Verapamil

Stofnaam
Verapamil
Merknaam
ATC code
C08DA01
Apotheek icon
Voor ouders op Apotheek.nl
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Label dosisadvies Kinderformularium

Supraventriculaire tachycardie: On-label

Toon SmPC tekst

SmPC tekst

Supraventriculaire tachycardie:
Kinderen:
Oraal: 4-8 mg/kg/dag in 3 doses
Intraveneus: 0,1 mg/kg

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Injectievloeistof 2,5 mg/ml
Dragee (hydrochloride) 40 mg, 80 mg, 120 mg
Tablet (hydrochloride) 40 mg, 80 mg, 120 mg
Tablet (hydrochloride) MGA 120 mg, 180 mg, 240 mg

Eigenschappen

Calciumantagonist met fenylalkylaminestructuur. Klasse IV-antiaritmicum. Verapamil is een racemisch mengsel van R– en S–verapamil; deze zijn beide farmacologisch actief; S–verapamil is potenter dan R–verapamil. Het remt de langzame influx van Ca2+-ionen door de celmembraan van de contractiele en prikkelgeleidende cellen in het hart en van glad spierweefsel van coronaire en perifere arteriën, waardoor de contractie vermindert en een remmend effect op de sinusknoop en de AV-geleiding optreedt. Hierdoor neemt de coronaire doorbloeding toe en daalt de perifere arteriële weerstand. De zuurstofbehoefte van het myocard vermindert en de zuurstoftoevoer verbetert.

Kinetische gegevens

Na intraveneus doseren was de gemiddelde halfwaardetijd 9 uur en de gemiddelde klaring was 30 l/uur bij kinderen van 7 tot 19 jaar oud (gemiddelde leeftijd: 12 jaar)

Doseringen

Indicatie: Ernstige therapie resistente supraventriculaire tachycardie
  • Intraveneus
    • 1 jaar tot 18 jaar
      • 0,1 - 0,3 mg/kg/dosis bolus in minimaal 2 minuten Maximale dosering per gift: 10mg/dosis Eventueel na 30 minuten dosis herhalen mits patiënt hemodynamisch stabiel is.
      • Toepassing in overleg met kindercardioloog.

Indicatie: Hypertensie, profylaxe supraventriculaire tachycardie
  • Oraal
    • Normaal preparaat (geen gereguleerde of verlengde afgifte)
      • 2 jaar tot 18 jaar
        • 3 - 8 mg/kg/dag in 3 doses , max: 480mg/dag
Indicatie: Myoclone epilepsie (Dravet syndrome)
  • Oraal
    • Normaal preparaat (geen gereguleerde of verlengde afgifte)
      • 1 jaar tot 18 jaar
        [15] [17]
        • 1 - 1,5 mg/kg/dag in 3 doses
        • De wetenschappelijke onderbouwing voor gebruik van verapamil bij myoclone epilepsie is zeer beperkt: In een case serie( n=2, 4 jaar en 14 jaar)van Iannetti (2010) is toepassing van verapamil bij kinderen effectief gebleken.De studie van Nicita (2014) liet gedeeltelijke respons zien bij 3 kinderen (een eeneiige tweeling van 4 jaar en een meisje van 8 jaar) met genetisch bepaald Dravet syndroom.

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

GFR ≥10 ml/min/1.73m2: aanpassing van de dosering is niet nodig.

GFR <10 ml/min/1.73m2: een algemeen advies kan niet worden gegeven.

SELECTIEVE CALCIUMANTAGONISTEN MET DIRECTE HART-EFFECTEN

Bijwerkingen bij kinderen

Hypotensie, longoedeem.

Bijwerkingen bij volwassenen

Vaak (1–10%): (sinus)bradycardie, blokkering van de AV–geleiding (eerstegraads). Blozen, hypotensie. Hoofdpijn, duizeligheid. Obstipatie, misselijkheid. (Perifeer) oedeem.

