Trimethoprim

Stofnaam
Trimethoprim
Merknaam
ATC code
J01EA01
Apotheek icon
Voor ouders op Apotheek.nl
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Label dosisadvies Kinderformularium

< 5 jaar: Off-label
≥ 5 jaar: On-label

Toon SmPC tekst

SmPC tekst

Acute ongecompliceerde UWI, BLI
5-12 jaar: 6-9 mg/kg/dag in 2-3 doses, gedurende 3-7 dagen,
>12 jaar: 2dd 200 mg OF 1 dd 300 mg (UWI)
Profylaxe en onderhoudsbehandeling van chronische uwi:
5-12 jaar: 50 mg 's avonds in 1 dosis gedurende 3-12 mnd of langer,
>12 jaar: 100 mg 's avonds in 1 dosis gedurende 3-12 mnd of langer.

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Tablet 100 mg, 300 mg
Drank/suspensie 10 mg/ml (als doorgeleverde bereiding)

Eigenschappen

De werking berust op blokkering van het enzym dihydrofoliumzuurreductase, waardoor de reductie van dihydrofoliumzuur tot tetrahydrofoliumzuur wordt voorkomen met als gevolg een remming van de biosynthese van nucleïnezuren en eiwitten. De affiniteit van trimethoprim voor het bacteriële enzym is vele malen groter dan voor het menselijke enzym.

Gewoonlijk gevoelig zijn: Staphylococcus aureus (MSSA; meticillinegevoelige variant) en Enterococcus faecalis, Raoultella spp.

Verworven resistentie kan een probleem zijn bij: overige enterococci, Haemophilus influenzae, Citrobacter spp., Enterobacter spp., Escherichia coli, Hafnia alvei, Klebsiella spp., Morganella spp., Proteus mirabilis, Providencia spp., Salmonella spp., Serratia spp. en Yersinia spp.

Ongevoelig zijn: Staphylococcus aureus (MRSA; meticilline resistent), Pseudomonas aeruginosa, Shigella sonnei, Neisseria spirochaetes, Mycobacterium tuberculosis, Chlamydiaceae, Mycoplasma spp., Rickettsia spp.

Kinetische gegevens

De volgende kinetische parameters zijn gevonden bij 36 kinderen van 0-13 jaar:

 10 mg/kg eenmalig (n=18)
[Rylance]
2 dd 3 mg/kg steady state (n=18)
[Hoppu]
Cmax 6 ± 1,9 mg/l 2,2-2,3 µg/ml
Tmax 2,2 ± 1,2 uur 1,7-2,3 uur
6,8 ± 1,6 uur 3,7-5,4 uur
Vd 2,24 ± 0,57 l/kg 0,86-1,08 l/kg
Cl 0,241 ± 0,079 l/kg/uur 0,14-0,17 l/kg/uur

Doseringen

Indicatie: Ongecompliceerde urineweginfecties
  • Oraal
    • 3 maanden tot 5 jaar
      [5] [6] [7]
      • 6 - 9 mg/kg/dag in 2 doses
      • Behandelduur:

        zie behandelprotocol. De behandelduur kan variëren van 3-5 dagen.

    • 5 jaar tot 12 jaar
      [4]
      • 6 - 9 mg/kg/dag in 1 - 2 doses
      • Behandelduur:

        zie behandelprotocol. De behandelduur kan variëren van 3-5 dagen.

      • Advies inname/toediening:

        Bij eenmaaldaagse dosering: innemen in de avond.

    • 12 jaar tot 18 jaar
      [4]
      • 300 mg/dag in 1 dosis
      • Behandelduur:

        zie behandelprotocol. De behandelduur kan variëren van 3-5 dagen.

      • Advies inname/toediening:

        's Avonds innemen

Indicatie: Bovenste luchtweg infectie
  • Oraal
    • 3 maanden tot 5 jaar
      [5] [6]
      • 6 - 9 mg/kg/dag in 2 doses
      • Behandelduur:

        zie behandelprotocol. De behandelduur kan variëren van 7-10 dagen.

