voor Concerta maakt het niet uit of het middel voor of na het ontbijt wordt ingenomen.

Het gebruik kan leiden tot verminderd reactie- en concentratievermogen. Vele dagelijkse bezigheden kunnen daarvan hinder ondervinden.

Voor start behandeling:
Voor met methylfenidaat wordt begonnen moeten de bloeddruk, hartfrequentie, lengte en gewicht worden vastgesteld. Bij (aangeboren) cardiale problemen in de anamnese is er mogelijk een verhoogd risico op complicaties, waardoor een consult van een kindercardioloog is aangewezen.

De beslissing om methylfenidaat voor te schrijven dient af te hangen van een evaluatie van de ernst en persistentie van de symptomen en de mate waarin deze passen bij de leeftijd van het kind, en moet niet worden genomen alleen op grond van de aanwezigheid van een of meer afwijkende gedragskenmerken. Wanneer deze symptomen samenhangen met acute stressreacties is behandeling met methylfenidaat over het algemeen niet geïndiceerd. Indien er na adequate aanpassing van de dosering gedurende een periode van een maand geen verbetering van de symptomen optreedt, dient het gebruik van het geneesmiddel te worden gestaakt. Het gebruik van methylfenidaat dient met een zekere regelmaat te worden onderbroken, zodat de toestand van het kind kan worden geëvalueerd. Over het algemeen wordt behandeling met een geneesmiddel tijdens of na de puberteit gestaakt.

De tabletten met gereguleerde afgifte mogen niet worden toegepast bij ernstige vernauwing van maagdarmkanaal of bij ernstige slikproblemen, omdat de tablet niet vervormbaar is. De Concerta tablet niet kauwen maar in zijn geheel innemen met vloeistof. De Equasym XL en Medikinet CR capsules kunnen in het geheel met wat vloeistof worden ingenomen, maar mogen ook worden geopend om de inhoud verdeeld over een lepeltje appelmoes in te nemen; de capsule of de inhoud niet kauwen of pletten.

Om inslaapstoornissen te vermijden, dient de laatste dosis niet na ong. 16:00 uur ingenomen te worden. Echter, als het effect van het geneesmiddel laat in de middag of in de avond te vroeg verdwijnt, kunnen wederom gedragstoornissen optreden. In dit geval moet het voordeel dat geboekt kan worden door een kleine dosis (gewone tablet) ’s avonds te geven gewogen worden tegenover het nadeel van inslaapstoornissen. Bij een dosering van 3x per dag is de laatste dosis vaak lager (bijvoorbeeld de helft) van de twee voorgaande doses; in sommige gevallen, zoals bij slaapstoornissen, kan het nodig zijn de laatste dosis over meerdere giften te verdelen.

In het geval van emotioneel instabiele patiënten, bijvoorbeeld patiënten met een voorgeschiedenis van geneesmiddelen- of alcoholafhankelijkheid, is voorzichtigheid geboden, omdat deze patiënten soms op eigen initiatief de dosering verhogen. Chronisch misbruik kan leiden tot uitgesproken tolerantie en psychologische afhankelijkheid met diverse graden van abnormaal gedrag. Uitgesproken psychotische episoden kunnen zich voordoen, vooral bij parenteraal misbruik. Als het misbruik wordt gestopt, is nauwgezet toezicht vereist, aangezien stoppen tot een ernstige depressie kan leiden. Het stopzetten van een chronisch therapeutisch gebruik kan symptomen van de onderliggende aandoening aan het licht brengen waarvoor nazorg vereist is.

Bij langdurig gebruik dient men de groei dient in de gaten te houden. Om eventuele groeivertraging in te halen, bevelen sommige specialisten behandelvrije intervallen (in vakanties) aan. Patiënten bij wie een langdurige behandeling vereist is, dienen dan ook nauwlettend te worden gevolgd. Bij patiënten die niet groeien of waarbij het gewicht niet naar verwachting toeneemt, moet de behandeling tijdelijk worden onderbroken.

