Imatinib

Stofnaam
Imatinib
Merknaam
Glivec
ATC code
L01XE01
Algemeen
Doseringen
Nierfunctiestoornissen
Soortgelijke geneesmiddelen
Bijwerkingen
Contraindicaties
Waarschuwingen en voorzorgen
Interacties
Referenties
Wijzigingen

Label dosisadvies Kinderformularium

On-label

Toon SmPC tekst

SmPC tekst

CML:
340-570 mg/m2/dag in 1-2 doses. max 800 mg;

Ph+ ALL
340 mg/m2 per dag, max 600 mg
 

Beschikbare toedieningsvormen/sterktes

Tablet (als mesilaat) 100 mg, 400 mg

Eigenschappen

Proteïne-tyrosine kinaseremmer. Remt op selectieve wijze de proliferatie en induceert apoptose, zowel bij Bcr-Abl-positieve cellijnen (in vitro) als bij leukemische cellen van Philadelphia-chromosoom positieve (Ph+) chronische myeloïde leukemie (CML), acute lymfatische leukemie (ALL) en daarnaast bij gastro-intestinale stromale tumorcellen (GIST) met kit-expressie. Daarnaast is imatinib een krachtige remmer van receptorkinasen gericht op de 'platelet derived growth factor' (PDGF), de stam cel factor (SCF) en 'C-kit', en remt het PDGF- en SCF-aangestuurde cellulaire processen

Kinetische gegevens

Er is hier op dit moment nog geen informatie over beschikbaar.

Doseringen

Indicatie: Oncologische aandoeningen
  • Oraal
    • 1 maand tot 18 jaar
      • LET OP:
        Dosis en dosisfrequentie van cytostatica zijn afhankelijk van de aandoening en sterk aan nieuwe inzichten onderhevig. Cytostatica worden in de oncologie/hematologie veelal in combinatie gebruikt. Om deze redenen wordt verwezen naar de gedetailleerde behandelprotocollen.

        Als indicatie wordt de volgende dosering van de fabrikant genoemd: Kinderen:
        CML: PO 340-570 mg/m2 dag, max 800 mg
        Ph+ ALL: PO 340 mg/m2/dag, max 600 mg

         

Nierfunctiestoornissen bij kinderen > 3 maanden

GFR ≥10 ml/min/1.73m2: aanpassing van de dosering is niet nodig.

GFR <10 ml/min/1.73m2: een algemeen advies kan niet worden gegeven.

OVERIGE ONCOLYTICA

OVERIGE ONCOLYTICA

Amsacrine

Amsidine
L01XX01

Asparaginase

Spectrila (colaspase), Erwinase (crisantaspase)
L01XX02

Bortezomib

Velcade
L01XX32
L01XX05
L01XX19

Mitotaan

Lysodren
L01XX23

Pegaspargase

Oncaspar
L01XX24

Tretinoine oraal

Vesanoid
L01XX14
MONOKLONALE ANTILICHAMEN
L01XC

Ipilimumab

Yervoy
L01XC11

Rituximab

Mabthera
L01XC02
METHYLHYDRAZINEN

Procarbazine

Natulan
L01XB01
PROTEINEKINASEREMMERS

Dasatinib

Sprycel
L01XE06

Nilotinib

Tasigna
L01XE08

Vandetanib

Caprelsa
L01XE12

Bijwerkingen bij kinderen

Groeivertraging bij kinderen.

Bijwerkingen bij volwassenen

De bijwerkingen bij behandeling zijn bij de verschillende indicaties vergelijkbaar, met uitzondering van beenmergremming (vaker bij CML) en gastro-intestinale en/of intratumorale bloedingen (vaker (5%) bij GIST).