Soms (0,1–1%): hartkloppingen, tachycardie, sinusarrest. Hartfalen, enkeloedeem, moeheid. Nervositeit. Braken, buikpijn, ileus. Tandvleeshyperplasie (reversibel na staken van de behandeling). Tremor, paresthesie. Erytromelalgie. Verlaagde glucosetolerantie.

Zelden (0,1-0,01%): AV-geleidingsstoornissen (tweede- of derdegraads), asystolie. Tinnitus. Somnolentie. Overmatig zweten.

Zeer zelden (< 0,01%): spier- of gewrichtspijn, verergering van myasthenia gravis, syndroom van Lambert-Eaton of gevorderde Duchenne-spierdystrofie. Allergische huidreacties (erytheem, jeuk, urticaria), Stevens-Johnsonsyndroom. Hyperprolactinemie, galactorroe, gynaecomastie (bij ouderen vooral na langdurige behandeling). Erectiele disfunctie. Reversibele stijging van de transaminasen- en/of alkalische fosfatasespiegel (waarschijnlijk ten gevolge van een allergische hepatitis).

Verder zijn gemeld: overgevoeligheid, angio-oedeem, erythema multiforme, maculopapuleus exantheem, purpura, alopecia. Bronchospasme, dyspneu. Reversibele extrapiramidale symptomen, paralyse (na combinatie met colchicine), convulsies. Spierzwakte. Vertigo. Nierfalen. Hyperkaliëmie. Stijging van de prolactinespiegel.

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Contraindicaties bij volwassenen

Hartfalen. Cardiogene shock. Ernstige geleidingsstoornissen, zoals tweede- of derdegraads AV-blok. Sick-sinussyndroom. Episoden van atriumfibrilleren en -flutter (zoals bij Wolff-Parkinson-Whitesyndroom of Lown-Ganong-Levinesyndroom). Ernstige sinusbradycardie. Hypotensie. Gecompliceerd recent hartinfarct.
 

Waarschuwingen en voorzorgen bij kinderen

Cave decompensatio cordis en combinatie met beta-blokkeerders. Kan spiegel digoxine sterk verhogen. Bij intraveneuze toediening dient altijd calciumgluconaat als antagonist aanwezig te zijn.

Er zijn gevallen bekend van ernstige (fatale) hemodynamische bijwerkingen bij kinderen <1 jaar na iv toediening van verapamil.

De intraveneuzetoediening bij kinderen dient onder intensieve bewaking te geschieden en is vanwege de grote risico’s slechts verantwoord bij de behandeling van ernstig resistente supraventriculaire tachycardieën.

Waarschuwingen en voorzorgen bij volwassenen

Ter controle van het effect de bloeddruk meten vóór de volgende gift. Bij verminderde lever- en nierfunctie zorgvuldig controleren en eventueel de dosering aanpassen.

Bij hypertrofische obstructieve cardiomyopathie kan het klinisch beeld verergeren.

Voorzichtig zijn bij ziekten waarbij de neuromusculaire transmissie is aangedaan (myasthenia gravis, Lambert–Eatonsyndroom, gevorderde vormen van de ziekte van Duchenne). Nauwkeurige medische bewaking toepassen bij eerstegraads AV–blok, hypotensie, bradycardie, aanzienlijk verminderde leverfunctie.

I.v. toediening mag uitsluitend plaatsvinden onder klinische observatie van de patiënt en controle van het ECG. Intraveneuze infusie komt alleen in aanmerking bij aritmieën; grote voorzichtigheid is geboden bij atriumfibrilleren of -flutter bij patiënten met het Wolff-Parkinson-Whitesyndroom wegens kans op het ontstaan van een hoge ventrikelfrequentie door versnelde anterograde geleiding via de anomale verbinding. Indien dit optreedt, cardioversie toepassen.

Interacties

Verapamil is substraat voor CYP3A4, P-gp en OCT.

Relevant:
Afname verapamil: de plasmaconcentratie daalt door fenobarbital, fenytoïne, hypericum en rifampicine.