Er zijn klinische aanwijzingen dat methylfenidaat de drempel voor convulsies kan verlagen bij patiënten met een voorgeschiedenis van convulsies, patiënten met eerdere EEG-afwijkingen in afwezigheid van convulsies, en, zeer zelden, in afwezigheid van een voorgeschiedenis van convulsies zonder eerdere EEG-tekens van convulsies. In geval van convulsies moet de toediening van het middel worden stopgezet en dient er overleg plaats te vinden met de behandelend neuroloog.

Stimulantia kunnen tic's, stereotype gedrag, (rand)psychotische fenomenen of epilepsie versterken.

Waarschuwingen en voorzorgen bij volwassenen

De behandeling moet plaatsvinden onder toezicht van een gespecialiseerde arts op het gebied van gedragsstoornissen bij kinderen en/of adolescenten. Voor de aanvang van de behandeling is aangewezen: registratie van lengte en gewicht op de groeikaart en een beoordeling van de cardiovasculaire status (inclusief meten van bloeddruk en hartfrequentie en uitvragen van familie-anamnese op plotseling cardiaal/onverklaard overlijden, ventriculaire aritmie en psychische stoornissen). Niet gebruiken bij cardiovasculaire aandoeningen, tenzij hierover cardiaal advies van de kinderarts is verkregen. Tijdens behandeling de groei, de psychische gesteldheid (bv. controle op tics, agressief gedrag, suïcidaal gedrag, angst, agitatie, depressie, psychose, manie, wanen, ontwenningsverschijnselen, dwangstoornis) bloeddruk en de hartfrequentie minimaal eens per 6 maanden controleren en na elke dosisaanpassing. Verder is controle wegens het risico van misbruik en gebruik voor ontspanning aangewezen.

Methylfenidaat mag op de dag van een (geplande) operatieve ingreep niet worden gebruikt.

Methylfenidaat kan bij psychotische patiënten de gedrags- en denkstoornissen verergeren. Bij optreden van ongewenste gedragsverandering aanpassing van de behandeling overwegen: dosisverandering of onderbreking van de behandeling. Bij tekenen van cerebrale vasculitis de behandeling staken. Staken kan aangewezen zijn bij ontstaan of verergering van psychische stoornissen, suïcidale neigingen, toename van epileptische aanvallen, leukopenie, anemie, aanwijzingen voor nier- of leverfunctiestoornissen. Bij leukopenie, trombocytopenie, anemie of andere hematologische veranderingen (bv. die een indicatie zijn voor ernstige nier-of leveraandoeningen), overwegen de behandeling te staken. Bij vermoeden van groeivertraging de behandeling onderbreken. Indien de symptomen op paradoxale wijze juist verergeren, de dosering verlagen of de medicatie staken. Concerta niet gebruiken bij een ernstige vernauwing van het maag-darmstelsel, bij dysfagie of bij ernstige slikproblemen. Het niet-resorbeerbare omhulsel van de Concerta-tablet kan in de feces teruggevonden worden.

De gevolgen voor veiligheid en werkzaamheid op de lange termijn zijn onvolledig bekend. Na gebruik langer dan 1 jaar de behandeling jaarlijks onderbreken (bij voorkeur tijdens schoolvakanties) om na te gaan of voorzetting van de behandeling nog nodig is. Behandeling wordt gewoonlijk tijdens of na de puberteit gestaakt. Chronisch misbruik kan leiden tot gewenning en afhankelijkheid met een verschillende mate van abnormaal gedrag.

Het gebruik kan leiden tot verminderd reactie- en concentratievermogen; vele dagelijkse bezigheden (bv. autorijden) kunnen daarvan hinder ondervinden. Dit middel kan door pupilverwijding de oogdruk verhogen en een aanval van acuut glaucoom veroorzaken. Wees voorzichtig bij EEG-afwijkingen of epilepsie, geneesmiddelen- of alcoholafhankelijkheid of risicofactoren daarvoor en bij onderliggende medische aandoeningen waarbij een stijging van bloeddruk of hartfrequentie gevaar op kan leveren. Na staken is zorgvuldig toezicht nodig, omdat tijdens de behandeling een depressie of chronische hyperactiviteit kan zijn gemaskeerd. Methylfenidaat kan laboratoriumtesten op amfetaminen een vals-positieve uitslag geven, met name bij een immunoassay-screeningstest.