Zeer vaak (> 10%): hoofdpijn. Misselijkheid, braken, diarree, dyspepsie, buikpijn. Periorbitaal oedeem, huiduitslag (o.a. dermatitis en eczeem). Spierspasme en -kramp, spierpijn, gewrichtspijn, botpijn. Vermoeidheid, vochtretentie, gewichtstoename. Vaak (1-10%): febriele neutropenie, pancytopenie. Duizeligheid, smaakstoornis, hypo–esthesie. Slapeloosheid. Ooglidoedeem, conjunctivitis, oogbloeding, toegenomen traanafscheiding, droge ogen, troebel zicht. Blozen. Neusbloeding, hoest, dyspneu. Anorexie, droge mond, gastro-oesofageale reflux, gastritis, obstipatie, opgezette buik, winderigheid. Gezichtsoedeem, droge huid, jeuk, erytheem, lichtovergevoeligheidsreactie, alopecia, (nachtelijk) zweten. Gewrichtszwelling. Koorts, koude rillingen, zwakte, gegeneraliseerd oedeem. Stijging van leverenzymwaarden. Gewichtsafname. Soms (0,1-1%): sepsis, herpes–infecties, infectie van de bovenste luchtwegen, pneumonie, influenza, gastro-enteritis, urineweginfectie, cellulitis. Trombocytose, eosinofilie, lymfopenie, beenmergdepressie, lymfadenopathie. Depressie, verminderd libido, angstgevoel. Migraine, slaperigheid, flauwvallen, perifere neuropathie, geheugenstoornis, ischias, 'restless-legs'-syndroom, tremor, hersenbloeding. Oogirritatie, oogpijn, blefaritis, macula-oedeem. Vertigo, oorsuizen, gehoorverlies. Hartkloppingen, tachycardie, congestief hartfalen, longoedeem. Hyper- of hypotensie, (subduraal) hematoom, perifeer koudegevoel, Raynaudfenomeen. Pleurale effusie. Eetlustverandering, cheilitis, stomatitis, ulceratie van de mond, oesofagitis, keelpijn, dysfagie, gastro-intestinale bloeding, maagzweer, haematemesis, pancreatitis, melaena. Hepatitis, geelzucht. Urticaria, bulleuze erupties, hypotrichose, hypo- of hyperpigmentatie van de huid, het breken van nagels, folliculitis, petechiën, purpura, psoriasis. Dehydratie. Hyperbilirubinemie, hypokaliëmie, hypofosfatemie, hyponatriëmie, hyperurikemie, jicht, hypercalciëmie, hyperglykemie. Stijve gewrichten en spieren. Nierpijn, hematurie, acuut nierfalen, frequenter urineren. Tepelpijn, vergroting van de borst, gynaecomastie, scrotumoedeem, erectiele disfunctie, seksuele disfunctie, menorragie, onregelmatige menstruatie. Malaise, pijn op de borst. Verhoogde waarden: creatinine in het bloed, creatinekinase, lactaatdehydrogenase, alkalische fosfatase. Zelden (0,01-0,1%): schimmelinfectie. Tumorlysissyndroom. Hemolytische anemie. Hyperkaliëmie, hypomagnesiëmie. Verwardheid. Verhoogde intracraniële druk, convulsies, optische neuritis. Cataract, glaucoom, papiloedeem. Aritmie incl. atriumfibrilleren, angina pectoris, myocardinfarct, pericardiale effusie, hartstilstand. Pulmonale hypertensie, longbloeding, pleurapijn, longfibrose. Chronische darmontsteking, colitis, ileus. Leverfalen, levernecrose (fatale afloop is gemeld). Acute febriele neutrofiele dermatose (Sweet-syndroom), Stevens-Johnsonsyndroom, acute gegeneraliseerde exanthemateuze pustulose (AGEP), angio-oedeem, erythema multiforme, leukocytoclastische vasculitis, nagelverkleuring. Artritis, spierzwakte, rabdomyolyse, myopathie. Corpus luteumbloeding, ovariumcystebloeding. Verhoogde amylase in bloed. Verder zijn gemeld: tumorbloeding, tumornecrose. Anafylactische shock. Cerebraal oedeem. Glasvochtbloeding. Pericarditis, harttamponade. Trombose, embolie. Acuut longfalen, interstitiële longziekte. Gastro-intestinale perforatie, diverticulitis. Hand-voetsyndroom, lichen planus, lichenoïde keratose, toxische epidermale necrolyse, toxicodermie met eosinofilie en systemische verschijnselen (DRESS). Avasculaire necrose van de heup.
 

