Testosteron

Stofnaam
Testosteron
Merknaam
Andriol, Sustanon, Androgel, Testim
ATC Code
G03BA03
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Label dosisadvies Kinderformularium

Off-label

Toon registratiestatus

Niet geregistreerd voor kinderen.

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Capsule "testocaps" (undecanoaat) 40 mg (Andriol)
Gel 10 mg/g (Androgel, Testim); 20 mg/g  (Tostran)
Injectievloeistof:
Sustanon 250: Per ml inj.vlst Testosteronpropionaat 30 mg, Testosteronfenylpropionaat 60 mg, Testosteronisocaproaat 60 mg, Testosterondecanoaat 100 mg,

Creme ad-hoc bereiding, 2% testosteron in lanettecreme, 10 g.

Eigenschappen

Androgeen. Testosteron is met de belangrijkste metaboliet dihydrotestosteron verantwoordelijk voor de ontwikkeling en handhaving van primaire en secundaire geslachtskenmerken. Het vervult ook functies in o.a. de huid, spieren, lever, nieren, en het skelet, beenmerg en centrale zenuwstelsel. Bij behandeling van primair hypogonadisme wordt normalisatie van gonadotropineniveaus gezien. Tevens leidt suppletietherapie bij hypogonadale volwassen mannen tot toename van spiermassa, vermindering van de hoeveelheid lichaamsvet, toename van de botdichtheid en verbetering van het seksueel functioneren, inclusief libido en erectiele functie.

Kinetische gegevens

Geen informatie

Doseringen

Ga snel naar:

Indicatie: Substitutietherapie, hypogonadisme
  • Transdermaal
    • ≥ 18 jaar
      [4]

      • Androgel of Testim: 50-100 mg/dag in 1 dosis.
        Tostran: 40-80 mg/dag in 1 dosis.
Indicatie: Puberteitsinductie
  • Intramusculair
    • Jongens 12 jaar tot 18 jaar
      • 25 - 50 mg/dosis 1 x per 4 weken Dosering elke 6 maanden ophogen tot een volwassen dosering van 200-250 mg elke 2-3 weken is bereikt.
        Opklimschema:
        25-50 mg elke 4 weken, gedurende 6 maanden
        100 mg elke 4 weken, gedurende 6 maanden
        100 mg elke 3 weken, gedurende 6 maanden
        150 mg elke 3 weken, gedurende 6 maanden
        200 mg elke 3 weken, gedurende 6 maanden
        200-250 mg elke 2-4 weken, onbeperkt
        Hierna wordt Sustanon in deze dosering gehandhaafd of kan besloten worden over te gaan op een testosteron gel (Androgel®) of eventueel testosteron pleisters.
  • Transdermaal
    • Jongens 12 jaar tot 18 jaar
      [4]

      • Androgel of Testim: 12,5-25 mg/dag in 1 dosis;
        Tostran: 10 mg/dag bij late rijpers

        Bij late rijpers: gedurende 2 weken. Zo nodig na 1 maand herhalen.

         

      • Cave overdosering. Strict volgens voorschrift gebruiken.
Indicatie: Priming voorafgaand aan groeihormoontest
  • Oraal
    • ≥ 9 jaar
      [4]
      • 240 mg/dag in 2 doses
      • Behandelduur:

        5 dagen

  • Intramusculair
    • ≥ 9 jaar
      [4]
      • 5 dagen voor de test 100 mg/dosis éénmalig
Indicatie: Constitutioneel vertraagde puberteit
  • Oraal
    • Jongens 12 jaar tot 18 jaar
      [4]
      • Startdosering: 40 mg/dag in 1 dosis Gedurende 1 maand
      • Onderhoudsdosering: 80 mg/dag in 2 doses Gedurende 2 maanden
  • Intramusculair
    • Jongens 12 jaar tot 18 jaar
      [4]
      • 100 mg/dosis 1 x per 3 weken In totaal 4-6 giften
Indicatie: Groeiremming
  • Intramusculair
    • Jongens 12 jaar tot 18 jaar
      [4]
      • 500 mg/dosis 1 x per 2 weken

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

GFR ≥10 ml/min/1.73m2: aanpassing van de dosering is niet nodig.