Toename verapamil: de plasmaconcentratie stijgt door cimetidine, HCV-middelen, HIV-middelen en krachtige CYP3A4-remmers, met als mogelijk gevolg daling van hartfrequentie en bloeddruk en AV-block. Bovendien kan de concentratie van claritromycine, erytromycine of saquinavir stijgen door verapamil.

Verapamil remt het metabolisme van: alprazolam, atorvastatine, buspiron, carbamazepine, colchicine, dabigatran, edoxaban, immunosuppressiva, ivabradine, midazolam, sirolimus, simvastatine en theofylline.

Overig effect: bij combinatie met een β-blokker kunnen de remmende werking op de atrioventriculaire geleiding en de antihypertensieve werking worden versterkt met als gevolg bradycardie, AV-block en hypotensie. De combinatie wordt in bepaalde gevallen bewust toegepast vanwege het synergistische effect, en wordt bij voorkeur (poli)klinisch ingesteld.

Bij de eerste dosis van een niet-selectieve α1A-blokker (alfuzosine, doxazosine, terazosine) kan acute hypotensie optreden; bij toevoeging van de α-blokker aan de behandeling met een calciumantagonist kan dit effect worden versterkt.

De digoxineconcentratie kan stijgen. Behalve een farmacokinetische interactie (verapamil remt zowel de renale tubulaire secretie als de niet-renale excretie van digoxine) is er ook een farmacodynamische interactie: de remmende werking op de atrioventriculaire geleiding van verapamil en digoxine kan additief zijn. De combinatie wordt vaak bewust voorgeschreven bij atriumfibrilleren.

Niet relevant: de Cmax en AUC van oraal toegediend verapamil kunnen afnemen door cisplatine, cyclofosfamide, procarbazine en vincristine.

Verapamil remt het metabolisme van aliskiren, doxorubicine, dutasteride, eletriptan, epirubicine, risperidon en umeclidinium.

Bij combinatie met fluoxetine is oedeem gemeld.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met de selectieve α1A-blokkers silodosine en tamsulosine, en posaconazol.

Niet beoordeeld: grapefruitsap kan de biologische beschikbaarheid verhogen door remming van CYP3A4. Gebruik van grapefruit(sap) wordt ontraden.

Interacties antiaritmica algemeen:

Relevant: antiaritmica klasse IA en III, en flecaïnide kunnen het QTc-interval verlengen en torsade de pointes is gemeld, het risico hierop is verhoogd bij combinatie met andere middelen waarbij torsade de pointes is gemeld. Zie verder inleidende tekst Interactielijsten, QTc-verlengers.

Niet beoordeeld: bij antiaritmica klasse IA en III kan het QTc-interval ook extra worden verlengd bij combinatie met middelen die hypokaliëmie kunnen veroorzaken (zoals amfotericine B intraveneus, corticosteroïden, thiazidediuretica en sommige laxantia).

Interacties calciumantagonisten/Dihydropyridines algemeen
Dihydropyridines worden gemetaboliseerd door CYP3A4. Dit geldt ook voor verapamil en diltiazem, bovendien zijn deze stoffen ook remmers van CYP3A4.

De hier genoemde interacties zijn van toepassing voor de dihydropyridines. Zie verder de afzonderlijke stofmonografieën van diltiazem, verapamil en de dihydropyridines.

Dihydropyridines

Relevant:

Toename dihydropyridine: het metabolisme wordt geremd door cimetidine, cobicistat, krachtige CYP3A4-remmers, fluconazol, fluoxetine, HCV-middelen en HIV-proteaseremmers.

Overig effect: bij de eerste dosis van een niet-selectieve α1A-blokker kan acute hypotensie optreden; bij toevoeging van de α-blokker aan de behandeling met een calciumantagonist kan dit effect worden versterkt.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met silodosine, tamsulosine en posaconazol.

Niet beoordeeld: bij combinatie van een dihydropyridine en een β-blokker treedt vooral hypotensie op de voorgrond.

Bij combinatie van een calciumantagonist met een oraal toegediend calciumzout zijn geen problemen te verwachten; bij combinatie van een calciumantagonist met een intraveneus toegediend calciumzout kan de vaatverwijdende werking worden afgezwakt.

