Ivermectine (oraal)

Stofnaam
Ivermectine (oraal)
Merknaam
Stromectol
ATC code
P02CF01
Doseringen
Nierfunctiestoornissen

Produkten, hulpstoffen, toediening en tekorten
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen

Interacties
Eigenschappen (PD/PK)

Registratiestatus
Middelen uit dezelfde ATC groep
Referenties
Versiebeheer

Eigenschappen Bron: ZorgInstituut Nederland - Farmacotherapeutisch Kompas

Anthelminticum. Ivermectine is een semi-synthetisch derivaat van avermectine, dat geïsoleerd wordt uit fermentatieproducten van Streptomyces avermitilis. Ivermectine bindt zich bij invertebraten selectief aan de door glutamaat gereguleerde chloride-ionkanalen die zich in de zenuw- en spiercellen bevinden, hierdoor wordt de permeabiliteit van het celmembraan vergroot met als gevolg verlamming en dood van de parasiet.

Ivermectine is werkzaam tegen nematoden en de schurftmijt (Sarcoptes scabies). Ivermectine werkt acaricide (mijtendodend) en niet ovicide (het doden van de eitjes).

Farmacokinetiek bij kinderen

Brussee et al. 2019 vonden de volgende farmacokinetische parameters (mediaan (90% betrouwbaarheidsinterval)) na een eenmalige orale toediening:

Leeftijd n= dosering CL (L/uur/kg)
2-5 jaar 80 0,1 of 0,2 mg/kg 0,346 (0,12-0,73)
6-12 jaar 120 0,2-0,6 mg/kg 0,352 (0,17-0,69)

Label dosisadvies Kinderformularium

< 15 kg: Off-label
≥ 15 kg: On-label

Toon SmPC tekst Toon SmPC tekst

SmPC tekst

Strongyloïdiase, scabies:
≥ 15 kg: 0,2 mg/kg/dosis eenmalig

Microfilariëmie:
≥ 15 kg: 0,15-0,2 mg/kg eenmaal per 6 maanden of 0,3-0,4 mg/kg eenmaal per jaar

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Tablet 3 mg, 6 mg.

Tabletten met lagere sterktes kunnen op individueel recept (en individuele dosering) geleverd worden  via GMP bereidende apotheken (o.a. De Ad hoc Bereider.) 

Overige info toediening/beschikbaarheid

Informatie over geneesmiddeltekorten

Doseringen

Strongyloïdiase, scabies, myiasis veroorzaakt door Hypoderma tarandi
  • Oraal
    • 1 maand tot 18 jaar
      [1] [2] [3] [4] [5] [7] [8] [9]
      • 0,2 mg/kg/dosis, éénmalig.

      •  Zo nodig herhalen na 7-14 dagen.

        Voor zeer jonge kinderen (< 15 kg) is geen geschikte toedieningsvorm in de handel. Schrijf ivermectine daarom alleen voor als er geen alternatief is. Overleg met de apotheker  over de toedieningsvorm-en wijze.
Microfilariëmie
  • Oraal
    • 1 maand tot 18 jaar
      [1] [2] [3] [4] [5] [7]
      • 0,15 - 0,2 mg/kg/dosis 1 x per 6 maanden. Dosering verdubbelen indien de behandeling slechts éénmaal per jaar kan plaatsvinden.

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

Er zijn geen gegevens bekend over doseeraanpassing bij nierfunctiestoornissen.

Bijwerkingen bij kinderen

Licht verhoogde creatine kinase concentraties (Stander 2020).

Bijwerkingen algemeen Bron: ZorgInstituut Nederland - Farmacotherapeutisch Kompas

Bij alle toepassingen

  • Soms (0,1-1%): volwassen (Ascaris-)wormen in de ontlasting.
  • Zeer zelden: toxische epidermale necrolyse (TEN) en Stevens-Johnsonsyndroom (SJS).
  • Verder zijn gemeld (frequentie van optreden onbekend): leverfunctiestoornissen waaronder acute hepatitis, stijging van leverenzymwaarden, hyperbilirubinemie. Hematurie. Voorbijgaande hypereosinofilie. Angio-oedeem. Dyspneu (bij inspanning), keelpijn, (verergering van) astma. Iridocyclitis. Urticaria, huiduitslag (papuleus), jeuk, overmatig zweten. Oedeem. Misselijkheid, braken, diarree, incontinentie voor ontlasting, (boven)buikpijn. Bedplassen, depressie, hallucinaties, leerhandicap, lusteloosheid, spraakzucht, vertraagd denken, verwardheid, zelfmoordgedachten. Huilen, vermoeidheid. Aandachtstoornis, ataxie, duizeligheid, vermindering of verlies van geheugen, smaakverlies, verminderd geestelijk vermogen, spraakstoornis (afasie), verminderd bewustzijn, coma. 