GFR <10 ml/min/1.73m2: een algemeen advies kan niet worden gegeven.

Bijwerkingen

Priapisme en andere symptomen van seksuele overstimulatie, veranderde libido, gynaecomastie. Remming spermatogenese, azoöspermie, verkleining testes en verminderd volume van het ejaculaat. Goedaardige prostaathyperplasie, prostatitis, prostaat– of borstinduratie, borst– of testikelpijn, stijging PSA, verhoogde waarden van estradiol. Hoofdpijn, migraine, tremor. Opvliegers, hypertensie, hart– of vaataandoening, duizeligheid. Slaapapneu, snurken, dyspneu, bronchitis, hoest, sinusitis, dysfonie. Acne, huiduitslag, urticaria, alopecia, seborroe, droge huid, hirsutisme, jeuk, pijn, erytheem, perifeer oedeem, hematoom en andere reacties op de toedieningsplaats. Spieraandoeningen, stijfheid van de skeletspieren, spierkramp, gewrichtspijn, pijn in de ledematen, verhoogde waarden van creatinekinase., Depressie, vijandigheid, agressie, prikkelbaarheid, angst, nervositeit, emotionele labiliteit, slapeloosheid. Geheugenverlies, paresthesie, hyperesthesie. Misselijkheid, buikpijn, diarree, verminderde urinevorming, urineretentie, urinewegaandoening, nocturie, dysurie. Vermoeidheid, asthenie, hyperhidrose en nachtelijk zweten. Overgevoeligheid, anafylactische reactie (bij de injectie). Abnormale leverfunctietest, verhoogde waarden van ASAT, (cholestatische) geelzucht. Polycytemie, stijging Hb en hematocrietwaarden, verandering lipidenprofiel (toename LDL, triglyceriden, afname HDL). Gewichtstoename, verhoogde eetlust. Water- en zoutretentie met oedeem bij hoge doses of langdurige toediening. Bij prepuberale jongens: voortijdige geslachtelijke rijping, vergroting van de penis, frequenter optredende erecties en voortijdige sluiting van de epifysairschijven. Bij langdurig gebruik van hoge doses androgenen, vooral de 17-α-alkylgesubstitueerde verbindingen, zijn een enkele maal levertumoren beschreven. Bij te snelle intramusculaire toediening van het undecanoaat is zelden pulmonale micro-embolie van de olie-achtige oplossing opgetreden met reversibele symptomen zoals hoest, dyspneu, malaise, overmatig zweten, pijn op de borst, duizeligheid, paresthesie of syncope.

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Contraindicaties

Prostaat- en mammacarcinoom bij de man (in de anamnese). Levertumoren (in de anamnese). Sustanon: pinda– of soja–allergie. Testim: soja-allergie.

Waarschuwingen en voorzorgen bij kinderen

De samenstelling van Sustanon 250 is anders dan de samenstelling van Sustanon 100, dus niet zonder meer uitwisselbaar.
Creme: Cave overdosering: systemische opname. Strikt volgens voorschrift gebruiken. Cave opname bij moeder tijdens smeren: handschoenen dragen. Toepassing van androgenen bij prepuberale jongens dient onder zorgvuldige controle plaats te vinden om voortijdige sluiting van de epifysairschijven of voortijdige geslachtelijke rijping te voorkomen.