    • 5 jaar tot 12 jaar
      [4]
      • 6 - 9 mg/kg/dag in 1 - 2 doses
      • Behandelduur:

        zie behandelprotocol. De behandelduur kan variëren van 7-10 dagen.

    • 12 jaar tot 18 jaar
      [4]
      • 400 mg/dag in 2 doses
      • Behandelduur:

        zie behandelprotocol. De behandelduur kan variëren van 7-10 dagen.

Indicatie: Onderhoudsbehandeling chronische en profylaxe recidiverende urineweginfecties, profylaxe vesico-ureterale reflux (VUR), neurogene blaas, blaasledigingsstoornissen en urinewegobstructie
  • Oraal
    • 0 jaar tot 5 jaar
      [1] [8]
      • 2 mg/kg/dag in 1 dosis , max: 50mg/dag
      • Advies inname/toediening:

        's Avonds innemen

    • 5 jaar tot 12 jaar
      [4]
      • 50 mg/dag in 1 dosis
      • Advies inname/toediening:

        's Avonds innemen

    • 12 jaar tot 18 jaar
      [4]
      • 100 mg/dag in 1 dosis
      • Advies inname/toediening:

        's Avonds innemen

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

Aanpassingen als volgt:

GFR 50-80 ml/min/1.73 m2
Aanpassing niet nodig
GFR 30-50 ml/min/1.73 m2
Aanpassing niet nodig
GFR 10-30 ml/min/1.73 m2
aanvankelijk de standaarddosering gedurende 3 dagen, vervolgens halve dosering per gift. Geen intervalverlenging.
GFR < 10 ml/min/1.73 m2
Gebruik wordt ontraden

SULFONAMIDEN EN TRIMETHOPRIM

SULFONAMIDEN MET TRIMETHOPRIM INCLUSIEF AFGELEIDEN
J01EE01
J01EE03
MIDDELLANG WERKENDE SULFONAMIDEN
J01EC02

Bijwerkingen bij volwassenen

Vaak (1–10%): misselijkheid, braken. Huiduitslag, jeuk.

Zelden (0,01–0,1%): allergische reacties zoals angio-oedeem, anafylactische reacties, koorts, serumziekte. Erythema multiforme, Stevens-Johnsonsyndroom, toxische epidermale necrolyse. Hematologische afwijkingen door folinezuurdeficiëntie (megaloblastaire anemie, hypersegmentatie van granulocyten), hemolytische anemie bij G6PD-deficiëntie, pancytopenie.

Zeer zelden (< 0,01%): aseptische meningitis (snel reversibel na staken van de behandeling). Pseudomembraneuze colitis.

Verder zijn gemeld: zere mond, zere tong. Stijging kaliumspiegel. Verergering porfyrie.

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Contraindicaties bij volwassenen

Ernstige lever- en nierfunctiestoornissen. Ernstige afwijkingen in het bloedbeeld, zoals granulocytopenie, trombocytopenie en megaloblastaire anemie.

Waarschuwingen en voorzorgen bij volwassenen

Geef bij risicofactoren voor hematologische bijwerkingen (bv. hypoalbuminemie, hoge leeftijd, verminderde nierfunctie en verminderde beenmergreserve) foliumzuur of folinezuur; de profylactische doseringen beïnvloeden niet de antibacteriële activiteit van trimethoprim. Wees voorzichtig bij bestaande lichte tot matige hematologische afwijkingen. Ook bij manifest of dreigend tekort aan foliumzuur (bv. alcoholicus, zwangere) foliumzuursuppletie geven. Bij langdurige behandeling regelmatig het bloedbeeld incl. foliumzuurgehalte in bloed (bv. 1×/mnd.) controleren.

Indien bij luchtweginfecties binnen 48 uur geen verbetering wordt waargenomen, op geleide van een kweek op andere middelen overschakelen.

Toediening aan patiënten met acute porfyrie vermijden.