Niet gebruiken bij kinderen < 6 jaar en bij ouderen (> 60 jaar), omdat bij deze leeftijdsgroep de veiligheid en werkzaamheid niet zijn vastgesteld. De veiligheid en werkzaamheid voor het beginnen van een behandeling bij volwassenen met ADHD is evenmin vastgesteld en ook niet voor routinematige voortzetting van de behandeling bij het bereiken van een leeftijd van 18 jaar. Als het niet lukt de behandeling bij een 18-jarige te stoppen, kan het voortzetten van de behandeling op volwassen leeftijd nodig zijn; de noodzaak tot verdere behandeling moet regelmatig worden geëvalueerd. Bij nierinsufficiëntie en bij leverinsufficiëntie bestaat er geen ervaring met methylfenidaat.

Interacties

Relevant:
Afname methylfenidaat: de plasmaconcentratie daalt door efavirenz, etravirine en nevirapine.

Toename methylfenidaat: het metabolisme wordt geremd door ritonavir.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met clonidine.

Niet beoordeeld: carbamazepine kan het metabolisme van methylfenidaat versnellen.

Bij combinatie van Medikinet CR® met antacida of H2-antagonisten kan de afgifte van methylfenidaat worden versneld.


Interacties amfetaminen algemeen:

Relevant: toediening met of kort na het gebruik van een niet-selectieve MAO-remmer kan leiden tot een hypertensieve crisis. De combinatie moet worden vermeden.

Combinatie met cobicistat of ritonavir wordt ontraden.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met moclobemide, rasagiline en selegiline.

Niet beoordeeld: urine-alkaliserende middelen (zoals acetazolamide en natriumwaterstofcarbonaat) kunnen, evenals een vegetarische voeding, de uitscheiding van amfetamine en dexamfetamine met de urine verminderen. Urineaanzurende middelen (zoals ammoniumchloride) kunnen de uitscheiding van amfetamine en dexamfetamine met de urine vergroten.

Gastro-intestinale aanzurende middelen (zoals glutaminezuur, ascorbinezuur en vruchtsappen) kunnen de absorptie van amfetamine en dexamfetamine verminderen.

Tricyclische antidepressiva kunnen de cardiovasculaire effecten van amfetaminen versterken.

Amfetaminen kunnen de werking van antidopaminerg werkende antipsychotica verminderen.

Amfetaminen kunnen het effect van bloeddrukverlagende middelen verminderen.

Alcohol kan het effect op het centraal zenuwstelsel versterken.

Combinatie met gehalogeneerde anesthetica verhoogt het risico op plotselinge bloeddrukverhoging tijdens de operatie. Enkele fabrikanten ontraden combinatie op de dag van de operatie.

Dexamfetamine en methylfenidaat kunnen de analgetische werking van opioïden versterken; sedatie en ademhalingsdepressie ten gevolge van opioïden kan verminderen.

Disulfiram kan het metabolisme van amfetamine en dexamfetamine vertragen.

Haloperidol kan de centraal stimulerende effecten van amfetamine en dexamfetamine remmen. Acute dystonie is waargenomen bij gelijktijdige toediening.

Dexamfetamine en methylfenidaat kunnen het metabolisme van cumarinederivaten, fenobarbital, fenytoïne, primidon en sommige antidepressiva (TCA's en SSRI's) remmen.

 