Meld bijwerkingen bij kinderen altijd bij Lareb

  • Bij kinderen worden veel geneesmiddelen off-label gebruikt. Alle ervaringen zijn belangrijk om te melden om zo meer kennis te verzamelen en te delen
  • Ook wanneer u niet zeker weet of de bijwerking echt door het geneesmiddel komt
Meld hier

Waarschuwingen en voorzorgen bij volwassenen

Bij het gebruik van bepaalde tyrosinekinaseremmers kan bij patiënten die hepatitis B hebben gehad, de infectie opnieuw gaan opspelen. Deze re-activatie kan op ieder moment tijdens de TKI-behandeling optreden. Bij sommige patiënten ontstaat hierdoor acuut leverfalen. Daarom moeten patienten voor de behandeling getest worden op HBV-infectie. Controleer patiënten die drager zijn van HBV op signalen en symptomen van een actieve HBV-infectie tijdens en gedurende enkele maanden na afloop van de behandeling met TKI’s.

Corrigeer vóór starten met imatinib dehydratie of hoge urinezuurwaarden, in verband met de kans op tumorlysissyndroom. Beoordeel het ECG, bepaal het troponine in serum en consulteer vóór beginnen met imatinib een cardioloog bij patiënten met HES/CEL of MDS/MPD met een hoge eosinofielconcentratie; overweeg bij afwijkingen profylactisch 1–2 weken gebruik van corticosteroïden naast imatinib. Beenmergremming, vooral neutropenie en trombocytopenie met een mediane duur van resp. 2–3 en 3–4 weken, treedt bij CML (met name tijdens de acceleratiefase of in de blastencrisis) vaker op dan bij GIST. Controleer regelmatig het bloedbeeld in verband met beenmergremming en de leverfunctiewaarden; beide vaker bij een gestoorde leverfunctie en bij combinatie met chemotherapie. Volg bij patiënten met GIST de standaardprocedures voor monitoring en behandeling van bloedingen, in verband met de toegenomen vascularisatie en neiging tot bloeden. Controleer regelmatig de TSH-spiegel bij patiënten die geen schildklier hebben en met levothyroxinevervangende therapie worden behandeld. Controleer regelmatig het lichaamsgewicht in verband met een mogelijke ernstige ophoping van vocht in de buik, longen of rond het hart, die vooral bij ouderen en patiënten met een hartaandoening kan optreden. Controleer patiënten met een (toegenomen kans op een) hartaandoening regelmatig op symptomen van hartfalen. Bij een gestoorde nierfunctie is de plasmaspiegel van imatinib verhoogd; voorzichtig bij ernstige nierfunctiestoornissen.

Interacties

Imatinib is substraat voor CYP3A4 en P-gp. Het remt CYP3A4, CYP2D6 en CYP2C9.

Relevant:
Afname imatinib: de concentratie daalt door krachtige CYP3A4-inductoren en etravirine. Vervang de CYP3A4-inductor, anders dosering aanpassen, zie D.

Imatinib remt het metabolisme van: ciclosporine, everolimus en simvastatine.

Niet relevant:
Afname imatinib: de concentratie van imatinib en de actieve metaboliet daalt door gemfibrozil.

Toename imatinib: de concentratie stijgt door krachtige CYP3A4-remmers.

Imatinib remt het metabolisme van: metoprolol.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met cumarinederivaten of tacrolimus.