Bij de behandeling van strongyloidiasis

  • Vaak (1-10%): jeuk.
  • Soms (0,1-1%): huiduitslag, urticaria.
  • Verder zijn gemeld (frequentie van optreden onbekend): voorbijgaande eosinofilie, leukopenie, anemie en stijging van ALAT-waarde en/of alkalische fosfatase. Asthenie. Braken, buikpijn, obstipatie. anorexie, diarree, misselijkheid. Slaperigheid, vertigo, duizeligheid, tremoren.

Bij de behandeling van scabiës (schurft)

  • In het begin kan voorbijgaande toename van de jeuk voorkomen.

Bij de behandeling van door Wucheria bancrofti veroorzaakte filariasis

  • Hierbij lijkt de intensiteit van de bijwerkingen niet dosisafhankelijk te zijn, maar verband te houden met de concentratie microfilariae in het bloed.
  • Gemeld zijn (frequentie van optreden onbekend): koorts, hoofdpijn, asthenie, gevoel van zwakte, spierpijn, gewrichtspijn, anorexie, misselijkheid, (boven)buikpijn, hoest, ademhalingsproblemen, dyspneu, keelpijn, orthostatische hypotensie, koude rillingen, vertigo, hyperhidrose, pijn of vervelend gevoel in de testes, pijn elders in het lichaam.

Bij infectie met Onchocerca volvulus (rivierblindheid)

  • Als gevolg van het afsterven van de microfilariae, Mazzotti-achtige reacties: jeuk, uitgebreide urticaria, gewrichtspijn, spierpijn (waaronder abdominale spierpijn), koorts, oedeem, lymfadenitis, lymfadenopathie, misselijkheid, braken, diarree, palpitaties, orthostatische hypotensie, vertigo, tachycardie, asthenie, vermoeidheid, hoofdpijn, verergering van astma. Zeer zelden hematurie.
  • Ook zijn oculaire bijwerkingen gemeld, zoals een ongewoon gevoel in de ogen, oedeem van de oogleden, visusstoornissen, uveïtis anterior, conjunctivitis, conjunctivale bloeding, limbitis, keratitis en chorioretinitis of chorioditis; het is niet duidelijk in hoeverre deze reacties het gevolg zijn van de ziekte zelf (is mogelijk) of dat het bijwerkingen zijn van de behandeling met ivermectine (soms zijn de reacties ná de therapie gemeld). De reacties zijn zelden ernstig en verdwijnen over het algemeen zonder toepassing van corticosteroïden.

Bij infectie met meerdere parasieten

  • De incidentie en ernst van bijwerkingen kan hoger zijn.
  • Bij gelijktijdige ernstige Loa Loa-infectie (naast onchocerciasis) zijn o.a. gemeld: anafylactische reactie, nek- en rugpijn, oculaire hyperemie, conjunctivale bloeding, dyspneu, incontinentie voor urine en/of ontlasting, moeilijk staan/lopen, veranderingen in psychische toestand, veranderd bewustzijn; verwardheid, lethargie, stupor of coma, ernstige of zelfs fatale encefalopathie.

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Waarschuwingen en voorzorgen algemeen Bron: ZorgInstituut Nederland - Farmacotherapeutisch Kompas

De werkzaamheid en het doseerschema bij immuungecompromitteerde patiënten met intestinale strongyloidiasis zijn niet goed vastgesteld; na een eenmalige dosis ivermectine is persisterende infestatie gemeld.

Ivermectine is niet werkzaam tegen volwassen wormen van Filariae-species. Er is geen gunstig effect aangetoond op tropische pulmonale eosinofilie, op lymfadenitis of lymfangitis die bij infectie met Filariae zijn gezien. Behandeling met ivermectine dient niet ter profylaxe tegen infectie met filariae of anguillulose; er zijn geen gegevens waaruit blijkt dat ivermectine infectieuze larven bij mensen doodt of de rijping ervan voorkomt.