Referenties

  1. MTA Cooperative Group., National Institute of Mental Health Multimodal Treatment Study of ADHD follow-up: changes in effectiveness and growth after the end of treatment., Pediatrics, 2004, 113, 762-9
  2. MTA Cooperative Group, National Institute of Mental Health Multimodal Treatment Study of ADHD follow-up: 24-month outcomes of treatment strategies for attention-deficit/hyperactivity disorder., Pediatrics, 2004, 113, 754-61
  3. Greydanus DE, et al, Attention deficit hyperactivity disorder across the lifespan: the child, adolescent, and adult., Dis Mon., 2007, 53, 70-131
  4. Jensen PS, et al, 3-year follow-up of the NIMH MTA study, J Am Acad Child Adolesc Psychiatry, 2007, 46, 989-1002
  5. Greenhill LL, et al, ADHD Study Group. A double-blind, placebo-controlled study of modified-release methylphenidate in children with attention-deficit/hyperactivity disorder., Pediatrics., 2002, 109, E39
  6. ZorgInstituut Nederland, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 05 nov 2014
  7. Informatorium Medicamentorum, (Interacties), Geraadpleegd 08 okt 2015
  8. Pelham WE, et al., Once-a-day Concerta methylphenidate versus three-times-daily methylphenidate in laboratory and natural settings, Pediatrics, 2001, 107(6), E105
  9. Schachter HM, et al, How efficacious and safe is short-acting methylphenidate for the treatment of attention-deficit disorder in children and adolescents? A meta-analysis, CMAJ, 2001, 27;165, 1475-88
  10. Swanson J, et al, Stimulant-related reductions of growth rates in the PATS, J Am Acad Child Adolesc Psychiatry., 2006, 45, 1304-1
  11. Van der Oord S, et al, Efficacy of methylphenidate, psychosocial treatments and their combination in school-aged children with ADHD: a meta-analysis, Clin Psychol Rev., 2008, Jun;28(5):, 783-800
  12. Wigal T, et al, Safety and tolerability of methylphenidate in preschool children with ADHD, J Am Acad Child Adolesc Psychiatry, 2006, 45, 1294-303
  13. Wigal SB, et al, Pharmacokinetics of methylphenidate in preschoolers with attention-deficit/hyperactivity disorder., J Child Adolesc Psychopharmacol, 2007, 17, 153-64
  14. Wolraich ML, et al, Randomized, controlled trial of oros methylphenidate once a day in children with attention-deficit/hyperactivity disorder, Pediatrics., 2001, 108, 883-92
  15. CBO, ADHD- Richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van ADHD bij kinderen en jeugdigen, www.cbo.nl, 2005
  16. Greenhill L et al. , Correlations between motor persistence and plasma levels in methylphenidate-treated boys with ADHD., Int J Neuropsychopharmacol. , 2001 , Jun;4(2):, 207-15
  17. Greenhill L et al. , Efficacy and safety of immediate-release methylphenidate treatment for preschoolers with ADHD., J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. , 2006 , Nov;45(11):, 1284-93
  18. Hungund BL et al. , Pharmacokinetics of methylphenidate in hyperkinetic children., Br J Clin Pharmacol. , 1979 , Dec;8(6):, 571-6
  19. Shaywitz SE et al. , Psychopharmacology of attention deficit disorder: pharmacokinetic, neuroendocrine, and behavioral measures following acute and chronic treatment with methylphenidate., Pediatrics. , 1982 , Jun;69(6):, 688-94
  20. Wargin W et al. , Pharmacokinetics of methylphenidate in man, rat and monkey. , J Pharmacol Exp Ther. , 1983 , Aug;226(2):, 382-6
  21. Banaschewsky T et al. , Long-acting medications for the hyperkinetic disorders. A systematic review and European treatment guideline., Eur Child Adolesc Psychiatry. , 2006 , Dec;15(8):, 476-95
  22. National Collaborating Centre for Mental Health. , Attention Deficit Hyperactivity Disorder: Diagnosis and Management of ADHD in Children, Young People and Adults., Leicester (UK): British Psychological Society (UK); , 2009
  23. Pliszka S et al. , Practice parameter for the assessment and treatment of children and adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder., J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. , 2007 , Jul;46(7):, 894-921
  24. Armstrong RB et al., Time course of treatment effect of OROS® methylphenidate in children with ADHD. , J Atten Disord. , 2012 , Nov;16(8):, 697-705
  25. Na KS et al. , Effect of osmotic-release oral system methylphenidate on learning skills in adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder: an open-label study., Int Clin Psychopharmacol. , 2013 , Jul;28(4), 184-92

Wijzigingen

  • 30 juni 2017 14:37: De beschikbare wetenschappelijke literatuur over de toepassing van methylfenidaat bij kinderen is opnieuw beoordeeld in samenwerking met de geneesmiddelcommissie van het Kenniscentrum Kind&Jeugd Psychiatrie. Dit heeft geleid tot een aanpassing in de onderhoudsdosering en de toevoeging van een doseeradvies voor de tablet met gereguleerde afgifte.