Bij optreden van huiduitslag de toediening staken.

Trimethoprim kan vals-verhoogde plasmacreatininespiegels geven. Trimethoprim interfereert met de bepaling van methotrexaat in het serum wanneer gebruik gemaakt wordt van Lactobacillus caseï.

Interacties

Trimethoprim remt CYP2C8 en OCT.

Relevant:
Afname trimethoprim: de werkzaamheid kan afnemen door folinezuur, therapiefalen is gemeld.

Overig effect: trimethoprim kan de toxiciteit van methotrexaat verhogen; vooral hematologische toxiciteit is gemeld. Trimethoprim dient te worden vermeden.

De concentratie van fenytoïne stijgt. Een ander antibioticum wordt aanbevolen.

Bij combinatie met een RAAS-remmer of een kaliumsparend diureticum kan hyperkaliëmie optreden; de kaliumconcentratie moet worden gecontroleerd.

Niet relevant: de concentratie van repaglinide stijgt.

Niet beoordeeld:bij combinatie met pyrimethamine (meer dan 25 mg per week) kan megaloblastaire anemie optreden.

De concentratie van digoxine bij ouderen kan stijgen.
Bij combinatie met middelen die bij fysiologische pH positief geladen zijn en die door een actief renaal proces worden uitgescheiden (zoals procaïnamide en amantadine), kan de concentratie van een of beide middelen stijgen.

Interacties antibacteriele middelen algemeen:

Relevant: de werking van oraal buiktyfusvaccin kan worden verminderd bij gelijktijdige inname van antibacteriële middelen. Gescheiden inname met een interval van 3 dagen wordt aanbevolen. Alternatief: parenteraal buiktyfusvaccin.

Het effect van cumarinederivaten kan worden versterkt, waarschijnlijk door een verhoogde afbraak van stollingsfactoren gedurende de koortsperiode.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met orale anticonceptiva (dit geldt niet voor de enzyminducerende antibiotica rifabutine en rifampicine) of met TNF-α-antagonisten.

Referenties

  1. Hartwig NC, et al, Vademecum pediatrische antimicrobiële therapie, 2005
  2. Informatorium Medicamentorum, (Interacties, Verminderde nierfunctie), Geraadpleegd 12 okt 2018
  3. ZorgInstituut Nederland, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 01 nov 2016
  4. Centrafarm BV, SmPC Trimethoprim (RVG 55722) 09-06-2016, www.geneesmiddeleninformatiebank.nl
  5. Hoppu K. , Age differences in trimethoprim pharmacokinetics: need for revised dosing in children? , Clin Pharmacol Ther, 1987, Mar;41(3), 336-43
  6. Rylance GW et al. , Single dose pharmacokinetics of trimethoprim., Arch Dis Child., 1985, Jan;60(1), 29-3
  7. Lidefelt KJ et al. , Single dose treatment of cystitis in children., Acta Paediatr Scand., 1991, Jun-Jul;80(6-7), 648-53
  8. Brendstrup L et al. , Nitrofurantoin versus trimethoprim prophylaxis in recurrent urinary tract infection in children. A randomized, double-blind study. , Acta Paediatr Scand, 1990, Dec;79(12), 1225-34
  9. Pinxteren, van B et al. , NHG-Standaard Urineweginfecties (derde herziening)., Huisarts Wet, 2013, 56(6):, 270-80

Wijzigingen

  • 15 mei 2018 12:22: Leeftijdsondergrens op 0 jaar om te verduidelijken dat doseeradvies profylaxe ook voor neonaten geldt.
  • 01 november 2016 12:07: De beschikabre wetenschappelijke literatuur over de toepassing van trimethoprim bij kinderen is opnieuw beoordeeld. Dit heeft geleid tot de toevoeging van een doseeradvies voor kinderen van 3 maanden tot 5 jaar en de toevoeging van profylactische toepassing. Tevens zijn kinetische gegevens toegevoegd aan de monografie.