Neem in gebied waar Loa loa voorkomt speciale maatregelen voorafgaand aan het gebruik, in verband met de kans op ernstige (neurologische) bijwerkingen (waaronder encefalopathie; zie de rubriek Bijwerkingen). De intensiteit en ernst van deze bijwerkingen houdt waarschijnlijk verband met de mate van microfilariae in bloed; bij patiënten die ook geïnfecteerd zijn met Loa loa is die meestal hoog.

Neurologische toxiciteit, zoals een verminderd bewustzijn en coma, is (ook) gemeld bij patiënten zonder Loa loa-infectie. Dit wordt meestal verholpen met ondersteunende maatregelen en door het gebruik van ivermectine te staken.

Bij de eerste behandeling van onchocerciase kunnen ontstekingsreacties optreden op afbraakproducten van de afgestorven microfilariae. Na behandeling met een microfilaricide middel kunnen patiënten met hyperreactieve onchodermatitis of 'Sowda' (een huidaandoening vooral gezien in Jemen) eerder ernstige huidreacties (oedeem en verergering van onchodermatitis) krijgen.

Informeer de patiënt over tekenen en symptomen van ernstige huidreacties ('Severe cutaneous adverse reactions' of SCARs), zoals het Stevens-Johnsonsyndroom en toxische epidermale necrolyse, omdat deze gemeld zijn en fataal kunnen verlopen. Bij aanwijzingen voor deze aandoeningen het gebruik definitief staken en een andere behandeling overwegen.

Bij scabiës wordt bij voorkeur (volgens de LCI-richtlijn Scabiës, juli 2024) een tweede dosis gegeven, om de larven die na de eerste behandeling nieuw uit de eitjes komen (gem. na 4 dagen) meteen te doden. Voorkom uitstel van de tweede dosis ivermectine langer dan 10 dagen na de eerste dosis, om de verspreiding van scabiës in de omgeving tegen te gaan.

Interacties Bron: KNMP/Informatorium Medicamentorum

Relevant:
Ritonavir en lopinavir remmen het metabolisme.

ANTHELMINTHICA TEGEN NEMATODEN

Deze pagina geeft een overzicht van geneesmiddelen uit dezelfde ATC groep. Let op: Dit betekent niet per definitie dat deze middelen onderling uitwisselbaar zijn.

BENZIMIDAZOOLDERIVATEN

Albendazol

Eskazole
P02CA03
P02CA01
IMIDAZOTHIAZOOLDERIVATEN

Levamisol

Elmisol
P02CE01

Referenties

  1. Merck Sharp & Dohme BV, SmPC Stromectol (RVG 28341) 03-09-2015, www.geneesmiddeleninformatiebank.nl
  2. Bécourt, C., et al. , Treatment of scabies with oral ivermectin in 15 infants: a retrospective study on tolerance and efficacy, Br J Dermatol, 2013, 169 (4), 931-3
  3. Wilkins, A. L., et al. , Question 1: Is it safe to use ivermectin in children less than five years of age and weighing less than 15 kg?, Arch Dis Child, 2018, 103 (5), 514-519
  4. Levy, M., et al. , Ivermectin safety in infants and children under 15 kg treated for scabies: a multicentric observational study., Br J Dermatol, 2020, 182 (4):1, 003-1006
  5. Gwee, A., et al. , Population pharmacokinetics of ivermectin for the treatment of scabies in Indigenous Australian children, PLoS Negl Trop Dis, 2020, 14 (12), e0008886
  6. Brussee, J. M., et al. , Ivermectin Dosing Strategy to Achieve Equivalent Exposure Coverage in Children and Adults, Clin Pharmacol Ther, 2019, 106 (3), 661-667
  7. Ständer, S., et al., Effectiveness and adverse events of ivermectin treatment for scabies in 30 infant patients: report from a German single centre, J Eur Acad Dermatol Venereol, 2020, 34 (11, e736-e737
  8. Kan, B., et al. , Reindeer warble fly-associated human myiasis,Scandinavia, Emerg Infect Dis, 2013, 19 (5), 830-2
  9. Nordal, E., et al. , Acute Seizures in a 10-Year Old Boy., Pediatr Infect Dis J, 2020, 39 (11), 1063-1064
  10. Informatorium Medicamentorum, (Interacties, verminderde nierfunctie), Geraadpleegd 28 juli 2020
  11. ZorgInstituut Nederland, Farmacotherapeutisch kompas (Eigenschappen, bijwerkingen, contra-indicaties, waarschuwingen en voorzorgen), Geraadpleegd 21 april 2021

Wijzigingen

Therapeutic Drug Monitoring


Overdosering