Niet beoordeeld: klinische gevallen van hypothyreoïdie zijn gemeld bij patiënten die een thyreoïdectomie hebben ondergaan en levothyroxinevervangende therapie hebben gekregen. Extra controle van de TSH-concentraties wordt geadviseerd.

Interacties tyrosinekinaseremmers algemeen

Relevant:

Levende vaccins: tijdens het gebruik van tyrosinekinaseremmers met immunosuppressieve werking (axitinib, bosutinib, cabozantinib, cobimetinib, dasatinib, ibrutinib, imatinib, midostaurine, nilotinib, nintedanib, pazopanib, ponatinib, regorafenib, ruxolitinib, sorafenib, sunitinib, trametinib en vandetanib) kan vaccinatie met levende micro-organismen een gegeneraliseerde infectie veroorzaken. De combinatie wordt bij voorkeur vermeden.

Niet-levende vaccins: tijdens gebruik van tyrosinekinaseremmers met immunosuppressieve werking kunnen vaccinaties met gedode verwekker of afgeleid antigeen minder effectief zijn door een verminderde immuunrespons. In sommige gevallen kan het vaccin herhaald worden toegediend of kan een titerbepaling worden gedaan.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met allergenen van natuurlijke oorsprong.

Interacties oncolytica algemeen
Relevant: de meeste cytostatische oncolytica (niet de tyrosinekinaseremmers en de monoklonale antilichamen) kunnen het effect van cumarinederivaten op vele manireren beïnvloeden. Hierdoor kan/zal de verlenging van de stollingstijd sterker fluctueren. Bovendien kan chemotherapie trombocytopenie veroorzaken. Trombocytopenie bij gebruik van cumarines geeft een extra verhoogde bloedingsneiging. Voor de meeste cytostatische oncolytica is toename van de werking van het cumarinederivaat gemeld, voor mercaptopurine en mitotaan is afname van de werking gemeld. Behalve enzymremming spelen ook andere factoren een rol, zoals de ziekte kanker zelf en chemotherapie gerelateerde factoren, zoals braken en leverinsufficiëntie door metastasen.

Levende vaccins: vanwege de immunosuppressieve werking van veel oncolytica kan vaccinatie met levende micro-organismen een gegeneraliseerde infectie veroorzaken. Dit geldt ook voor de monoklonale antilichamen en de tyrosinekinaseremmers met immunosuppressieve werking (zie aldaar). De combinatie moet worden vermeden.

Niet-levende vaccins: tijdens gebruik van oncolytica die immunosuppressief werken kunnen vaccinaties met gedode verwekker of afgeleid antigeen minder effectief zijn door een verminderde immuunrespons. In sommige gevallen kan het vaccin herhaald worden toegediend of kan een titerbepaling worden gedaan.

Geen interactie: in de literatuur is onvoldoende onderbouwing voor interactie met allergenen van natuurlijke oorsprong.

Niet beoordeeld: omega-3-vetzuren verminderen de effectiviteit van sommige oncolytica. KWF Kankerbestrijding ontraadt visoliesupplementen of vette vis te gebruiken vanaf 24 uur voorafgaand aan chemotherapie met irinotecan of platinaverbindingen tot en met 24 uur daarna.

Referenties

  1. Novartis Europharm Limited, SPC Glivec (EU/1/01/198/001), www.ema.europa.eu, http://www.ema.europa.eu/docs/nl_NL/document_library/EPAR_-_Product_Information/human/000406/WC500022207.pdf
  2. ZorgInstituut Nederand, Farmacotherapeutisch Kompas (Eigenschappen, Contra-Indicaties, Bijwerkingen, Waarschuwingen en Voorzorgen), Geraadpleegd 27 okt 2014
  3. Informatorium Medicamentorum., (Interacties), Geraadpleegd 16 aug 2018

Wijzigingen

  • 05 april 2016 12:32: Waarschuwing tav HBV infectie toegevoegd
  • 19 februari 2015 08:52: Correctie toedieningsweg