Spironolacton

Stofnaam
Spironolacton
Merknaam
ATC code
C03DA01
Apotheek icon
Voor ouders op Apotheek.nl
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Label dosisadvies Kinderformularium

On-label

Toon SmPC tekst

SmPC tekst

Diurese:
Kinderen: doorgaans 1-3 mg/kg/dag verdeeld over meerdere giften.
 

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Tablet 12,5 mg, 25 mg, 50 mg, 100 mg
Drank 1 mg/ml; 5 mg/ml
Capsule 0,5 mg, 1 mg, 2 mg, 5 mg, 10 mg

Eigenschappen

Kaliumsparend diureticum, dat zijn werking voornamelijk in de distale tubulus uitoefent door een competitief antagonisme met aldosteron. Remt de uitwisseling van natriumionen in de tubulusvloeistof tegen kaliumionen uit de tubuluscellen.

Kinetische gegevens

Geen informatie

Algemene opmerkingen

Keuzemiddel bij bijnierhyperplasie.

Doseringen

Indicatie: Overvulling en oedeem.
  • Oraal
    • Prematuren Zwangerschapsduur < 37 weken
      [4] [5]
      • 1 - 2 mg/kg/dag in 1 - 2 doses
    • a terme neonaat
      [4] [5]
      • 1 - 2 mg/kg/dag in 1 - 2 doses
    • 1 maand tot 18 jaar
      [3]
      • 1 - 3 mg/kg/dag in 1 - 2 doses , max: 200mg/dag

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

Er zijn geen gegevens bekend over doseeraanpassing bij nierfunctiestoornissen.

KALIUMSPARENDE MIDDELEN

OVERIGE KALIUMSPARENDE MIDDELEN
C03DB02

Bijwerkingen bij kinderen

Hyperkaliemie, bij mannen gyneacomastie.

Bijwerkingen bij volwassenen

Zeer vaak (> 10%): hoofdpijn. Slechte spijsvertering, diarree. Hyperkaliëmie. Vermoeidheid, slaperigheid. Verminderd libido, erectieproblemen, potentiestoornissen, gynaecomastie (mannen). Pijnlijke borsten, stoornissen aan de borst, menstruatiestoornissen, (irreversibele) stemverlaging (vrouwen).

Vaak (1–10%): misselijkheid, braken. Hyponatriëmie (m.n. in combinatie met thiaziden). Verandering in vaginale afscheiding, verminderd libido (vrouwen), amenorroe, post–menopauzale bloedingen.

Soms (0,1–1%): zwakheid, lethargie (bij cirrose), paresthesie. Huiduitslag, urticaria, erytheem, chloasma. Spierkrampen. Acidose (bij leverproblemen). Verwarring. Verhoogd serumcreatinine.

Zelden (0,01–0,1%): agranulocytose, trombocytopenie. Verlamming, paraplegie van de ledematen (door hyperkaliëmie). Dehydratie, porfyrie, tijdelijke stijging van het stikstofgehalte in bloed en urine. Eosinofilie, eczeem.

Zeer zelden (< 0,01%): maagontsteking, maagzweer, maag-darmkrampen, darmbloeding. Acuut nierfalen. Alopecia, eczeem, erythema annulare centrifugum (EAC). Systemische lupus erythematosus. Borstkanker. Vasculitis. Hepatitis. Androgene effecten zoals hirsutisme.

Verder zijn gemeld: duizeligheid. Ataxie. Reversibele hyperchloremische metabole acidose (bij gedecompenseerde levercirrose). Lichte hypotensie.

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Contraindicaties bij volwassenen

Acute of progressieve nierziekte,  ernstige nierinsufficiëntie (m.n. bij creatinineklaring < 25 ml/min). Anurie. Hyperkaliëmie. Hyponatriëmie.

Waarschuwingen en voorzorgen bij kinderen

Cave ritmestoornissen en gebruik bij digoxine of corticosteroiden. Bij een hoog kalium combineren met hydrochloorthiazide.

Spironolactondrank is opgelost in acetem, een mengsel van geacetyleerde monoglyceriden. De drank kan niet via een pvc sonde toegediend worden omdat acetem weekmakers uit pvc kan losmaken. Toediening via een pur of siliconrubber sonde is wel mogelijk.

Waarschuwingen en voorzorgen bij volwassenen

Regelmatig elektrolyten controleren, vooral bij meer kans op hyperkaliëmie zoals bij ouderen, overmatig braken, diabetes mellitus, lever- of nierfunctiestoornissen en bij comedicatie met enkele geneesmiddelen (zie onder 'interacties'). Gebruik van andere kaliumsparende diuretica, kaliumsuppletie of kaliumhoudende voedingsmiddelen (kunstzout) dient te worden vermeden wegens het risico van hyperkaliëmie. In verband met het risico van hyperkaliëmie bij diabetes mellitus eerst de nierfunctie controleren alvorens met de behandeling te starten. Instellen van de therapie bij levercirrose met ascites dient bij voorkeur langzaam, onder zorgvuldige controle en in de kliniek plaats te vinden, omdat coma hepaticum kan optreden. Na langdurige toediening van hoge doses is in dierproeven carcinogeniteit gebleken. De fluorometrische bepaling van cortisol kan worden gestoord.

Interacties

Relevant: de werking van mitotaan kan worden geblokkeerd.

Spironolacton en androgenen kunnen elkaars werking tegengaan.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor een hoger relatief risico op ulcus pepticum of bloedingen bij gebruik van de combinatie met corticosteroïden, NSAID's of SSRI's.

Niet beoordeeld: bij combinatie met ammoniumchloride neemt het risico op acidose toe.

Interacties kaliumsparende diuretica algemeen

Relevant: NSAID's veroorzaken water- en zoutretentie, waardoor hartfalen kan optreden of verergeren. Dit effect kan al optreden binnen enkele dagen na start van het NSAID en is vooral van belang bij ernstig hartfalen. De combinatie wordt bij voorkeur vermeden; als dit niet mogelijk is, moet de nierfunctie worden gecontroleerd en te sterke ontwatering worden vermeden.

Combinatie met een kaliumzout dient bij voorkeur te worden vermeden, omdat hyperkaliëmie kan optreden. Bij combinatie dient de plasmakaliumconcentratie te worden gecontroleerd.
Bij combinatie met een RAAS-remmer kan hyperkaliëmie optreden; de plasmakaliumconcentratie dient te worden gecontroleerd.

Referenties

  1. ZorgInstituut Nederland, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 27 nov 2015
  2. Informatorium Medicamentorum, (Interacties), Geraadpleegd 12 juni 2018
  3. Accord Healthcare Limited, SmPC Spironolacton (RVG 24025) 02-12-2015, www.geneesmiddeleninformatiebank.nl
  4. Brand, PLP et al, Werkboek Kinderlongziekten, VU Uitgeverij, 2001
  5. Werkgroep Neonatale Farmacologie NVK sectie Neonatologie, Expert opinie, 28 maart 2018

Wijzigingen

  • 14 augustus 2018 14:01: De doseeradviezen voor (premature) neonaten zijn herzien op basis van expert opinie van de werkgroep neonatale farmacologie.
  • 21 augustus 2017 10:09: Het aanvullende advies om te combineren met thiazide bij een laag kalium is verwijderd uit de spironolacton monografie. Dit advies heeft meer betrekking op de toepassing van hydrochloorthiazide waarbij geldt dat bij een laag kalium spironolacton toegevoegd moet worden.
  • 04 oktober 2016 08:09: Capsules met lage sterktes als beschikbare toedieningsvorm toegevoegd