Grapefruitsap kan in verschillende mate de biologische beschikbaarheid van calciumantagonisten verhogen door remming van CYP3A4. Gebruik van grapefruitsap tijdens behandeling met verapamil wordt ontraden. Voor dihydropyridines (behalve amlodipine) geldt dat bij kortdurend gebruik van 1 glas grapefruitsap per dag het risico op bijwerkingen laag is. Voor de combinatie van amlodipine of diltiazem met grapefruitsap is geen klinisch relevant effect aangetoond.

 

 

Referenties

  1. Till JA, et al, Supraventricular tachycardia: diagnosis and current acute management, Arch Dis Child, 1991 , May;66(5), 647-52
  2. ZorgInstituut Nederland, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 12 okt 2016
  3. Centrafarm Services BV, SPC Verapamil 2,5 mg/ml (RVG 56335), www.cbg-meb.nl, Geraadpleegd 28 oktober 2010, http://db.cbg-meb.nl/IB-teksten/h56335.pdf
  4. Sandoz BV, SPC Verapamil tabletten (RVG 13536), www.cbg-meb.nl, Geraadpleegd 28 oktober 2010, http://db.cbg-meb.nl/IB-teksten/h13536.pdf
  5. Leitner RP, et al, Intravenous verapamil in the treatment of paroxysmal supraventricular tachycardia in children. , Aust Paediatr J. , 1983 , Mar;19(1), 40-4
  6. Soler-Soler J, et al, Effect of verapamil in infants with paroxysmal supraventricular tachycardia, Circulation, 1979 , May;59(5), 876-9
  7. Kleinman ME, et al, Pediatric advanced life support: 2010 American Heart Association Guidelines for Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care., Pediatrics. , 2010 , Nov;126(5), e1361-99
  8. Lim SH, et al, Slow infusion of calcium channel blockers compared with intravenous adenosine in the emergency treatment of supraventricular tachycardia., Resuscitation. , 2009, May;80(5):, 523-8
  9. Porter CJ, et al, Verapamil: an effective calcium blocking agent for pediatric patients, Pediatrics., 1983 , May;71(5), 748-55
  10. Young GP, et al, Conversion of paroxysmal supraventricular tachycardia in a child with a slow verapamil infusion: case report and literature review, Am J Emerg Med. , 1991, Nov;9(6), 603-8
  11. Greco R, et al, Treatment of paroxysmal supraventricular tachycardia in infancy with digitalis, adenosine-5'-triphosphate, and verapamil: a comparative study, Circulation, 1982, Sep;66(3):, 504-8
  12. Flynn JT, et al, Calcium channel blockers: pharmacology and place in therapy of pediatric hypertension, Pediatr Nephrol, 2000 , Dec;15(3-4), 302-16
  13. Kugler JD, et al, Management of infants, children, and adolescents with paroxysmal supraventricular tachycardia, J Pediatr, 1996, Sep;129(3):, 324-38
  14. Piovan D, et al, Verapamil and norverapamil plasma levels in infants and children during chronic oral treatment, Ther Drug Monit, 1995 , Feb;17(1), 60-7
  15. Iannetti P, et al, Addition of verapamil in the treatment of severe myoclonic epilepsy in infancy, Epilepsy Res, 2009 , Jul;85(1), 89-95
  16. Informatorium Medicamentorum, (Interacties, nierfunctiestoornissen), Geraadpleegd 12 okt 2016
  17. Nicita F, et al, Efficacy of verapamil as an adjunctive treatment in children with drug-resistant epilepsy: a pilot, Seizure, 2014, Jan;23(1), 36-40
  18. BGP Products, SmPC Isoptin SR tabletten met gereguleerde afgifte (RVG 15481) 30-9-2015, www.geneesmiddeleninformatiebank.nl

Wijzigingen

  • 12 oktober 2016 15:05: De beschikbare wetenschappelijke literatuur over de toepassing van verapamil bij kinderen is opnieuw beoordeeld. Dit heeft niet geleid tot een wijziging in het doseeradvies.