Waarschuwingen en voorzorgen

Vóór behandeling pre-existent prostaatkanker uitsluiten; androgenen kunnen de progressie van subklinisch prostaatkanker en goedaardige prostaathyperplasie versnellen. Bij goedaardige prostaathyperplasie kan acute obstructie van de urethra optreden; in dat geval, evenals bij priapisme of oligospermie, de behandeling onderbreken en bij eventuele hervatting lagere doses gebruiken. Tijdens behandeling prostaatklier en borst ten minste eenmaal per jaar controleren (rectaal toucher, serum-PSA), bij ouderen en risicopatiënten tweemaal per jaar, bij gebruik van de Sustanon injectievloeistof gedurende het eerste jaar, elke 3 maanden. De serumcalciumspiegel regelmatig controleren indien er risico van hypercalciëmie bestaat door botmetastasen. Bij (latent) hartfalen, ischemisch hartlijden, gestoorde nier- of leverfunctie, hypertensie, epilepsie en migraine regelmatig controleren, omdat androgenen vochtretentie kunnen veroorzaken. Indien bij patiënten met een ernstige hart-, lever of nieraandoening oedeem optreedt, de toediening staken. Vooral bij obesitas en chronische longziekten in de anamnese kunnen testosteronesters het slaapapneu syndroom induceren of verergeren. Bij leververgroting of het vermoeden van een intra-abdominale bloeding de aanwezigheid van een levertumor overwegen en in dat geval de toediening staken. Toepassing van androgenen bij prepuberale jongens dient onder zorgvuldige controle plaats te vinden om voortijdige sluiting van de epifysairschijven of voortijdige geslachtelijke rijping te voorkomen. Tijdens een behandeling met androgenen kan het PBI ('protein-bound iodine') dalen; dit heeft geen klinische betekenis. Testosteronplasmaconcentraties behoren bij behandeling met testosteron in het normale bereik te liggen. Consensus over de specifieke leeftijdsgebonden plasmareferentiewaarden ontbreekt; wel is duidelijk dat de fysiologische serumtestosteronwaarden afnemen met de toename van de leeftijd. Bij langdurige behandeling de volgende parameters periodiek controleren: hemoglobine, hematocriet (om polycytemie te onderkennen), leverfunctie en serumlipiden (bij gebruik van de injectievloeistof, het eerste jaar elke 3 maanden, vervolgens jaarlijks). Klinische symptomen zoals prikkelbaarheid, nervositeit, gewichtstoename, verlengde of frequente erecties kunnen gevolg zijn van overmatige blootstelling aan androgeen die een dosisaanpassing vereist. De intramusculaire toediening van het undecanoaat moet zeer langzaam plaatsvinden, omdat zelden pulmonale micro-embolie van de olie-achtige oplossing kan optreden met reversibele symptomen zoals hoest, dyspneu, malaise, overmatig zweten, pijn op de borst, duizeligheid, paresthesie of syncope. Daarom is observatie nodig gedurende en direct na injectie. Bij gebruik van de gel kan door nauw huid-op-huid contact testosteron worden overgebracht en resulteren in toename van de testosteronspiegel in serum en bijwerkingen bij herhaald contact (onopzettelijke androgenisatie). De gel daarom niet voorschrijven indien de kans aanzienlijk is dat de veiligheidsvoorschriften niet worden opgevolgd (bv. zwaar alcoholisme, druggebruik, ernstige psychiatrische aandoeningen). Voor Nebido en Tostran ontbreekt de ervaring bij mensen met gestoorde nier- of leverfunctie en is de ervaring bij mensen > 65 jaar beperkt.  Testosteronsuppletietherapie kan een positief resultaat geven bij dopingtests.

Interacties

Relevant: de werking van cumarinederivaten wordt versterkt, mogelijk door onderdrukking van stollingsfactoren; er zijn aanwijzingen dat 17α-alkyl-gesubstitueerde verbindingen sterker potentiëren.

Niet beoordeeld: het hypoglykemische effect van bloedglucoseverlagende middelen kan worden versterkt.

Corticosteroïden kunnen de vorming van oedeem versterken.

Referenties

  1. Rademaker C.M.A. et al, Geneesmiddelen-Formularium voor Kinderen, 2007
  2. ZorgInstituut Nederand, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 18 nov 2014
  3. Informatorium Medicamentorum, (Interacties), Geraadpleegd 18 nov 2014
  4. Noordam C et al, Werkboek Kinderendocrinologie, digitale publicatie op www.nvk.nl (alleen leden), 2010

Wijzigingen

  • 21 december 2015 14:00: Correctie toedieningsweg bij groeiremming bij jongens (IM ipv oraal)